ΟΔΗΓΟΣ Τιμή ζώνης, ειδικότητα και τίτλοι

ΟΙ ΓΙΑΤΡΟΙ είναι η μία μεγάλη κατηγορία φορολογουμένων που υπόκεινται στα
αντικειμενικά κριτήρια. Αυτό σημαίνει ότι η Εφορία υπολογίζει για λογαριασμό
τους το ελάχιστο ποσό εισοδήματος που θα πρέπει να δηλώσουν και σ’ αυτό
χρησιμοποιεί τα αντικειμενικά κριτήρια. Στην περίπτωση όμως που δηλώνουν οι
ίδιοι μεγαλύτερο εισόδημα, τότε φορολογούνται με βάση αυτό.

Και στους γιατρούς η βάση των αντικειμενικών κριτηρίων είναι η μισθωτική αξία
του ιατρείου τους και η επαγγελματική αμοιβή. Όμως ισχύουν και άλλοι
συντελεστές με βάση τα χρόνια υπηρεσίας, την ειδικότητα κ.ά. που αυξάνουν ή
μειώνουν το φορολογητέο εισόδημα.

Για τους γιατρούς η επαγγελματική αμοιβή για τη χρήση 1997 έχει καθοριστεί σε
3.200.000 δρχ. Για τον υπολογισμό της μισθωτικής αξίας της επαγγελματικής
στέγης πολλαπλασιάζουμε την Τιμή ζώνης επί το εμβαδόν του ιατρείου
(τετραγωνικά μέτρα) και το γινόμενο αυτό επί 7,25%.

Η ΤΙΜΗ ΖΩΝΗΣ

Ως τιμή ζώνης λαμβάνεται αυτή η αντικειμενική τιμή που ίσχυε την 1η Ιανουαρίου
1995 (σύμφωνα με τις διατάξεις περί φορολογίας μεταβίβασης ακινήτων). Για τις
περιοχές οι οποίες δεν έχουν ενταχθεί στο σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού
της αξίας των ακινήτων, ως τιμή ζώνης λαμβάνεται η κατώτερη τιμή ζώνης που
ισχύει για την πρωτεύουσα του νομού όπου ασκείται το επάγγελμα. Προσοχή, όμως,
στα αντικειμενικά κριτήρια υπάγονται και οι γιατροί που τηρούν προαιρετικά
βιβλία Γ’ κατηγορίας.

Όταν όμως συστεγάζονται πολλοί επαγγελματίες γιατροί στην ίδια επαγγελματική
εγκατάσταση, τότε η μισθωτική αξία επιμερίζεται ανάλογα με τον αριθμό των
συστεγαζομένων. Το εμβαδόν που αντιστοιχεί για κάθε γιατρό αυτής της
κατηγορίας δεν μπορεί να είναι μικρότερο από 40 τ.μ.

Σε περιπτώσεις που χρησιμοποιείται ως επαγγελματική εγκατάσταση η κατοικία του
γιατρού, τότε η επιφάνεια που λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της
μισθωτικής αξίας είναι τα 40 τ.μ.

Όταν όμως ένας γιατρός χρησιμοποιεί περισσότερες από μια επαγγελματικές
εγκαταστάσεις, τότε η μισθωτική αξία καθορίζεται ως το άθροισμα της μισθωτικής
αξίας των εγκαταστάσεων αυτών.

Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που ο γιατρός δεν ασκεί το ελευθέριο επάγγελμα
ατομικά, με αποτέλεσμα το εισόδημά του να προέρχεται από συμμετοχή σε μία ή
περισσότερες εταιρείες ελεύθερων επαγγελματιών (Ο.Ε., Ε.Ε. κ.λπ.). Τότε ως
επαγγελματική εγκατάσταση θεωρείται αυτή που αντιστοιχεί στην εταιρεία που
συμμετέχει με το μεγαλύτερο ποσοστό. (Και στην περίπτωση αυτή δεν μπορεί το
εμβαδόν να είναι μικρότερο από 40 τ.μ.).

ΠΡΟΣΑΥΞΗΣΕΙΣ

Το άθροισμα της επαγγελματικής αμοιβής με τη μισθωτική αξία όμως κλιμακώνεται
και ανάλογα με τα έτη άσκησης του επαγγέλματος. Έτσι, μετά το 4ο έτος
προσαυξάνεται κατά 10% κάθε χρονιά και μέχρι το 20ό έτος. Από το 21ο έτος
μειώνεται κατά 10% κάθε χρόνο.

