ΑΥΤΟΙ

… καινούργια, περίπου ανατρεπτική, για τη διαδρομή που ακολουθούν οι
ανθρώπινες κοινωνίες διατυπώνεται από τον Αμερικανό καθηγητή Μάνουελ Καστέλς,
του πανεπιστημίου του Μπέρκλεϋ. Έχουμε όλοι την αίσθηση αυτά τα χρόνια, λέει,
ότι κάποια πολύ σοβαρή αλλαγή συντελείται. Εφευρέσεις, ανακαλύψεις, νέες δομές
ξεπηδούν γύρω μας και σχεδόν αμέσως τις υιοθετούμε ή μας παρασέρνουν. Πού μας
πηγαίνουν; Τι είναι αυτό που ­ βαθύτερα ­ αλλάζει; «Η υπόθεση που διατυπώνω ­
λέει ο Κ. ­ είναι η εξής: Ανάμεσα σε όλα σχεδόν τα εμφανιζόμενα νέα στοιχεία
υπάρχει στενή συνάφεια και αλληλεπίδραση». Τεχνολογία, αρχιτεκτονική, ήθη,
πολιτική, όλα αλλάζουν παράλληλα και συνολικά. Μένει να δούμε ποια είναι η
γενική κατεύθυνση, να βγάλουμε δηλαδή το νόημα. (Manuel Castells: The Network Society).

… συγκέντρωνε 12 χρόνια στοιχεία για το τρίτομο έργο του, που τώρα εκδίδεται
και στην Ευρώπη και που, κατά τη «Μοντ», μπορεί ν’ αποτελέσει ένα από εκείνα
τα βασικά βιβλία που θα μας δίνουν το «κλειδί» για τα χρόνια που έρχονται. Η
θεωρία του Κ., με μία φράση, είναι ότι «όλες οι αλλαγές τείνουν στην
αντικατάσταση των συγκεντρωτικών δομών από δικτυακές». Δεν περνάμε καν σε
πολυκεντρική κοινωνία, λέει. Βαδίζουμε προς μια Κοινωνία Δικτύου με, απλώς,
κόμβους μέσα στον γιγάντιο ιστό της. «Αρκετά δεν κράτησαν τα κέντρα;». Χρόνια
και χρόνια, αιώνες για την ακρίβεια, τα κράτη είχαν πρωτεύουσες, οι κοινωνίες
εστίες, οι αποφάσεις κέντρα κι αυτές. Παντού ένας τσοπάνης και γύρω το κοπάδι.
Τώρα, όλα αυτά παίρνουν τέλος. Το Δίκτυο πλέκεται ολοκάθαρα γύρω μας ­ και δεν
πρόκειται μόνο για το πιο εμφανές, το Ιντερνέτ. Δίκτυο είναι και η ΕΟΚ, δίκτυο
και τα απανταχού Χρηματιστήρια, δίκτυα και τα κανάλια και η Γιουροβίζιον και
τα κινητά. Όλα δίκτυα ξαφνικά.

… της «Δικτυακής Κοινωνίας» είναι βέβαια τεχνολογική. Οι προεκτάσεις όμως
είναι ηθολογικές και «κοινωνιακές». Αποχαιρετήστε τους μπροστάρηδες. Τα
γκεσέμια. Οι διευθυντές γίνονται διευθύνοντες, «εκτελεστικοί». Οι πρωθυπουργοί
διαχειριστές. Κόμματα αφήνουν πίσω τους αρχηγούς τους. Ο Μεγάλος Αδελφός
τίθεται υπό παρακολούθηση. Ο καπιταλισμός γίνεται και αυτός απρόσωπος,
άναρχος, ροές κεφαλαίων μέσ’ από δορυφόρους, Και ο άνεργος, στο χάος, δεν
ξέρει πού ν’ αποταθεί για δουλειά, σε ποιο στέλεχος του ιστού να γαντζωθεί.

… πού είναι η εξουσία; Η εξουσία, όπως τη γνωρίζαμε, σβήνει. Εξουσία, κατά
τον ερευνητή, θα είναι πλέον όποιος μπορεί να οργανώνει, στοιχειωδώς, κάποιους
κόμβους μέσα στο Δίκτυο. Ο τροχονόμος ροής. Και αυτό είναι το σπουδαίο, λέει,
η Δικτυακή Κοινωνία είναι άσχετη και πέρα από την Αγορά και την
Παγκοσμιοποίηση. Η υψηλή ανεργία της Ευρώπης, κατά τον Κ., δεν οφείλεται στην
ανάπτυξη της τεχνολογίας και της πληροφορικής. Συνδέεται κυρίως με την έλλειψη
«δικτυακής συνείδησης». Το Δίκτυο είναι κίνηση, οι Ευρωπαίοι παραμένουν
στατικοί, τοπο-τεθειμένοι. Στην Αμερική, οι εργαζόμενοι είναι νομάδες. Οι
εταιρίες διαρκώς αλλάζουν καταστήματα ή έδρα. Αλλά δεν είναι, άραγε, όλα αυτά
τρομερά; Ένα νέο χάος, χειρότερο απ’ το ως τώρα; Μια βαρβαρότητα; Ένας Λένιν,
ένας Γκάντι, ένας Λίνκολν, θα χωρούσαν ποτέ σε δίκτυα; «Δεν λέω ότι το πράγμα
είναι ακίνδυνο», προειδοποιεί ο Κ. Αλλά παντού, κάποια στιγμή, εμφανίζονται
οάσεις, οξειδώσεις. Ίσως, επίσης, να’ ναι μια μορφή ευτυχίας το Δίκτυο. Και εν
πάση περιπτώσει, σε ένα δυο αιώνες το συζητάμε πάλι.