ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ Ο κίνδυνος είναι δέλεαρ

Πίσω, δεξιά και αριστερά από την καρέκλα του, η Μελίνα, ο Μάνος, ο Ελύτης,
ο Γκάτσος και τόσοι άλλοι ­ εικόνες ζωής που βιώθηκαν, αγαπήθηκαν, λατρεύτηκαν
και κάποιες στιγμές πονάνε. Αριστερά και δεξιά, μπροστά από το μαονένιο
γραφείο, εκτίθενται οι τοίχοι της φιλαρέσκειάς του ­ με τα ίχνη που εκείνος
άφησε σε ελληνικά και ξένα έντυπα: σκίτσα, αποκόμματα, συνεντεύξεις, αλλά και
διφορούμενα σχόλια. Σε τίποτα δεν λέει «όχι» ο Αλέξανδρος Λυκουρέζος…

Δεν το κρύβει ­ το ομολογεί ­ το φιλάρεσκο κομμάτι του: «Κάθε στιγμή είμαι
αντιμέτωπος και πλαισιωμένος από… Λυκουρέζο. Είμαι μέσα στο παιχνίδι και το
χαίρομαι. Ξέρω ότι βρίσκομαι σε μια σήραγγα φωτός, που έχει όμως διέξοδο!».
Δίχως διέξοδο δεν θα μπορούσε ­ είναι άλλωστε και κλειστοφοβικός. Και ο
μεγαλύτερός του φόβος είναι ο ανελκυστήρας!

Με εκείνη τη γνωστή του νωχέλεια γέρνει προς τα πίσω κι αφήνεται στην
εξομολόγηση ­ άλλοτε με «μισό» και άλλοτε με ολόκληρο χαμόγελο. Το υπονοούμενο
είναι πρόκληση για εκείνον ­ όχι το τετριμμένο. Στο κάτω – κάτω, το 24ωρό του
είναι πλήρες από ομολογίες αλλά και υπεκφυγές, αρμονία και αντιθέσεις, πάθος
και πάθη, πληρότητα και αναζητήσεις… Αυτά που δεν έχει είναι μονοτονία,
κορεσμός, πλήξη, κόπωση, τέλμα. Δεν έχει… τέλος. Έχει όμως ανθρώπινους
φόβους και τρόμους. Έχει μαγεία. Αλλά έχει και δίνες…

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

Το πρωινό ξύπνημα ­ το μόνο «σταθερό» μιας φρέσκιας ημέρας. Εκεί γύρω στις 7,
«με απόκλιση ενός τετάρτου». Η πρώτη αυτοματοποιημένη, θα ‘λεγε κανείς, κίνηση
είναι μια ματιά στον κόσμο: «Η πρωινή εφημερίδα είναι ο καφές μου!».
Πραγματικό καφέ θα πιεί γύρω στις 8.00 με 8.30 που φθάνει στο γραφείο. Πρώτος
θα μπει. Και τελευταίος θα φύγει… Δεν υπάρχει για τον Αλέξανδρο Λυκουρέζο
επαγγελματική και ιδιωτική ζωή. Υπάρχει «μια ζωή ­ με μικρό το “ζ”. Μια
κατάσταση. Ολόκληρη. Δεν την τεμαχίζω. Απλώς το ένα κομμάτι εισχωρεί στο άλλο…».

ΥΔΡΟΧΟΟΣ

Συνέπεσε να μιλάμε προπαραμονή των γενεθλίων του. Ακριβώς σαν σήμερα, πριν από
64 χρόνια, γεννήθηκε. Αντιπροσωπευτικός τύπος Υδροχόου ­ όπως αστειεύεται μαζί
του η άλλη Ζωή, «εκείνη με το κεφαλαίο Ζ», των 22 τελευταίων του χρόνων ­ η
Ζωή Λάσκαρη. Κι ίσως αυτή, η γενέθλιος ημέρα, να τον έκανε τόσο «ευάλωτο» σε
ερωτήσεις και βυθομετρήσεις…

Εκτός από την απόλυτα μοναχική πρωινή του στιγμή ­ αυτήν της εφημερίδας ­ μια
ανθρώπινη ροή τον συντροφεύει ολάκερο το 24ωρό του. Είναι βαθιά η ανάγκη για
επικοινωνία, για ανθρώπινα αγγίγματα, για επαφή: «Είμαι ίσως από τους
ελάχιστους ανθρώπους που δεν ενοχλούνται από τηλεφωνήματα. Απαντώ στο τηλέφωνο
ακόμα και τα… ξημερώματα! Μπορεί να ‘ναι ένας φίλος που θα πει: “Έλα
Αλέξανδρε, τι κάνεις;”. Αλλά μπορεί να ‘ναι και μια κακή είδηση. Που δεν
μπορείς να την αποφύγεις αγνοώντας το κουδούνισμα του τηλεφώνου. Με ένα
νυχτερινό τηλεφώνημα έμαθα το ’63 το τροχαίο ατύχημα των γονιών μου. Επέζησαν
τότε… Με ένα ανάλογο τηλεφώνημα, άκουσα τον θάνατο της μητέρας μου,
ξημερώματα Μ. Παρασκευής πριν από λίγα χρόνια…».