Υπάρχουν όμως γιατροί, οι οποίοι πριν από την έναρξη επαγγέλματος ως ελεύθεροι
επαγγελματίες δούλεψαν ως μισθωτοί (ή με οποιαδήποτε άλλη σχέση εργασίας).
Περισσότερο από μία 10ετία σε δημόσιο ή ιδιωτικό νοσηλευτικό ίδρυμα και σε
συναφείς υπηρεσίες. Αυτοί κατατάσσονται στο 10ο έτος άσκησης του επαγγέλματος.

Επιβάλλεται όμως η προσαύξηση και με βάση την ειδικότητα ως εξής:

* 40% για χειρουργούς όλων των ειδικοτήτων και μαιευτήρες.

* 15% για όλες τις κλινικές ειδικότητες γιατρών.

Επίσης, η προσαύξηση με βάση τους πανεπιστημιακούς και επαγγελματικούς τίτλους
διαμορφώνεται ως εξής:

* 50% για τους καθηγητές Πανεπιστημίου (αναπληρωτές και επίκουρους καθηγητές)
οποιασδήποτε βαθμίδας.

* 20% για λέκτορες κατέχοντες μεταπτυχιακούς τίτλους και κατέχοντες
επαγγελματικούς τίτλους (ως επαγγελματικός τίτλος θεωρείται η θέση του
υπεύθυνου διεύθυνσης ή τμήματος που κατείχε, πριν από την έναρξη άσκησης
ελευθέριου επαγγέλματος, σε οποιοδήποτε νοσηλευτικό ίδρυμα).

Στις περιπτώσεις όμως που ο γιατρός δεν ασκεί το ελευθέριο επάγγελμα ατομικά
και το εισόδημά του προέρχεται από συμμετοχή σε μία ή περισσότερες εταιρείες
ελεύθερων επαγγελματιών (Ο.Ε., Ε.Ε. κ.λπ.), τότε ως ελάχιστο ποσό καθαρού
εισοδήματος θωρείται αυτό που θα προέκυπτε αν ασκούσε το ελευθέριο επάγγελμα
ατομικά. Στην περίπτωση αυτή, ως επαγγελματική εγκατάσταση θεωρείται αυτή που
αντιστοιχεί στην εταιρεία που συμμετέχει με το μεγαλύτερο ποσοστό και δεν
μπορεί να είναι μικρότερη από 40 τ.μ.

Για τον υπολογισμό του φόρου εισοδήματος αφαιρείται το ποσό που φορολογήθηκε
αυτοτελώς στο όνομα της εταιρείας.

ΟΙ ΜΕΙΩΣΕΙΣ

Όμως ισχύουν και ορισμένες μειώσεις στα αντικειμενικά κριτήρια των γιατρών. Το
ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος μειώνεται ως εξής:

* Κατά 50% αν δηλώνει εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες με την προϋπόθεση ότι το
άθροισμα του εισοδήματος από μισθωτές υπηρεσίες και του 50% του ελάχιστου
ποσού καθαρού εισοδήματος είναι ίσο ή μεγαλύτερο του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος.

* Κατά 30% εφόσον κατοικεί και ασκεί το επάγγελμα σε παραμεθόρια περιοχή και
έχει εισόδημα από μισθό ή σύνταξη.

* Κατά 25% για στρατιωτικούς γιατρούς εφόσον ασκούν το ελευθέριο επάγγελμα
λιγότερο από 5 χρόνια στην ίδια πόλη.

* Κατά 30% για παλιννοστούντες ομογενείς γιατρούς στο πρώτο έτος άσκησης του
επαγγέλματος στην Ελλάδα, για το δεύτερο έτος το ποσοστό μειώνεται στο 20% και
κατά 10% για το τρίτο έτος.

ΟΙ ΑΠΑΛΛΑΓΕΣ

Όμως στα αντικειμενικά κριτήρια των γιατρών ισχύουν οι εξής απαλλαγές.
Συγκεκριμένα, απαλλάσσονται από τα αντικειμενικά κριτήρια:

* Τα 3 πρώτα χρόνια άσκησης του επαγγέλματος και εφόσον δεν έχουν παρέλθει 10
έτη από την απόκτηση του πτυχίου. Για τον υπολογισμό της τριετίας ως πρώτο
έτος θεωρείται το επόμενο εκείνου μέσα στο οποίο ο φορολογούμενος υπέβαλε για
πρώτη φορά δήλωση έναρξης επαγγέλματος.

* Οι ελεύθεροι επαγγελματίες ηλικίας άνω των 65 ετών, εφόσον τα πρόσωπα αυτά
ασκούν το επάγγελμα για μία 10ετία.

* Οι ελεύθεροι επαγγελματίες που είναι τυφλοί και είναι γραμμένοι στο γενικό
μητρώο τυφλών της οικείας νομαρχίας ή είναι ανάπηροι με ποσοστό αναπηρίας πάνω
από 80%.

