Ανθρώπινοι κλώνοι

Ταυτόσημα παιδιά. Η προοπτική αυτή ­ με στόχο την αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών ­ δεν αντιμετωπίζεται πλέον από την επιστημονική κοινότητα με τρόμο

Τα πράγματα φαίνεται να πηγαίνουν αντίστροφα. Ενώ διατυπώνονται επιφυλάξεις
για την αξιοπιστία του πειράματος που οδήγησε στην «Ντόλι», στα παρασκήνια
αρχίζει να γίνεται αποδεκτή η ιδέα της κλωνοποίησης ανθρωπίνων εμβρύων. Για
θεραπευτικούς σκοπούς, προς το παρόν…

ΚΙ ΑΝ η Ντόλι δεν ήταν κλώνος της «μητέρας» της; Ένα χρόνο σχεδόν μετά το
πείραμα των Σκωτσέζων επιστημόνων που προκάλεσε σοκ σε όλο τον κόσμο, δύο
επιστήμονες θέτουν το ερώτημα αυτό με τη μορφή επιστολής που δημοσιεύτηκε την
περασμένη Παρασκευή στην επιθεώρηση «Science». Ο Νόρτον Ζίντερ από το
Πανεπιστήμιο Ροκφέλερ και ο Βιτόριο Σγκαραμέλα από το Πανεπιστήμιο της
Καλαβρίας δεν αμφισβητούν ότι η Ντόλι ήταν κλώνος. Προήλθε όμως πράγματι από
ενήλικο έμβρυο; Ποιος μας λέει ότι η καλλιέργεια των κυττάρων δεν «μολύνθηκε»
από ένα κύτταρο του εμβρύου που έφερε η εγκυμονούσα προβατίνα; Και γιατί τα
τεστ που αποδεικνύουν τη γενετική ταυτότητα «μάνας» και «κόρης» δεν έγιναν ποτέ;

Τα ερωτήματα είναι ουσιώδη, αφού κλώνους από κύτταρα εμβρύων οι επιστήμονες
γνωρίζουν να αποσπούν εδώ και 20 χρόνια. Οι δύο βιολόγοι υποστηρίζουν ότι η
γέννηση της Ντόλι ενδέχεται να ήταν ατύχημα. Και ο «πατέρας» του προβάτου Ίαν
Ουίλμετ αναγνωρίζει ότι πρέπει να γίνουν κι άλλα τεστ για να αποδείξει την
αξία του πειράματός του.

«ΜΗΝ ΤΟ ΠΑΡΑΚΑΝΟΥΝ»

Και ενώ έχει ξεσπάσει αυτή η διαμάχη γύρω από την ταυτότητα και τις συνθήκες
γέννησης της Ντόλι, ενδιαφέρουσες εξελίξεις σημειώνονται στον άλλο τομέα της
κλωνοποίησης: αυτόν που αφορά τους ανθρώπους. Όπως έγραψε σε πρόσφατο
πρωτοσέλιδο άρθρο της η «Ιντιπέντεντ», το μήνυμα που έχει σταλεί σε βρετανικά
εργαστήρια είναι ότι μπορούν να προχωρήσουν σε κλωνοποίηση ανθρωπίνων εμβρύων
­ δεν θα πρέπει όμως να το «παρακάνουν»…

Η «θεραπευτική» κλωνοποίηση, που αποσκοπεί στην παραγωγή ανθρωπίνων οστών ή
άλλων οργάνων για τα θύματα σοβαρών ατυχημάτων ή ασθενειών, επιτρέπεται με
βάση το Νομοθετικό Διάταγμα του 1990 για τη Γονιμοποίηση και την Εμβρυολογία.
Ο νόμος αυτός δίνει άδεια για έρευνες σε ανθρώπινα έμβρυα ηλικίας μέχρι 14 ημερών.