ΛΑΙΜΑΡΓΟΣ

Μια στιγμή της ζωής του είναι το 24ωρό του και όσο περνούν τα χρόνια «δεν
συρρικνώνομαι, ούτε καλλιεργώ την αίσθηση της απόσυρσης. Νιώθω αντιθέτως τον
χρόνο να με πιέζει και λαχταρώ να βουτήξω, σε όλο και περισσότερα, όλο και πιο
πολύ. Αν είναι αυτό απληστία, ρωτάτε… Ναι, είμαι λαίμαργος! Απολαμβάνω με
βουλιμία ακόμη και το φαγητό που μου αρέσει. Αλλά δεν έχω πραγματικά βουτήξει
σε όσα θα ήθελα να βουτήξω, ούτε έχω γευθεί όσα θα ήθελα να γευθώ…».

Ίσως υποσυνείδητα να λειτουργεί ο ανασταλτικός εκείνος μηχανισμός της
συγκράτησης «που δεν είναι τίποτα περισσότερο από την ασφάλεια με την οποία με
όπλισε η μεσοαστική μου καταγωγή. Θέλω να βουτήξω ώς τον πάτο και να πιάσω μια
χούφτα άμμο, αλλά ξέρω ταυτόχρονα ότι όσο πιο βαθιά βουτάς τόσο περισσότερο
κινδυνεύεις να σπάσεις και το κεφάλι σου…».

Επανέρχεται συχνά – πυκνά στην μεσοαστική του καταγωγή που του παραχώρησε τη
δύναμη της επιβίωσης ­ «να είμαι σήμερα αυτό που είμαι» ­ αλλά ταυτοχρόνως τον
παγίδευσε: «Αν λυπάμαι για κάτι, είναι που δεν είχα ή δεν μετείχα σε
επαναστάσεις!». Δεν έχασε απλώς το τρένο της επανάστασης: «Έχασα το τρένο της
αναζήτησης. Έχασα την όποια εξέγερση που εν δυνάμει υπάρχει μέσα μου αλλά ποτέ
δεν εκτονώθηκε…».

Βιώνει πάντως μικρές εξεγέρσεις «σε περιόδους κινδύνου. Ο κίνδυνος είναι πάντα
ένα δέλεαρ. Μια πρόκληση. Σε ανάλογες στιγμές βρέθηκα κοντά στην ελληνική
μειονότητα στην Αλβανία ή με τους Σέρβους στη Βοσνία…».

«Αυτό σημαίνει ότι τέτοιες στιγμές ζείτε εν κινδύνω;», τον ρώτησα. Και εκείνος
βυθίστηκε για λίγο μέσα του και ξέσπασε: «Το να ζεις εν κινδύνω, είναι μια
άλλη προοπτική ζωής που δεν μου… ανήκει. Είμαι τελικά ένας οκνηρός
καλοπερασάκιας αστός! Το να νοσταλγείς κάτι και να είσαι με το ένα πόδι εκεί
και με το άλλο εδώ, σου δίνει απλώς κάποιο άλλοθι! Για να είμαι λοιπόν
ειλικρινής, θαυμάζω εκείνους που μπορούν πραγματικά να ζήσουν εν κινδύνω. Όπως
τους Γιατρούς του Κόσμου στη Σομαλία ή στη Ρουάντα…».

ΕΣΠΡΕΣΟ

Μοιράζεται τα μεσημέρια του με καλούς φίλους σε κάποιο από τα αγαπημένα του
κεντρικά στέκια. Το γεύμα του μπορεί να είναι μια τυρόπιτα με έναν φρουτοχυμό,
αλλά «και κανονικό γεύμα με τα διαδοχικά του πιάτα». Ένας καλός εσπρέσο είναι
«ένα μικρό πάθος» και αυτοχαρακτηρίζεται γελώντας ως «εσπρεσιολόγος». Καταργεί
το στέκι που δεν σερβίρει καλόν εσπρέσο…

Ανάμεσα στη μελέτη των δικογράφων, τις συναντήσεις με τους συνεργάτες, τα
ραντεβού με τους πελάτες, τις σημειώσεις και τα κείμενα που θα γράψει αλλά και
τις αγορεύσεις (που τόσο αγαπά) στα δικαστήρια, υπάρχει η ιεροτελεστία της
ανάγνωσης των απογευματινών εντύπων «που γίνεται σχεδόν πάντα, νωρίς το
απόγευμα, στο σπίτι». Υπάρχει το ματς στην τηλεόραση, αλλά και οι ειδήσεις και
τα ντοκιμαντέρ, «αλλά σπανίως μια καλή ταινία, γιατί θέλω πάντα να την
απολαμβάνω ολόκληρη, στη μεγάλη οθόνη».