* Οι ελεύθεροι επαγγελματίες που είναι εγκατεστημένοι σε νησιά με πληθυσμό
μέχρι 500 κατοίκους.

ΠΟΤΕ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

Το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος ισχύει αν το δηλούμενο ποσό εισοδήματος
από την άσκηση ελευθέριου επαγγέλματος είναι μικρότερο από το ελάχιστο ποσό
καθαρού εισοδήματος.

Επίσης και αν εκτός από την άσκηση επαγγέλματος ατομικά, συμμετέχει και σε μία
ή περισσότερες εταιρείες ελευθέριων επαγγελμάτων (παραγράφου 4, άρθρου 2, ν.
2238/1994).

Τέλος, αν δεν ασκεί ατομικά ελευθέριο επάγγελμα, αλλά το εισόδημά του
προέρχεται από συμμετοχή σε μία ή περισσότερες εταιρείες, τότε ως ελάχιστο
ποσό καθαρού εισοδήματος θεωρείται αυτό που θα προέκυπτε, αν ασκούσε το
ελευθέριο επάγγελμά του ατομικά.

Για γιατρό (γενικά οποιοσδήποτε γιατρός που δεν είναι χειρουργός, μαιευτήρας
και δεν έχει κλινική ειδικότητα) με ιατρείο 50 τ.μ. που βρίσκεται στην οδό
Σκουφά (από Λυκαβηττού μέχρι Ασκληπιού) και με 10 χρόνια άσκησης του
επαγγέλματος, το εισόδημα με βάση τα κριτήρια υπολογίζεται ως εξής:

Η επαγγελματική αμοιβή έχει καθοριστεί σε 3.200.000. Η μισθωτική αξία ισούται
με (Τιμή ζώνης) Χ (τετραγωνικά μέτρα) Χ 7,25%, δηλαδή = 130.000 Χ 50 Χ 7,25% =
471.250. Επομένως, το άθροισμα (επαγγελματική αμοιβή) + (μισθωτική αξία)
είναι: 3.200.000 + 471.250 και ισούται με 3.671.250. Στο ποσό αυτό επιβάλλεται
προσαύξηση, ανάλογα με τα έτη άσκησης του επαγγέλματος και διαμορφώνεται ως
εξής: 3.671.250 + (3.671.250 Χ 60%) = 5.874.000. (Η προσαύξηση είναι 10% ανά
έτος, μετά το 4ο έτος άσκησης του επαγγέλματος). Επομένως, το ελάχιστο ποσό
καθαρού εισοδήματος είναι 5.874.000.

Για γιατρό χειρουργό ή μαιευτήρα με ιατρείο 50 τ.μ. που βρίσκεται στην οδό
Σόλωνος (από Κανάρη μέχρι Λυκαβηττού) και με 8 χρόνια άσκησης του επαγγέλματος
το εισόδημα με βάση τα κριτήρια υπολογίζεται ως εξής:

Η επαγγελματική αμοιβή έχει καθορισθεί σε 3.200.000. Η μισθωτική αξία ισούται
με (Τιμή ζώνης) Χ (τετραγωνικά μέτρα) Χ 7,25%, δηλαδή με = 150.000 Χ 50 Χ
7,25% = 543.750. Επομένως, το άθροισμα (επαγγελματική αμοιβή) + (μισθωτική
αξία) είναι = 3.200.000 + 543.750 και ισούται με 3.743.750.

Στο ποσό αυτό όμως επιβάλλονται οι εξής προσαυξήσεις:

* Ανάλογα με τα έτη άσκησης του επαγγέλματος (10% για κάθε χρόνο μετά τα πρώτα
4 χρόνια) και το ελάχιστο εισόδημα διαμορφώνεται ως εξής: 3.743.750 +
(3.743.750 Χ 40%) = 5.241.250.

* Προσαύξηση με βάση την ειδικότητα (40% για χειρουργούς ή μαιευτήρες) και το
ελάχιστο εισόδημα διαμορφώνεται ως εξής: 5.241.250 + (5.241.250 Χ 40%) =
7.337.750. Επομένως, το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος είναι: 7.337.750.

Αν ο παραπάνω γιατρός (χειρουργός ή μαιευτήρας) κατέχει πανεπιστημιακούς και
επαγγελματικούς τίτλους (π.χ. είναι λέκτορας), τότε το ελάχιστο ποσό καθαρού
εισοδήματος διαμορφώνεται ως εξής:

Προσαύξηση με βάση τους πανεπιστημιακούς και επαγγελματικούς τίτλους (20% για
λέκτορα). Τότε το εισόδημα διαμορφώνεται ως εξής: 7.337.750 + (5.241.250 Χ
20%) = 8.386.000 και επομένως το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος είναι: 8.386.000.

