ΑΥΤΟΙ

… έχουν κάτι από τα φαντάσματα ­ ίσως γι’ αυτό οι Άγγλοι δεν κατάφεραν ποτέ
να τους μισήσουν αρκετά. Αλλά ήταν και θέμα «επιπέδου». Το επίλεκτο τμήμα των
«προδοτών περιωπής» των χρόνων του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, και έπειτα του
Ψυχρού, ήταν αστέρες της Οξφόρδης και του Καίμπριτζ. Του «Όξμπριτζ», όπως
αποκαλούν χαϊδευτικά οι Άγγλοι τις δύο μεγαλόπρεπες μητέρες της γνώσης. Άτομα
συχνά διαταραγμένα αλλά συναρπαστικά, που σε καιρούς πολέμου ή κρίσης
κατέδιδαν τη χώρα τους στον αντίπαλο, εμφορούμενα από μια πολύ «παγκόσμια»
αντίληψη περί πατριωτισμού (και μια τελείως προσωπική περί μισθού), οι
Οξμπριτζιανοί βρήκαν τη θέση τους σ’ ένα βιβλίο που προκάλεσε αίσθηση πριν
ακόμα κυκλοφορήσει. Τα «Κοσμήματα του Στέμματος», των Ολέγκ Τσάρεφ και Νάιτζελ
Ουέστ ­ σελίδες τους παρουσίασε ήδη η «Νταίηλυ Τέλεγκραφ» ­ θα εκδοθούν τον
Απρίλιο. (D. Tsarev-Ν. West: «The Crown Jewels», Harper-Collins).

… από τους συγγραφείς υπήρξε κατάσκοπος της ΕΣΣΔ. Γνώρισε από κοντά πολλούς
πράκτορες και είχε ανεμπόδιστη πρόσβαση στα απέραντα αρχεία της Κα Γκε Μπε. Ο
δεύτερος είναι ο πρώην βουλευτής των Τόρυς Ρούπερτ Άλλασον (το Ουέστ είναι
ψευδώνυμο). Τι ήταν εκείνο που ωθούσε νέους από την αφρόκρεμα της αγγλικής
κοινωνίας στην κατασκοπεία; Τρία κίνητρα προβάλλουν μέσ’ από τις σελίδες των
«Κοσμημάτων»: Πρώτον, συμπάθεια για τον κομμουνισμό ­ ή τον Στάλιν ­ όσο και
αν αυτή, μέσα στη διαδικασία του βρώμικου παιχνιδιού, γρήγορα ατονούσε.
Δεύτερον, κάποιο είδος διαφορετικότητας, που μεγάλωνε τη διάθεση για
καμουφλάζ. Ο επίδοξος κατάσκοπος απεχθανόταν την αγέλη ­ ήταν, με τον τρόπο
του, επαναστάτης, επαΐων ή, όχι σπάνια, ομοφυλόφιλος. Τρίτον, το χρήμα.
«Πολλοί νέοι, πραγματικά, δεν ήξεραν τι δουλειά να κάνουν μόλις θ’ αποφοιτούσαν….».

… του Όξμπριτζ, οι Οξφορδιανοί (όπως ο θρυλικός Κιμ Φίλμπυ, φωτ.) νικούσαν,
όπως μαθαίνουμε, στην πολιτική και στους κληρικούς: είχαν τρυπώσει στην
κυβέρνηση και στην εκκλησία παρακολουθώντας τες και στρατολογώντας. Η
αγαπημένη λέσχη τους, το Κλάρεντον Κλαμπ, είχε τόσο γεμίσει από πράκτορες που
η Κα Γκε Μπε τους σύστησε να σταματήσουν τη «μαζική στρατολόγηση» γιατί
καταντούσε σκάνδαλο. Οι πράκτορες από το Καίμπριτζ όμως νίκησαν στα πιο
ουσιώδη: Ο δικός τους Τζων Καίρνκρος, που κατάφερε να γίνει γραμματέας του
υπουργού Άνευ Χαρτοφυλακίου του Τσώρτσιλ, πούλησε στη Μόσχα τα πρώτα πυρηνικά
μυστικά. Ο φίλος του, Γκάυ Μπέρτζες, έγινε ο μεγαλύτερος αρουραίος του Φόρεϊν
Όφφις. Τόσο πολλά ήταν τα έγγραφα που φυγάδευε ώστε οι Ρώσοι του χάρισαν
μια… βαλίτσα για να τα κουβαλά. Μόνο που έπινε πολύ ο καημένος ο Γκάυ. Δυο
φορές, τη μια σε παμπ, την άλλη στο μετρό, του έπεσε η βαλίτσα και χύθηκαν όλα
τα top secrets στο πάτωμα.

… ιστορία για κατασκόπους πρέπει ν’ αφήνει και μερικά σημεία σκοτεινά. Στους
Τσάρεφ και Ουέστ, ένα τέτοιο είναι ο περίφημος «Σκοτ». Μορφή κορυφαία, είναι ο
άνθρωπος που από το 1936, στο Όξμπριτζ, άρχισε να υφαίνει το πελώριο δίκτυο
των Άγγλων πρακτόρων της ΕΣΣΔ. Ο «πατέρας», ο μέντορας και μαικήνας όλων αυτών
των τυχοδιωκτών. Τι ήταν ο «Σκοτ»; Άγγλος, Ρώσος, πολιτικός, διπλωμάτης; Η
(νέα) Κα Γκε Μπε εξακολουθεί να τον καλύπτει με απόλυτη σιωπή, λέει ο Τσάρεφ.
Μας αφήνει όμως να υποθέσουμς ότι ήταν μάλλον κάποιος από τους καθηγητές των
δύο πανεπιστημίων, άνθρωπος σοφός, δημοφιλής και, πιθανότατα, «πολύ μεγάλο όνομα»..