Αυτή είναι η ιστορία μας

Η μάνα ζώστηκε στη μέση το «μποξέ» και πήρε από το χέρι τα παιδιά. Όχι όλα.
Ήταν οχτώ. Φλεβάρης του ’22. Η πορεία στα βουνά του Πόντου με τη συνοδεία του
έφιππου με τον βούρδουλα ήταν ανατριχιαστική.

Ο Πόντος. Η ιστορία της πόλης με τα μεταλλεία αργύρου, της Αργυρούπολης του Πόντου δηλαδή, ξετυλίχτηκε σαν παραμύθι χθες στο σχολείο της προσφυγικής γειτονιάς

ΣΧΕΔΟΝ τρία χρόνια βάδιζαν τον δρόμο του ξεριζωμού. Ώσπου κάποια στιγμή ένα
από τα μικρά αρρώστησε βαριά με πυρετό. Η κραυγή του «μάνα πού μ’ αφήνεις»
έκοψε σαν ξυράφι την καρδιά της, καθώς συνέχιζε να βαδίζει κρατώντας απ’ το
χέρι τα υπόλοιπα εφτά…

Αυτή την ιστορία δεν την άκουσαν τα παιδιά της ΣΤ’ Τάξης του 3ου Δημοτικού
σχολείου Αργυρούπολης χθες το πρωί. Τη διηγήθηκε η κ. Αργυρώ
Γκιόκα-Ευσταθιάδη, με μισή φωνή, μέσα στο γραφείο του διευθυντή την ώρα του
διαλείμματος. Η Ευδοξία, ένα από τα εφτά παιδιά που σώθηκαν, ήταν η μητέρα
της… Και το πρόγραμμα «Γνωρίζω την Πόλη μου», που ξεκίνησε από την αρχή της
εβδομάδας να διδάσκεται σε 12 σχολεία του προσφυγικού Δήμου, προβλέπει μεν
προσωπικές μαρτυρίες, αλλά όσο το δυνατόν πιο «ανώδυνες», χωρίς αγωνίες και
πόνο. Όπως εξηγεί και η κ. Τάμη Κοντογιώργου, υπεύθυνη του Πολιτιστικού
Κέντρου του δήμου, χρειάζεται να είναι κανείς πολύ προσεκτικός όταν μεταφέρει
σε παιδιά τόσο τρυφερής ηλικίας κάποια γεγονότα. «Καλύτερα να είσαι ουδέτερος,
όπως η ιστορία», καταλήγει.

Στις δέκα η ώρα χθες το πρωί, την ώρα που χιλιάδες συνομήλικοί τους σ’ όλη τη
χώρα άκουγαν τον δάσκαλο να τους μιλάει για γραμματική, αριθμητική, φυσική,
και γεωγραφία, οι μαθητές της Αργυρούπολης πήγαν μια βόλτα. Ξεκίνησαν να
ταξιδεύουν πριν από 2.700 χρόνια, όταν εμφανίστηκαν οι Μιλήσιοι στην
Καππαδοκία που μετά έγινε Πόντος. Είδαν τον Ιάσονα να κυνηγάει το χρυσόμαλλο
δέρας στα νερά του Όφη ποταμού, όπου οι προγονοί τους ξεχώριζαν
χρησιμοποιώντας προβιές ζώων τους κόκκους του χρυσού από το νερό. Αντίκρυσαν
την έπαυλη του Καπαγιαννίδη, ενός από τους πέντε πλούσιους τραπεζίτες της
Τραπεζούντας ­ ήταν λέει το σπίτι με το πρώτο καλοριφέρ… Ήταν την ίδια εποχή
που στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα τα σπίτια έκαιγαν λάμπες λαδιού.

