ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Εκτιθέμενες εκθέσεις

Κάθε επιστημονική δραστηριότητα ­ και η πολιτική εκθεσιολογία κατέστη εσχάτως
τέτοια ­ οφείλει να υπακούει σε δύο τουλάχιστον κανόνες.

Κανόνας πρώτος: επειδή δεν είναι δυνατό να γνωρίζουμε τα πάντα, μιλάμε μόνο
για όσα γνωρίζουμε. Κανόνας δεύτερος: για να έχουν νόημα τα λεγόμενά μας, θα
πρέπει να προσθέτουν κάτι στα ήδη γνωστά. Επειδή τους αγνόησε αμφότερους, η
προσφάτως δημοσιοποιηθείσα «Έκθεση Σπράου» για τη Δημόσια Διοίκηση απεμπόλησε
μεγάλο μέρος τής όποιας χρησιμότητάς της και πρόσφερε εμμέσως επιχειρήματα σε
όσους, ίσως και κακόπιστα, είχαν εξαρχής αντιμετωπίσει με καχυποψία το όλο διάβημα.

Έχει ήδη ειπωθεί ­ και μέσα από αυτές τις στήλες ­ ότι το βασικό ίσως πρόβλημα
σχετικά με την εν γένει δραστηριότητα της «Επιτροπής Σπράου» είναι πρόβλημα
νομιμοποίησης, με την ουσιαστική έννοια του όρου. Η δημοκρατία δεν επιτρέπει
τη λειτουργία οργάνων, των οποίων η δράση συντελεί αμέσως ή εμμέσως στη λήψη
πολιτικών αποφάσεων, όταν δεν έχουν σαφώς καθορισμένες αρμοδιότητες και
πλαίσια ευθύνης. Η απόφαση για τη σύσταση της Επιτροπής χρησιμοποιεί τόσο
γενικές εκφράσεις, που στην ουσία τής παρέχει μια εν λευκώ συμβουλευτική
εξουσιοδότηση. Κάνει λόγο, εξάλλου, για εξέταση αποκλειστικά της οικονομικής
πορείας της χώρας και μάλιστα πάντα σε σχέση με τη συνεπή εφαρμογή του
προγράμματος σύγκλισης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πώς συνδέεται η Δημόσια
Διοίκηση με αυτήν την προγραμματική οριοθέτηση;

Για να διασκεδάσει αυτήν τη δικαιολογημένη, γιατί στηριγμένη σε θεσμική βάση,
δυσπιστία, η «Επιτροπή Σπράου» θα έπρεπε να αναδείξει τη στενή σχέση
οικονομικής ανάπτυξης και διοικητικής λειτουργίας και να καταδείξει εμπράκτως
τη χρησιμότητά της, παράγοντας σπουδαίας ποιότητας επιστημονικό έργο στον
συγκεκριμένο τομέα.

Αν το πρώτο βήμα δεν είναι όσο θα έπρεπε ξεκάθαρο, το δεύτερο κάθε άλλο παρά
πραγματοποιήθηκε. Η «Έκθεση Σπράου», χωρίς να προσθέσει τίποτα στην περιγραφή
του φαινομένου, που στο παρελθόν είχε επιχειρηθεί από κατά τεκμήριο
«ειδικότερους ειδικούς» (μεταξύ άλλων από τους Βαρβαρέσο, Μαραγκόπουλο,
Langrod, Αθανάσιο Κανελλόπουλο, Δεκλερή), αστόχησε στην ουσία των προτάσεών της.

Το να στηλιτεύεται η δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία, η διαστροφή της έννοιας της
μονιμότητας και ο άσκοπος κανονιστικός πληθωρισμός της ελληνικής Διοίκησης
είναι κάτι που συνορεύει επικίνδυνα με την κοινοτοπία. Το κρίσιμο είναι πώς
αντιμετωπίζονται δύο αφετηριακά ζητήματα. Θεωρείται ότι η μονιμότητα ενέχει
περισσότερους κινδύνους (ευθυνοφοβία, εφησυχασμό, αδιαφορία) από πλεονεκτήματα
(σταθερότητα, εμπειρία, απεξάρτηση από πρόσωπα και δέσιμο με τους θεσμούς); Το
Σύνταγμά μας απαντά αρνητικά, αλλά το Σύνταγμα μπορεί να αλλάξει. Αν κάποιος
ειδικός, με βάση επιχειρήματα και στοιχεία, θεωρεί ότι οι κύριες αγκυλώσεις
προέρχονται από τη μονιμότητα (προσωπικά πιστεύω το αντίθετο), ας το προτείνει
ξεκάθαρα, ώστε να αρχίσει τουλάχιστον ο διάλογος. Το να λέγεται όμως, όπως
κάνει η «Έκθεση Σπράου», ότι η μονιμότητα είναι αμετάκλητη κατάκτηση και
συγχρόνως ότι η δράση των δημοσίων υπαλλήλων έρχεται σε αντίθεση με τη
συνταγματική επιταγή υπηρέτησης του ελληνικού λαού, συνιστά νοηματικό και
νομικό σφάλμα, αφού κάθε συζήτηση περί μονιμότητας σημαίνει αναγκαστικά την
ανακίνηση της αναθεωρητικής διαδικασίας.

Όσον αφορά τον τρόπο βελτίωσης των δυσλειτουργιών, το δίλημμα είναι ανάμεσα
στον αέναο πολλαπλασιασμό των οργάνων και στην ανακάλυψη και θέση σε
λειτουργία αποτελεσματικότερων μηχανισμών δράσης. Το να λέγεται, όπως κάνει η
«Έκθεση Σπράου», ότι αυτό που κυρίως λείπει είναι η «διοίκηση αποτελεσμάτων»
και να προτείνεται η δημιουργία κλάδου ανώτατων στελεχών διοίκησης (σαν να μην
υπήρχε το πολύπαθο Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης), Σώματος Οικονομολόγων της
Διοίκησης (δηλαδή πολλών μικρών Σπράων, εκτός ιεραρχίας φυσικά), ειδικής
«Επιτροπής σοφών» που θα ελέγχουν τις κανονιστικές ρυθμίσεις (τι κάνει άραγε
σήμερα το Συμβούλιο της Επικρατείας για τα διατάγματα και η Κεντρική
Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή για τα νομοσχέδια;) και νέων υπηρεσιακών μονάδων
«ευθύνης και πρωτοβουλιών», θυμίζει τις κυρίες εκείνες που ονειρεύονται να
καταχειρίσουν τους άνδρες τους στο όνομα του φεμινισμού.

Το πρόβλημα με τη συγκεκριμένη «Έκθεση» (άραγε μόνον αυτή το παρουσιάζει;) δεν
είναι ότι φέρνει δυσάρεστα νέα. Αλλά ότι δεν κομίζει τίποτα πραγματικά
καινοτόμο ­ συσκοτίζοντας τελικά έτσι υπαρκτά προβλήματα.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.