Ή δακτύλιος ή χάος

Έλεγχος δακτυλίου. Περισσότερα από 600.000 αυτοκίνητα μπαίνουν καθημερινά στο κέντρο, 200.000 περισσότερα απ’ ό,τι δέκα χρόνια πριν

Μπρος γκρεμός και πίσω… δακτύλιος. Δεκαπέντε χρόνια μετά την εξαγγελία και
εφαρμογή του, ο δακτύλιος είναι πάντα εδώ έχοντας όμως προ πολλού απολέσει την
ιδιότητα της «προσωρινότητας», με την οποία τον «προίκισαν» κάποτε οι
εμπνευστές του. Η προσωρινότητα πέρασε με τον χρόνο μπρος στην ανεπάρκεια
οποιουδήποτε άλλου μέτρου να περιορίσει την κυκλοφορία των Ι.Χ. στα επίπεδα
μιας δεκαετίας πριν..

«Κομμένος και ραμμένος» στα μέτρα μιας πόλης που είχε 500.000 Ι.Χ., σήμερα
μοιάζει να αυτοκαταργείται αφού η πόλη πλέον διαθέτει 1.200.000 αυτοκίνητα. Με
το σύστημα μονά-ζυγά περισσότερα από 600.000 αυτοκίνητα μπαίνουν καθημερινά
στον μικρό δακτύλιο. Διακόσιες χιλιάδες περισσότερα απ’ ό,τι δέκα χρόνια πριν.
Και σύμφωνα με τα στοιχεία της Τροχαίας, το 1997 11.017 οδηγοί ήλθαν
αντιμέτωποι με το μπλοκάκι του τροχονόμου ­ ακριβώς γιατί παραβίασαν το μέτρο.

Η σημαντική για τους συγκοινωνιολόγους αύξηση της κίνησης των Ι.Χ. στο κέντρο
της πόλης δεν συνοδεύτηκε από καμία αναπροσαρμογή της λειτουργίας του
δακτυλίου, η οποία παραμένει ακόμα και σήμερα στα μέτρα του ’85. Ακόμη κι έτσι
πάντως, το σύστημα που παρουσιάστηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’70 ως
απάντηση στην πετραιλαϊκή κρίση, και την επόμενη δεκαετία ως «δεκανίκι» στην
αντιμετώπιση του νέφους, μοιάζει για πολλούς η μοναδική σανίδα σωτηρίας στο
σημερινό πρόβλημα του κυκλοφοριακού. Καταστρατηγημένος, διάτρητος και
ανεπαρκής, συνεχίζει να αποτελεί έστω μια κάποια λύση. «Αν καταργήσουμε τον
δακτύλιο θα ζήσουμε το χάος στους δρόμους», όπως λέει χαρακτηριστικά ο κ.
Παύλος Δουγιατζάκης, διευθυντής της Τροχαίας.

Παρά την αποδοχή του μέτρου, ο δακτύλιος παραβιάζεται. Νόμιμα ή παράνομα.
Περισσότερα από 20.000 Ι.Χ. διαθέτουν άδεια εισόδου, ενώ ο αριθμός των κλήσεων
της Τροχαίας αυξάνεται από χρόνο σε χρόνο. «Και βέβαια εμείς δεν έχουμε την
πρακτική ικανότητα να ελέγχουμε όλες τις εισόδους, παρά μόνο στην περίπτωση
εκτάκτων μέτρων», διευκρινίζει ο διευθυντής της Τροχαίας καθιστώντας σαφές πως
υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός παραβατών που δεν θα κληθούν ποτέ να πληρώσουν το
πρόστιμο των 33.500 δραχμών.

Υπέρ της διατήρησης του μέτρου είναι και ο κ. Γιάννης Γκόλιας, αναπληρωτής
καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Αλλιώς θα κλείσουν όλοι οι
δρόμοι, θα εγκλωβιστούν και τα λεωφορεία χωρίς να υπάρχει δυνατότητα επιλογής
μέσου μεταφοράς».