Σύμφωνα με τη Ρουθ Ντιτς, επικεφαλής της Υπηρεσίας Γονιμοποίησης και
Εμβρυολογίας, έχει ιδιαίτερη σημασία να γίνεται διάκριση ανάμεσα στη
«θεραπευτική» κλωνοποίηση και την «αναπαραγωγική» κλωνοποίηση ­ μια μέθοδο
δηλαδή με μοναδικό στόχο την παραγωγή παιδιών που είναι αντίγραφα ζώντων
ανθρώπων. Η Βρετανή αξιωματούχος τόνισε ότι μέχρι στιγμής κανείς δεν έχει
ζητήσει άδεια για να προχωρήσει σε κλωνοποίηση ανθρωπίνων εμβρύων ­ για να
προσθέσει όμως ότι η Υπηρεσία δεν θα απορρίψει σχετικές αιτήσεις εφόσον
εκπληρούν ορισμένα κριτήρια.

ΣΥΝΤΟΜΑ «ΥΠΟΜΝΗΜΑ»

Η δήλωση αυτή, που ερμηνεύεται ως πρώτο βήμα για τη νομιμοποίηση κάποιας
μορφής κλωνοποίησης ανθρώπων, συνοδεύτηκε από την ανακοίνωση της Επιτροπής για
τη Γενετική ότι θα δώσει σύντομα στη δημοσιότητα ένα «υπόμνημα» για το θέμα αυτό.

«Πιστεύω ότι αυτή η συζήτηση είναι ωφέλιμη και δεν γίνεται σε καμιά άλλη χώρα:
εκεί, ο κόσμος ζητάει απλώς την απαγόρευση κάθε πειράματος που έχει σχέση με
την κλωνοποίηση ανθρώπων», παρατηρεί από την πλευρά της η Σάντρα Τόμας,
διευθύντρια του ανεξάρτητου Συμβουλίου για τη Βιοηθική.

ΝΑ ΛΟΙΠΟΝ που, παρά τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων
Πολιτειών, η κλωνοποίηση ανθρώπων παύει σιγά-σιγά να είναι ταμπού. Η αλήθεια
είναι ότι το μήνυμα είχε σταλεί ήδη από τα μέσα Ιανουαρίου από μια ιατρική
επιθεώρηση με το κύρος του «Lancet». Η μόνη ενθαρρυντική πρωτοβουλία γύρω από
το θέμα αυτό ­ έγραφε το περιοδικό σε κύριο άρθρο του στις 17 Ιανουαρίου ­
έχει ληφθεί από τη Βρετανία η οποία, αντί να καταδικάζει και να αφορίζει,
αποφάσισε να ανοίξει τη συζήτηση και να μετρήσει τις αντιδράσεις της κοινής
γνώμης. «Σε ένα κλίμα απαγορεύσεων και υστερίας που δημιουργεί η κακή
πληροφόρηση, η σώφρων αυτή προσέγγιση ξεχωρίζει», τόνιζε το «Lancet».

Η ιατρική επιθεώρηση έλαβε λοιπόν θέση: τα επιστημονικά και ιατρικά οφέλη από
την κλωνοποίηση ανθρώπων είναι μεγαλύτερα από τους ηθικούς κινδύνους που
εμπεριέχει. Ο Ρίτσαρντ Σιντ, ο Αμερικανός γιατρός που ανακοίνωσε την πρόθεσή
του να ανοίξει μια κλινική κλωνοποίησης ανθρώπων για αναπαραγωγικούς σκοπούς,
επιτελεί χειρίστη υπηρεσία αφού πολώνει τη συζήτηση. Το θέμα είναι μείζον και
δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με βιασύνη. Όπως σημείωνε άλλωστε πρόσφατα ένας
Βρετανός γιατρός: «Αν έλθει ένας ασθενής μου που πεθαίνει από καρκίνο και μου
ζητήσει να τον κλωνοποιήσω για να χρησιμοποιήσει τον μυελό των οστών του
αντιγράφου του και να σώσει τη ζωή του, κι εγώ διαθέτω αυτή την τεχνολογία,
πώς θα μπορούσα να του αρνηθώ;».