Έμαθαν ότι «στο όρος Μελά» είναι χτισμένο το Μοναστήρι της Παναγίας, που
αργότερα ήρθε πρόσφυγας κι αυτή. Κι από τον ποντιακό λόγο, «σου Μελά το Όρο»,
η Παναγία απέκτησε όνομα κι έγινε Σουμελά. Άκουσαν ότι 39 οικογένειες με
επικεφαλής τον Κυριάκο Ευσταθιάδη ­ πατέρα του σημερινού νομάρχη και επί
είκοσι χρόνια δημάρχου ­ έφτασαν στους Τράχωνες τις αρχές του αιώνα και πήραν
στην αρχή πέντε στρέμματα κλήρο. Κι έχτισαν σπίτια, φύτεψαν αμπέλια, μεγάλωσαν
οικογένειες κι από 425 κατοίκους που είχε η Αργυρούπολη το ’51, έγιναν 4.025
το ’61 και περίπου 45.000 σήμερα.

Η αντιπρόεδρος της Ένωσης Ποντίων Αργυρούπολης μιλάει με φωνή σταθερή κι όλα
τα μάτια είναι καρφωμένα πάνω της. Στον πίνακα απέναντι οι διαφάνειες
οπτικοποιούν τη διήγηση, δίνουν κομμάτια της ιστορίας, μεταφέρουν με τον πιο
εύγλωττο τρόπο τα σημαντικά. Πρόκειται για υλικό αρχείου πολύτιμο, που
συγκέντρωσαν τα μέλη της Ένωσης Ποντίων από τις προσωπικές τους μνήμες και τα
φύλαξαν για να μάθουν οι νεώτεροι.

«Για μας αυτό που γίνεται στα σχολεία είναι πολύ σημαντικό και το παλεύαμε
χρόνια», θα πει ο Κώστας Μαυρόπουλος, μέλος της Ένωσης κι από τους ανθρώπους
που έτρεξαν πολύ για να υλοποιηθεί το πρόγραμμα. «Ευτυχώς, βρήκαμε ανταπόκριση
από τον δήμο κι έτσι τα καταφέραμε».

«ΑΥΤΑ που μας είπατε σήμερα γιατί δεν είναι γνωστά;», ρώτησε ο Άγγελος. Ήταν
από τους τελευταίους που σήκωσαν το χέρι τους στην τάξη, αλλά η ερώτησή του
προκάλεσε τις πιο έντονες αντιδράσεις.

Όπως εξήγησαν στα παιδιά οι εισηγητές του προγράμματος και οι δάσκαλοι του
σχολείου, η ιστορία του Πόντου είναι ένα θέμα που περνάει «τρεις γραμμές στα
σχολικά εγχειρίδια». Το εν λόγω μάθημα, που γίνεται εντός των διδακτικών ωρών
στα Δημοτικά και Γυμνάσια της Αργυρούπολης, υλοποιείται στο πλαίσιο της
εγκυκλίου που έστειλε το υπουργείο Παιδείας «και σύμφωνα μ’ αυτό μπορεί να
ενταχθεί στο πρόγραμμα ως πολιτιστικό μάθημα», όπως εξηγεί η κ. Τάμη Κοντογιώργου.

Ο κύκλος των μαθημάτων, που γίνεται για πρώτη φορά σε ελληνικό σχολείο όπως
είπαν οι εμπνευστές του, θα ολοκληρωθεί στα σχολεία της περιοχής έως τις 16
Φεβρουαρίου. Στόχος των Ποντιακών Οργανώσεων όμως είναι να μεταφερθεί σε όσο
το δυνατόν περισσότερα σχολεία.

«Από τα σχολικά μου χρόνια μέχρι και σήμερα σε καμία βαθμίδα της εκπαίδευσης
δεν αναφέρεται η ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού. Κι αυτό δεν είναι προσωπικό
μας παράπονο, αλλά θα λέγαμε εθνική ανάγκη», επισημαίνει ο κ. Κώστας
Μαυρόπουλος από την Ένωση Ποντίων Αργυρουπόλεως. «Κι αυτό που καταφέραμε εμείς
εδώ θα πρέπει να το μιμηθούν κι άλλοι ώστε το πρόγραμμα να επεκταθεί σ’ όλη τη χώρα».

Ήδη έπειτα από κινητοποιήσεις Ποντιακών Σωματείων έχει καθιερωθεί η 19η Μαΐου
ως Ημέρα Εθνικής Μνήμης.