ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΛΤΣΟΣ Ολέθρια σχέση με τη γραφή

Δέχθηκε την πρόσκληση και πρόκληση των «ΝΕΩΝ» για το 24ωρό του ο Γιώργος
Βέλτσος, αλλά στην πορεία αποφάσισε παρορμητικά να αναμετρηθεί ο ίδιος με
τον… εαυτό του, αφού η σχέση του με την γραφή είναι καταλυτική! Κατέγραψε,
λοιπόν, με τον δικό του τρόπο όσα εκείνος θεωρεί φλέγοντα σημεία ή και στιγμές
του 24ώρου του. Γιατί, όπως εξομολογείται, επιθυμεί να κάψει ένα καταραμένο
απόθεμα ενέργειας. Και έχει βρει τον τρόπο…

ΔΕΝ ΕΧΕΙ σημασία να απαντήσω για το τι κάνω στις είκοσι τέσσερις ώρες ενός
εικοσιτετραώρου (εάν σας έλεγα ότι κοιμάμαι;).

Σημασία έχει να σας πω γιατί δέχομαι αυτή την πρόσκληση. Θέλω από καιρό να
δοκιμάσω τα νεύρα σας και θέλω να δοκιμασθώ και εγώ. Πόσο θα υποφέρετε αυτόν
τον ακατανόητο, αλλά εν τούτοις οργανωμένο, αυτόν τον άχρηστο αλλά και χρήσιμο
διανοητή; Και πώς τον υποφέρετε εσείς (ο Τύπος), ενώ δεν τον υποφέρει η
Εξουσία, μη θέλοντας να ξαναπάθει ό,τι έπαθε κατά την σύντομη προεδρία του στο
Εθνικό Θέατρο;

Είκοσι τέσσερις ώρες… Και οι στιγμές; Θέλω να πω, ένας από τους
τεσσερισήμισι χιλιάδες χτύπους την ώρα, με τους οποίους η καρδιά μας στουκάρει
στην εξουσία; Οι στιγμές λοιπόν;

Δεν θα έπρεπε να με ρωτήσετε για τη μοναδική πραγματικότητα του χρόνου, τη
στιγμή, όπου η ζωή αμελεί τα προγράμματα, τις συνεντεύξεις και τους στόχους;
Τι λέω, αμελεί και την ίδια τη γλώσσα. Διότι πώς να πεις και τι να πεις για τη
στιγμή ­ «έντονη», «μοναδική», «ιστορική» ή απλώς «έζησα, αυτό είναι»;

Θέλετε να σας πω πώς αισθάνομαι αυτήν τη στιγμή και εσείς να βγάλετε τα
συμπεράσματά σας και για όλο το 24ωρό μου;

Σας το λέω. Η αίσθηση της δύναμης που μου δίνει η συνέντευξη στα «ΝΕΑ» ­ η
«βούληση δυνάμεως» ­ την ίδια στιγμή γίνεται αίσθηση της απόλυτης αδυναμίας
μου να μη μπορώ να σας πω: «Όχι, καμιά συνέντευξη, σε κανέναν». Επιτελεστική
αντίφαση θα μου πείτε. Όχι, αγωνία μην πάψει το τηλέφωνό μου να χτυπά.

Μένει να μιλήσουμε για τον διανυσματικό χαρακτήρα της διάρκειας των δύο αυτών
βουλήσεων-συναισθημάτων (δύναμη-αδυναμία) ως προς τις χαμένες στιγμές και τις
κερδισμένες. Φοβούμαι όμως πως έτσι η συζήτησή μας θα συνδεθεί με τα δελτία
του Χρηματιστηρίου: ποιανού οι μετοχές είναι σε άνοδο;

ΜΕ ΤΟΝ ΑΛΛΟΝ

Τις ώρες του 24ώρου μου, ας πούμε του συγκερασμού του χωρικού και του χρονικού
μου ατομισμού, δηλαδή κατ’ ουσίαν της μοναξιάς μου, προσπαθώ να είμαι με τον
άλλον (αυτό δεν κάνω τώρα μαζί σας;) Μη βιαστείτε να ρωτήσετε εάν το
κατορθώνω. Σας προκαταλαμβάνω. Όχι! Δεν μπορώ. Δεν συγχρονίζομαι με τον άλλον
(το διαπιστώνετε). Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, άλλοι κάνουν πολιτική, άλλοι
μπαίνουν σε επιτροπές και άλλοι τους βλέπουν στην τηλεόραση. Σκεφθείτε την
περίπτωσή μου: την ανοίγω και βλέπω τον εαυτό μου να πολιτεύεται.