Αν υπήρχαν 2.000 λεωφορεία και άλλοι πεντακόσιοι οδηγοί, σε συνδυασμό με
επέκταση των λεωφορειοδρόμων «θα μπορούσαμε να καταργήσουμε τον δακτύλιο και
να εξυπηρετείται ο επιβάτης», λέει ο κ. Γκόλιας. «Αυτό που πρέπει όμως να
γίνει επίσης αντιληπτό είναι πως ούτε τα λεωφορεία αποτελούν λύση σε ορισμένες
κυκλοφοριακές αρτηρίες εξαιτίας του περιορισμένου αριθμού των επιβατών που
δύνανται να μεταφέρουν. Σε δρόμους που οδηγούν στον δακτύλιο, εκεί που
δημιουργείται μεγάλο κυκλοφοριακό πρόβλημα ακριβώς επειδή υπάρχει αυξημένη
ζήτηση, όπως είναι η Κηφισίας, η Μεσογείων, η Βασ. Σοφίας, η Βουλιαγμένης, η
Συγγρού χρειάζεσαι μέσα σταθερής τροχιάς για να ανταποκριθείς στη ζήτηση»

ΑΝΤΙ ΔΑΚΤΥΛΙΟΥ… διόδια; Η σκέψη αιωρείται ­ αν και επίσημα δεν τίθεται
ζήτημα ­ πάνω από την πρωτεύουσα, ενώ λίγο βορειότερα, στο Λονδίνο, βρίσκεται
ένα βήμα πριν τεθεί σε εφαρμογή. Την πρόταση για επιβολή διοδίων στους οδηγούς
που εισέρχονται στο κέντρο της Αθήνας, έθεσαν πριν από λίγους μήνες υπ’ όψιν
του ΥΠΕΧΩΔΕ τα συναρμόδια υπουργεία, για να εισπράξουν ομόφωνη και
κατηγορηματική την αρνητική απάντηση του υπουργού και των συνεργατών του.

«Αποκλείται να μπουν διόδια στην Αθήνα», δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ,
κ. Κώστας Λαλιώτης. «Η δομή, η λειτουργία και οι καθημερινές ανάγκες της πόλης
καθιστούν το μέτρο ανεφάρμοστο». Η βρετανική κυβέρνηση, ωστόσο, είναι
αποφασισμένη να υποχρεώσει τους οδηγούς να πληρώνουν διόδια προκειμένου να
μπορούν να κυκλοφορούν στους κεντρικούς δρόμους του Λονδίνου και των γύρω
περιοχών. Οι Βρετανοί τεχνοκράτες έκριναν πως η επιβολή διοδίων, για τις ώρες
αιχμής τουλάχιστον, θα φέρει υψηλά κέρδη στα ταμεία των τοπικών συμβουλίων και
θα μειώσει το κυκλοφοριακό πρόβλημα κατά 20%

Το μέτρο εφαρμόζεται ήδη δοκιμαστικά στο Λέστερ, μια πολύ κοντινή στο Λονδίνο
πόλη, ενώ το πείραμα παρακολουθούν από κοντά όλα τα τοπικά συμβούλια.
Εκτιμάται πως αν οι οδηγοί πληρώνουν τέσσερις λίρες (1.800 δραχμές περίπου),
τα έσοδα ενός μικρού τοπικού συμβουλίου, όπως αυτό του Λέστερ, θα αυξηθούν
κατά 100 εκατομμύρια λίρες (47 δισ. δραχμές). Κι αν το μέτρο εφαρμοσθεί στο
Λονδίνο θα επιφέρει πάνω από ένα δισεκατομμύριο λίρες Αγγλίας (470 δισ. δραχμές)!

Το θέμα των διοδίων είχαν σκεφθεί ως λύση στο έντονο κυκλοφοριακό πρόβλημα της
Αθήνας και ορισμένοι Έλληνες συγκοινωνιολόγοι. «Γιατί όχι;», λέει ο κ. Στράτος
Παπαδημητρίου, συγκοινωνιολόγος και διευθύνων σύμβουλος του Οργανισμού Αστικών
Συγκοινωνιών της Αθήνας, ο οποίος μάλιστα αντιπαραθέτει το μέτρο σε εκείνο του
δακτυλίου. «Κατά τη γνώμη μου, ο νόμιμος τρόπος να αποφύγει κανείς τον
δακτύλιο σήμερα, είναι η αγορά δεύτερου Ι.Χ. Κατά κάποιον τρόπο, δηλαδή,
επιτρέπουμε να κυκλοφορούν κάθε ημέρα στο κέντρο, όσοι έχουν τη δυνατότητα
χρήσης δεύτερου οχήματος. Γιατί λοιπόν θα ήταν κοινωνικά άδικο το μέτρο
επιβολής διοδίων στις εισόδους, για ορισμένες ώρες αιχμής; Θα μπορούσε για
παράδειγμα, από τις επτά έως τις εννιά το πρωί να απαγορεύεται η είσοδος σε
όλα τα οχήματα εκτός των μέσων μαζικής μεταφοράς και όσων καταβάλλουν το ποσόν εισόδου».