Υπάρχει ο Ιάσονας και η Μαρίνα, τα παιδιά από τον πρώτο του γάμο. Η Μαρία –
Ελένη, από τη σχέση «ζωής και έρωτος» με τη Ζωή Λάσκαρη. Η ενοχή ότι δεν έδωσε
ποτέ στα παιδιά «λίγο περισσότερο χρόνο». Η απενοχοποίηση «ότι δεν είχα ποτέ
τον χρόνο που εγώ χρειαζόμουνα».

Υπάρχει ακόμη η μονίμως καλή (ακόμη κι όταν είναι αρνητικά τα δεδομένα) σχέση
του με τα «μίντια». Υπάρχει η αντίφαση ­ ένας άνθρωπος που στοχεύει στη νίκη
αλλά θεωρεί ότι «έχει περισσότερη γοητεία ένας ηττημένος».

Υπάρχει εκείνος «παντού», όπως τον πειράζουν φίλοι και γνωστοί του. Αλλά
εκείνος ανταπαντά: «Δεν είμαι παντού. Είμαι σε κάποια σημεία. Θέλω να είμαι
εκεί που με ενδιαφέρει. Δεν το κάνω για το “θεαθήναι”. Με ερεθίζει καθετί
ενδιαφέρον…». Όπως μια βόλτα στα δισκάδικα ­ τα Σάββατα. Για να ανακαλύψει
νέους ήχους και να πλουτίσει τους δικούς του. Ή ένα βιβλίο με άκοπες σελίδες ­
να κόβει τη σελίδα με τον χαρτοκόπτη και να αγωνιά για όσα κρύβει. Τον
γοητεύει ακόμα η περιπλάνηση, η περιήγηση, τα ταξίδια, αλλά δεν κάνει ποτέ
«κλασικές» διακοπές, «γιατί διακοπές κάνεις από κάτι που δεν αγαπάς».

ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ

«Ποινικολόγος, πάντα στην πλευρά της υπεράσπισης», λέει. «Ο πιο διάσημος;»,
τον κεντρίζω. «Έτσι λένε», ανταπαντά. «Και ο πιο ακριβός;», τον ξαναρωτώ.
«Αυτοί που έχουν, πληρώνουν αδιαμαρτύρητα! Δεν ζητώ από όσους δεν έχουν»,
σοβαρεύεται κι ύστερα μονολογεί: «Είναι μεράκι και πάθος η ποινική δικηγορία.
Κυρίως μεράκι. Πάντα σε εκπλήσσει ­ είναι ανεξάντλητη». Παθιάζεται: «Με
συναρπάζει να είμαι με τον κατηγορούμενο!». Η νίκη είναι η πιο δυνατή
συγκίνηση. Αλλά και η ήττα: «Η χαρά αντικρύζεται από το μέτρο της οδύνης». Όσο
για τη Δικαιοσύνη που λένε ότι είναι… τυφλή, εκείνος θα την προτιμούσε «με
ορθάνοιχτα μάτια! Τυφλή είναι η Δικαιοσύνη που παραπαίει, τρεκλίζει,
ολισθαίνει. Την θέλω να βλέπει παντού, να βλέπει τα πάντα…».

Αγαπά τα «μίντια»: «Ξέρω ότι έπαιξα το παιχνίδι των Μέσων από την αρχή. Ήταν
κάτι που μου έβγαινε. Στην πορεία το εκμεταλλεύτηκα. Κάποια στιγμή το
παρατράβηξα. Και τότε κατάλαβα ότι όλα πρέπει να έχουν ένα μέτρο…».

Το παραδέχεται: «Η δικηγορία είναι συναρπαστική, είναι ενδιαφέρουσα, είναι
προσφορά, αλλά δεν είναι πολιτισμός». Το όνειρό του: «Να αφιερώσω χρόνο σε
κατατρεγμένους ανθρώπους και στην αναζήτηση, καταγγελία και επισήμανση μεγάλων σκανδάλων».