Θα ρωτήσετε και «όταν κοιμάστε;» Ε, λοιπόν, και τότε, εντελώς απών στο
βασίλειο του ύπνου, βλέπω την γλώσσα στα όνειρά μου. Πάλι όμως, δεν
απαλλάσσομαι. Πάλι δεν παραιτούμαι με τη νυχτερινή μου ύπαρξη. Την άλλη ημέρα
θα πρέπει να υπάρχω ως αυτό που με θέλουν οι άλλοι: ξύπνιος. Η γραφή τότε
είναι το φαινόμενο των εμμονών μου για το πώς με διαβάζουν οι άλλοι. Με
θεωρείτε αλτρουιστή; Επιτρέψτε μου να σας απαριθμήσω τις συνέπειες αυτής της
ολέθριας σχέσης μου με την γραφή και τη γλώσσα για να τελειώνουμε…

ΓΡΑΦΙΑΣ

Πρώτον, ζω όταν αντιμετωπίζω τον εαυτό μου σαν γραφιά. Κάποιον που κρύβεται
για να γράψει (και να ευχαριστηθεί) και που φανερώνεται όταν έχει γράψει για
να υποστηρίξει ό,τι έχει γράψει (και να ευχαριστηθεί). Διότι μού συμβαίνει
συνεχώς αυτό, πράγμα που με καθιστά επικίνδυνο για όσους είναι συνεχώς
κρυμμένοι και για εκείνους που είναι συνεχώς ξεφανερωμένοι.

Συλλογίζομαι όμως, πως είμαι ο πιο χρήσιμος ως προς την διατήρηση αυτού που
ονομάζουμε «γραφή». Όπως ο βλαβερός άνθρωπος, τους δείχνω ότι χωρίς τα κακά
ένστικτα θα είχαμε μουχλιάσει.

Τελειώσαμε; Θέλετε να με ρωτήσετε μήπως για την πολιτική σημασία των όσων λέω;
Νομίζω πως η στράτευση στο υφάδι ενός κειμένου αναλογεί με την στράτευση στο
υφάδι του κοινωνικού ιστού. Η γραφή από τη φύση της είναι κατά της εξουσίας…

ΔΡΑΣΗ

Λυπάμαι εάν η «παρέμβασή» μου σ’ αυτή την κοινωνία δεν έχει γίνει κατανοητή.
Λυπάμαι γιατί η θεωρία μου, δραματοποιημένη στα κείμενά μου, δεν γίνεται
αντιληπτή σαν αυτό που είναι. Δράση. Αυτό που πολλοί δεν καταλαβαίνουν, είναι
ότι η πολιτική δράση του καθενός μας προέρχεται από ένα μοντέλο καταδικασμένο
να λειτουργεί ως απόφαση και ως απόφανση. Θα έλεγα ως κυριολεξία και ως
αλληγορία. Να πω ότι είκοσι τέσσερις ώρες το 24ωρο προσποιούμαι; Ότι επινοώ
επί εικοσιτετραώρου βάσεως πως η προσποίησή μου νοηματοδοτεί το άνευ νοήματος;
Ότι η πολιτική απελευθερώνει μόνον όταν θέτει τα νοήματά της υπό αμφισβήτηση,
ακόμη και όταν προσποιείται ότι τα θέτει;

ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΨΕΜΑ

Πίσω από την προσποίηση όμως, υπάρχει ως αιτία, η αλήθεια. Παρά ταύτα, υπάρχει
και το ψεύδος. Είναι η περίπτωση που κατά το εικοσιτετράωρό μου αφήνομαι να με
επινοήσουν άλλοι. Παραδείγματος χάριν τα μίντια. Εσείς, καλή ώρα. Αλλά, σας
ειδοποιώ, δεν πρόκειται να μάθω (ή να «φτιάξω») τον εαυτό μου μέσω τρίτων,
μέσω των «μέσων». Έχω, νομίζω, τα μέσα (και τα «μέσα») ώστε τα μίντια να
μάθουν δι’ εμού το κοινό μυστικό: ότι ο κόσμος τα επιθυμεί όχι γιατί τον
ξεγελάνε, αλλά γιατί τα γουστάρουν.

