ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ο (αγ)οραματισμός τους

Το απόσπασμα αυτό, από πρόσφατη συνέντευξη του νεώτερου Έλληνα ακαδημαϊκού
Δημήτρη Νανόπουλου, απαντάει ­ πιστεύω ­ κατά τον καλύτερο τρόπο σε αυτούς που
διακηρύσσουν ότι τόσο τα έθνη όσο και οι άνθρωποι μπορούν να ζουν και να
μεγαλουργούν χωρίς οράματα.

«Πρέπει να βρούμε νέες αφορμές για να συνεχίσουμε να ονειρευόμαστε

… Αλίμονο στους επιβεβαιωμένους εραστές»

ΕΙΝΑΙ πράγματι γεγονός ότι στο παρελθόν η λέξη/σύνθημα «όραμα» είχε
καταχρηστικά χρησιμοποιηθεί, καθώς ενεπλάκη σε κομματικούς διαξιφισμούς ή
εκλήθη να καλύψει ιδεολογικά/πολιτικά κενά.

Από τη διαπίστωση όμως αυτή, μέχρι να επιχειρούμε να πείσουμε έναν ολόκληρο
λαό ότι όλα αυτά είναι «άνευ ουσίας», ότι το μεδούλι της παρουσίας μας στη γη
δεν είναι άλλο από την (πλασματική ή πραγματική) άνοδο του ατομικού βιοτικού
μας επιπέδου, υπάρχει νομίζω απόσταση (ανάλογη με αυτήν που χωρίζει έναν
άνθρωπο από έναν κλώνο ή ένα ρομπότ).

Πέραν της κοσμοθεωρητικής αλλά και υπαρξιακής διάστασης, η υιοθέτηση μιας
τέτοιας εκδοχής θα ‘χει δύο, τουλάχιστον, άμεσες επιπτώσεις.

Κατά πρώτον στη συνείδηση του κόσμου θα αντικατασταθούν οι ηγέτες με τους
γραφειοκράτες και οι ήρωες με τους (υπο)λογιστές ή τους τραπεζίτες.

Δεν θα ελέγχουμε τη ζωή μας (απλώς θα διαβάζουμε τους «λογαριασμούς» που θα
μας στέλνουν οι αρμόδιοι), δεν θ’ (αξίζει ν’) αγωνιζόμαστε για τίποτα και για
κανέναν (αφού τα κινήματα διεκδίκησης/αλληλεγγύης θα ‘χουν ενσωματωθεί στον
προϋπολογισμό ως υπόλοιπες δράσεις), σε τελική ανάλυση θ’ απομονωθούμε στο
μικρό «μικρό κουτάκι» της επιβίωσής μας, περιμένοντας τον Μεγάλο Αδελφό να μας
αναγγείλει τον θρίαμβο της οικονομίας της αγοράς ή τον θάνατό μας. Θα ζούμε
μέσω αριθμών, οθόνης και διαγγελμάτων και όχι μέσα στη μεγάλη βοή των ανθρώπων.

Κατά δεύτερο λόγο, επειδή η παραγωγικότητα και η ευημερία δεν εξαρτώνται
αποκλειστικά ούτε από τη δική μας εργασιοθεραπεία, ούτε από τις ατέρμονες
θυσίες των μονίμως θυσιαζομένων, αλλά κυρίως από εξωγενείς, διεθνείς,
υπερεθνικούς παράγοντες, συχνά «το μοντελάκι αγοραίας ανάπτυξης» δεν θα ευδοκιμεί.

Τότε, οι σοφοί αριθμομνήμονες και οι ακολουθίες τους (ομοτράπεζοι και
τραπεζοκόμοι) ­ χωρίς αιδώ ­ θα στρέφονται προς το μέρος μας και θα μας
καθιστούν υπεύθυνους για την αποτυχία.

Εμείς σαμποτάραμε, υπονομεύσαμε, καταστρέψαμε «τη μεγάλη στρατηγική τους
κίνηση» ν’ αντικαταστήσουν τα οράματα με business.

Εμείς φταίμε που πιστέψαμε κι αγωνιστήκαμε γα «τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα»
(των οραματιστών). Εμείς φταίμε που δεν πιστέψαμε και δεν αγωνιστήκαμε για
τους «ρεαλιστικούς τους δείκτες τους μικρούς» (των πραγματιστών).

Δεν υπάρχουν οικονομικά συμφέροντα, ταξικές αναφορές, κρατική βούληση,
θεσμικές αγκυλώσεις, δομικές αντιδράσεις, δεν κινούνται λόμπις, κύκλοι,
αόρατοι κυβερνήτες.

Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν πρέπει να κατηγορήσουμε. Όλοι και όλα παίζουν σωστά
και εκσυγχρονισμένα τον ρόλο τους. Μόνον εμείς δεν έχουμε καταλάβει τίποτε και
πελαγοδρομούμε ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα.

Ξεχνούν όμως, οι εν λόγω, ότι εμείς φτιάξαμε και το όνειρο και την
πραγματικότητα και ότι χωρίς εμάς αυτοί δεν θα ‘χαν δει ούτε στο όνειρό τους
τις καρέκλες που κάθονται και διατάζουν ή φιλολογούν.

Αρνούμαστε ότι φταίμε εμείς για τις δικές τους επιλογές. Αρνούμαστε ότι φταίμε
εμείς επειδή τόσα χρόνια μάθαμε να ζούμε και να πεθαίνουμε για τον άνθρωπο ­
την ελευθερία και το δίκιο του ­ και όχι για τα χρηματιστήρια του Τόκιο ή της
Νέας Υόρκης. Δεχόμαστε ότι φταίμε εμείς που δεν ξεκρεμάσαμε από τον τοίχο τις
φωτογραφίες των ηρώων της ελληνικής ιστορίας για να βάλουμε πόστερς των
γιάπις, των εργολάβων, των ευρωαπατεώνων και των κοσμικών μηδε-νικών.
Δεχόμαστε ότι φταίμε εμείς που ακούμε κάποιους «σιγουρατζήδες» οι οποίοι έχουν
αναλάβει να ιδεολογικοποιήσουν την πτώση του ανθρωπισμού κατά 1998 μονάδες.
Δεν είμαστε όμως συνένοχοί σας ακόμη κι αν σιωπούμε. Γρήγορα άλλωστε, θα
καταλάβατε ότι αυτή μας η σιωπή είναι η μεγάλη μήτρα που γεννάει το νέο όραμα.

Ένα όραμα στο οποίο θα χωράμε όλοι και όχι μόνον τα 2/3 των επιβιωσάντων
(εξαιρουμένου του 1/3, δηλαδή των γερόντων, των μεταναστών, των αγωνιστών, των
ουτοπιστών, αλλά και των παιδιών μας, καθώς κι αυτά με τη σειρά τους θ’
αρνηθούν να ζήσουν σ’ έναν κόσμο/Σάυλοκ που απλώς «μετράει», «μετριέται» και
αργο-πεθαίνει μόνος).

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.