Όταν πεισθούν οι εκπαιδευτικοί

1. Τι είναι τα Προγράμματα Κινητικότητας; Τα Προγράμματα Κινητικότητας
(Π.Κ.) είναι της τάξης των 8 δισ. δραχμών.Αποτελούν μικρό μέρος των περίπου
200 δισ. του 2ου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Αφορούν σύντομα ατομικά ή ομαδικά σεμινάρια, επισκέψεις μελέτης και πρακτική
άσκηση για εκπαιδευτικούς στην Ελλάδα ή σε χώρες της Ε.Ε. και παρόμοιες
δραστηριότητες για τους μαθητές, όπως και τη μακρόχρονη συνεργασία σχολείων
της Ελλάδας ή χωρών της Ε.Ε.

2. Τα Προγράμματα Κινητικότητας πηγαίνουν καλά. Στα Π.Κ.
υποβλήθηκε μεγάλος αριθμός ανταγωνιστικών προτάσεων (περίπου 2.100) από
εκπαιδευτικούς, σχολεία, επιμορφωτικούς και άλλους φορείς που απορρόφησαν
περίπου 4,5 δισ. δραχμές (απορροφητικότητα 100%), σε χρονικό διάστημα
μικρότερο του ενός έτους (αστρονομικός αριθμός σε σχέση με άλλα εκπαιδευτικά
ευρωπαϊκά προγράμματα στην Ελλάδα). Οι προτάσεις αφορούν ενδιαφέροντα θέματα
όπως πληροφορική, περιβαλλοντική εκπαίδευση, αγωγή υγείας, πολιτιστικά,
διδακτικές κ.ά. και είναι συνήθως αξιόλογες ποιοτικά. Επίσης, υπάρχει ζωηρό
ενδιαφέρον και διάθεση συμμετοχής από την κοινότητα των εκπαιδευτικών. Τι
έπεισε όμως τους εκπαιδευτικούς να συμμετάσχουν μαζικά;

3. Υπάρχει ενδιαφέρον για τους μαθητές. Στους μαθητές τα Π.Κ.
παρέχουν δυνατότητες βιωματικής, ανοιχτής, άτυπης και διαπολιτισμικής
εκπαίδευσης. Οι μεθοδολογίες που συναντώνται βασίζονται σε εργασίες των
μαθητών σε ομάδες, στη μέθοδο project, στην πειραματική διδασκαλία, στην
πρακτική άσκηση. Είναι ιδιαίτερα έντονες επίσης η συνεργατική, η βασισμένη στη
δημιουργικότητα και η ενεργός μάθηση. Είναι δε τα στοιχεία αυτά που δίνουν
ανάσες στην «ασφυξία» πολλών μαθητών, που γενικά ενεργοποιούνται με
ενθουσιασμό στα Π.Κ.

4. Υπάρχει ενδιαφέρον για τους εκπαιδευτικούς. Στους
εκπαιδευτικούς τα Π.Κ. παρέχουν μοναδικές ευκαιρίες επιμόρφωσης συμβατής με
τις επιμορφωτικές τους ανάγκες. Σε αυτό συμβάλλει η προαιρετικότητα των
προγραμμάτων, καθώς και δυνατότητα των ίδιων των εκπαιδευτικών να τα
διαμορφώσουν σε μεγάλο βαθμό (περιεχόμενο, φορείς υλοποίησης, υποδοχής και
συνεργασίας κ.ά). Πλεονέκτημα επίσης των Π.Κ. είναι οι ευκαιρίες για
εναλλακτικές μεθοδολογίες επιμόρφωσης, επαγγελματικής ανάπτυξης και έρευνας
τάξης, που αποτελούν αποτελεσματικές και επίκαιρες μορφές επιμόρφωσης
ενηλίκων. Ενδεικτικά αναφέρεται η αναπτυξιακή και η συνεργατική έρευνα, η
έρευνα δράσης, η παρατήρηση τάξης, τα δίκτυα των εκπαιδευτικών που αποτελούν
την πεμπτουσία της ενδοσχολικής (school based) επιμόρφωσης.

Επίσης, στην εκπαιδευτική κοινότητα υπάρχουν έντονες παρανοήσεις για τα
εκπαιδευτικά ευρωπαϊκά προγράμματα, που έχουν ταυτιστεί με «τα κυκλώματα» και
«τις αρπαχτές». Επισημαίνεται ότι η μαζική συμμετοχή εκπαιδευτικών στα Π.Κ.
τους εξοικειώνει και λειτουργεί καταλυτικά στην εξάλειψη αυτών των
παρανοήσεων. Επιπλέον, τα Π.Κ. λειτουργούν παιδευτικά για την τεχνογνωσία των
ευρωπαϊκών προγραμμάτων, που συνήθως λείπει από τους εκπαιδευτικούς.

5. Υπάρχει ενδιαφέρον για το σχολείο. Με τα Π.Κ.
πραγματοποιούνται χρήσιμες καινοτομίες στα σχολεία. Επίσης βρίσκονται κονδύλια
για κάποιες στοιχειώδεις και απαραίτητες υλικοτεχνικές ανάγκες τους, όπως φαξ,
μόντεμ, υπολογιστής, σύνδεση με Ίντερνετ, διδακτικά υλικά, κ.ά.

Τέλος, έχει μεγάλη σημασία επειδή στο ανέκαθεν συγκεντρωτικό και
γραφειοκρατικό ελληνικό σχολείο, τα Π.Κ. πυροδοτούν δυνάμεις που
απελευθερώνουν και ενεργοποιούν τη δημιουργικότητα της σχολικής κοινότητας. Οι
«εκπαιδευτικοί θησαυροί» των Π.Κ., που σφυρηλατούνται με πολύ κόπο, μπορούν,
ενδεχομένως, να αποτελέσουν δοκιμασμένα και ανθεκτικά θεμέλια μεταρρυθμιστικής
εκπαιδευτικής πολιτικής.

Ο Γιώργος Μπαγάκης είναι λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Πατρών.