Η προσποίησή μου δεν έχει κανένα άλλο ενδιαφέρον ­ και κανένα άλλο συμφέρον ­
από το να αποκαλύπτει διαρκώς το αναίτιο. Η μπλόφα, αντίθετα, κρύβει την
αιτία. Μπλοφάρω. Ε, λοιπόν, ναι, μπλοφάρω, διότι θέλω να κρύψω κάτι: ότι
καίγομαι για ό,τι δεν μπορώ να πω. Θέλω να κάψω ένα καταραμένο απόθεμα
ενέργειας. Δεν έχω βρει τον τρόπο. Ούτε καν στον έρωτα. Συχνά παθαίνω μπλακ
άουτ. Μεγαλώνοντας, όλο και περισσότερο. Ποίηση;

Ο ΡΟΥΣΣΩ

Διαβάζω τη μετάφραση των «Εξομολογήσεων» του Ρουσσώ, πρώτη φορά στην Ελλάδα,
από τις Εκδόσεις Ιδεόγραμμα. Ο Ρουσσώ ξεκινάει: «Αναλαμβάνω κάτι που δεν έχει
γίνει ποτέ στο παρελθόν, ούτε και πρόκειται να βρει στο μέλλον μιμητές. Θέλω
να δείξω στους συνανθρώπους μου έναν άνθρωπο σε όλη τη φυσική του αλήθεια και
ο άνθρωπος αυτός θα είμαι εγώ».

Ξέρετε γιατί ο Ρουσσώ θα ήθελε να πει την αλήθεια; Διότι έχει ήδη πει πολλά
ψέματα. Στο τέλος του δεύτερου βιβλίου των Εξομολογήσεων, αποκαλύπτει τα εξής:
«Αυτό το βάρος το φέρω ακέραιο στη συνείδησή μου έως αυτήν τη στιγμή και
ομολογώ πως η ανάγκη μου να βρω κάποια ανακούφιση, συνέβαλε κατά πολύ στην
απόφασή μου να γράψω τις Εξομολογήσεις μου».

Άμοιρε Ρουσσώ, ήθελες να γράψεις. Αυτό είναι όλο. Ήθελες να γυμνώσεις την
καρδιά σου στους δημοσιογράφους της εποχής, όχι για να απενοχοποιηθείς για τα
κρίματά σου, αλλά για να ενοχοποιηθείς για τα ψέματά σου, για να ενοχοποιηθείς
περισσότερο για την αλήθεια που θα έγραφες, εκτιθέμενος στα μάτια όλων.

Πράγματι, αυτή είναι η επιθυμία μας, η βαθύτερη επιθυμία, η ανεκπλήρωτη για
τους περισσότερους επιθυμία: η γύμνωση της καρδιάς, απεριόριστα και με κάθε
τρόπο, δηλαδή κυρίως με τη μεταφορά.

Τελειώσαμε; Όχι ασφαλώς, διότι δεν εξηγήσαμε πως το δράμα όλων μας που
γράφουμε και διαβάζουμε είναι ότι «τίποτα δεν υπάρχει εκτός κειμένου». Και
όμως, η πλάνη δεν βρίσκεται στον αναγνώστη ­ διότι εκτός κειμένου βρίσκεται το
σώμα ­ αλλά στο ίδιο το σώμα: «Στην ίδια τη γλώσσα που αποσυνδέει τη γνώση από
το ενέργημα», λέει ο φιλόσοφος. Καλύτερα το λέει ο ποιητής: «Η γλώσσα είναι
αδένας, όχι λογισμός».

Δεν ξέρω αν το παρατηρήσατε, με το κείμενό μου σάς έβγαλα από τον κόπο. Μπήκα
εγώ. Ας μπούμε μαζί στον κόπο να μετρήσουμε πόσες λέξεις είναι. Χίλιες μού
είπατε σας ζήτησε η εφημερίδα;

Θαυμάσια, έκανα νομίζω το καθήκον μου προς τους αυστηρούς αναγνώστες των
«ΝΕΩΝ», μάλλον, παρά προς τους εξίσου αυστηρούς νόμους της αγοράς. Θα μπορούσα
να μη γράψω αυτό το Σάββατο; Μεσολαβήστε ή μεταφέρετε όσες λέξεις περισσεύουν
στην στήλη μου. Άλλωστε, είμαι πανταχού απών… Και μη με ρωτήσετε για τη
φιλική μου σχέση με τον Πρωθυπουργό: όταν έχει καιρό με διαβάζει!