Ο συγκοινωνιολόγος, κ. Γιάννης Γκόλιας, απαντά με σκεπτικισμό, καθώς θεωρεί
πως το μέτρο της επιβολής διοδίων μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία «ενός
κέντρου μόνο για πλουσίους». Από την άλλη, σημειώνει ο ίδιος, «το 12% των
νοικοκυριών διαθέτουν δεύτερο αυτοκίνητο». Υπηρεσιακοί παράγοντες πάντως του
ΥΠΕΧΩΔΕ δηλώνουν πως το κόστος για τη δημιουργία εγκαταστάσεων είναι
απαγορευτικό, ενώ πολλά είναι επίσης τα χρήματα που θα απαιτεί η συντήρησή τους.

Τη λύση των διοδίων εφαρμόζουν αυτή τη στιγμή μόνο δύο πόλεις στον κόσμο: η
Σιγκαπούρη και η πόλη Τροντχάιμ της Νορβηγίας.

Ο ΓΝΩΣΤΟΣ δακτύλιος της Αθήνας θα συνεχίσει να υφίσταται για αρκετά χρόνια
ακόμα. Όπως δήλωσε ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Κώστας Λαλιώτης στα «ΝΕΑ», δεν
προβλέπεται κατάργηση του δακτυλίου στο ορατό μέλλον, γιατί μπορεί μεν να
εφαρμόζεται «κυρίως για κυκλοφοριακούς λόγους, θεωρείται όμως ότι συμβάλλει
και στη μείωση των ρύπων». Σύμφωνα με τον υπουργό Περιβάλλοντος, «απόδειξη της
συμβολής του μέτρου στην ατμοσφαιρική ρύπανση είναι ότι ολόκληρο το 1997, για
πρώτη φορά από το 1981 έως σήμερα, δεν χρειάστηκε να ληφθούν έκτακτα μέτρα
ούτε μία φορά». Επίσης, ούτε στο πρόγραμμα Αττική ΣΟΣ που έχει κατατεθεί στο
ΥΠΕΧΩΔΕ προβλέπεται κατάργηση του δακτυλίου.

ΩΣ «ΙΣΤΟΡΙΚΟ λάθος» για την Αθήνα χαρακτηρίζει ο κ. Γιάννης Ζιώμας,
αναπληρωτής καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στο Εργαστήρι
Φυσικής της Ατμόσφαιρας, τη λειτουργία του δακτυλίου.

«Πιστεύω ότι ο δακτύλιος, που είχε ξεκινήσει πολύ πριν από το ’85 ως
“μικρά-μεγάλα”, δημιούργησε την ανάγκη για το δεύτερο αυτοκίνητο. Ήταν τότε η
εποχή που το καινούργιο Ι.Χ. κόστιζε πολύ ακριβά και η Ελλάδα είχε γίνει ο
χώρος που δεχόταν την παλιατζούρα των μεταχειρισμένων απ’ όλη την Ευρώπη».

Ήταν το μέτρο της απόσυρσης στις αρχές της δεκαετίας του ’90, που έφερε
αποτελέσματα σ’ ό,τι αφορά την ποιότητα της ατμόσφαιρας, σύμφωνα με τον
καθηγητή Γιάννη Ζιώμα. Για τον ίδιο ο δακτύλιος έχει κάνει τον κύκλο του, αλλά
«για ψυχολογικούς και μόνο λόγους, για μία στοιχειώδη αποθάρρυνση των οδηγών
να κατεβαίνουν στο κέντρο επιβάλλεται η διατήρησή του».