Για γιατρό χειρουργό-καρδιολόγο (καθηγητής Πανεπιστημίου) με ιατρείο στο σπίτι
του ή ιατρείο 40 τ.μ., που βρίσκεται στην οδό Αναγνωστοπούλου στο Κολωνάκι, με
15 χρόνια άσκησης του επαγγέλματος. Το εισόδημα με βάση τα κριτήρια
υπολογίζεται ως εξής:

Η επαγγελματική αμοιβή έχει καθορισθεί σε 3.200.000. Η μισθωτική αξία ισούται
με (Τιμή ζώνης) Χ (τετραγωνικά μέτρα) Χ 7,25%, δηλαδή με: 250.000 Χ 40 Χ 7,25%
= 725.000. Το άθροισμα (επαγγελματική αμοιβή) + (μισθωτική αξία) είναι
3.200.000 + 725.000 = 3.925.000.

Στο ποσό αυτό επιβάλλονται οι εξής προσαυξήσεις:

* Ανάλογα με τα έτη άσκησης του επαγγέλματος (10% για κάθε χρόνο μετά τα 4
πρώτα χρόνια) και έτσι το εισόδημα διαμορφώνεται: 3.925.000 + (3.925.000 Χ
110%) = 8.242.500.

* Προσαύξηση με βάση την ειδικότητα (40% για χειρουργούς) και έτσι το εισόδημα
διαμορφώνεται: 8.242.500 + (8.242.500 Χ 40%) = 11.539.500.

* Προσαύξηση με βάση τους πανεπιστημιακούς και επαγγελματικούς τίτλους
(προσαύξηση 50% για καθηγητές Πανεπιστημίου) και το εισόδημα διαμορφώνεται σε:
11.539.500 + (8.242.500 Χ 50%) = 15.660.750 και επομένως το τελικό ελάχιστο
ποσό καθαρού εισοδήματος είναι: 15.660.750.

Για γιατρό στρατιωτικό (με λιγότερα από 5 χρόνια στην Αθήνα), με κλινική
ειδικότητα (που δεν είναι χειρουργού ή μαιευτήρα), που έχει ιατρείο 40 τ.μ.,
που βρίσκεται στην οδό Π. Τσαλδάρη στη Νίκαια (από Τζαβέλλα μέχρι Βρυούλων)
και ασκεί 24 χρόνια το επάγγελμα, ενώ έχει και εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες
4.500.000 δρχ., το φορολογητέο εισόδημα με βάση τα αντικειμενικά
διαμορφώνονται ως εξής:

Η επαγγελματική αμοιβή έχει καθορισθεί σε 3.200.000. Η μισθωτική αξία ισούται
με (Τιμή ζώνης) Χ (τετραγωνικά μέτρα) Χ 7,25% και είναι: 80.000 Χ 40 Χ 7,25% =
232.000. Το άθροισμα (Επαγγελματική αμοιβή) + (Μισθωτική αξία) ισούται με
3.200.000 + 232.000 = 3.432.000.

Στο ποσό αυτό επιβάλλονται οι εξής προσαυξήσεις:

* Ανάλογα με τα έτη άσκησης του επαγγέλματος (10% για κάθε χρόνο μετά τα 4
πρώτα χρόνια) και έτσι το εισόδημα διαμορφώνεται σε: 3.432.000 + (3.432.000 Χ
120%) = 7.550.400.

* Προσαύξηση με βάση την ειδικότητα (15% για κλινικές ειδικότητες). Το
εισόδημα διαμορφώνεται ως εξής: 7.550.400 + (7.550.400 Χ 15%) = 8.682.960.
Επειδή όμως ο συγκεκριμένος γιατρός είναι και μισθωτός, το ελάχιστο ποσό
καθαρού εισοδήματος μειώνεται κατά 50%, γιατί το άθροισμα (μισθωτές υπηρεσίες)
+ (ελάχιστο πόσο καθαρού εισοδήματος Χ 50%) είναι μεγαλύτερο του ελάχιστου
ποσού καθαρού εισοδήματος. Δηλαδή ισχύει 8.682.960 Χ 50% = 4.341.480 (και
4.500.000 + 4.341.480 > 8.682.960). Επειδή όμως είναι και στρατιωτικός
γιατρός με λιγότερα από 5 χρόνια στην πόλη των Αθηνών, το ελάχιστο ποσό
καθαρού εισοδήματος μειώνεται περαιτέρω κατά 25% και διαμορφώνεται σε
4.341.480 – (4.341.480 χ 25%) = 3.256.110. Επομένως το ελάχιστο ποσό καθαρού
εισοδήματος είναι 3.256.110.