Λίγο πριν από τον «τηλεματικό» αιώνα

Το τέλος αυτής της χρονιάς, περιέργως, δεν παραπέμπει στον επόμενο χρόνο, αλλά
κατευθείαν στο τέλος του αιώνα. Ωσάν τα δύο τελευταία δοντάκια στην τροχαλία
να φαγώθηκαν και η εικόνα, παρακάμπτοντας το 1998 και το 1999, φιξάρεται στο
2000 μ.Χ.

ΔΕΝ νομίζω πως φταίει γι’ αυτό ο Πύργος του Άιφελ, όπου καθημερινά αφαιρείται
μία μέρα από όσες ακόμα έμειναν μέχρι να «λήξει» το γάλα της χιλιετίας. (Για
την ακρίβεια, από σήμερα μείναν 732 μέρες). Νομίζω πως είναι φυσικό να
στρογγυλοποιούνται οι σκέψεις, να ανάγονται οι στοχασμοί σε επίπεδο
αφαιρετικό, γιατί έτσι λειτουργεί μέσα μας η έννοια του χρόνου: όσο πιο κοντά
βρίσκεσαι στην αρχή του τόσο πιο πολύ μετράει το παρελθόν. Όσο πιο κοντά
βρίσκεσαι στο τέλος του τόσο πιο πολύ μετράει το μέλλον.

Μέσα σ’ αυτό το πνεύμα, λοιπόν, θα λέγαμε κι εμείς χοντρικά ότι όπως επί
φεουδαρχίας υπήρχαν οι πρίγκιπες και οι βασιλείς από τη μια και οι ρημαγμένοι
αγρότες από την άλλη, όπως επί καπιταλιστικής εποχής υπήρχαν όσοι διέθεταν τα
μέσα παραγωγής από τη μια και οι χειρώνακτες εργάτες από την άλλη, έτσι και
στην εποχή που έρχεται θα υπάρχουν όσοι μετέχουν στο «τηλέ» και στο «βίο»
(βιογεννητική κ.τλ.) που θα είναι οι πρίγκιπες, οι βασιλείς και οι
εργοστασιάρχες και οι υπόλοιποι αγρότες, προλετάριοι, άνεργοι κάθε κατηγορίας
και είδους

«Βίο» και «τηλέ», δύο λέξεις καθαρόαιμα ελληνικές, κατοχυρωμένες και στο
Ινστιτούτο της Ελληνικής Γλώσσας που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη. Αλλά πολύ
φοβάμαι ότι εκείνο που έγινε και με την «φωνή από μακριά» (το «τηλέφωνο», μια
λέξη που χάρισε η χώρα μας στην παγκόσμια αγορά, ενώ εισήγαγε παράλληλα τις
τηλεφωνικές συσκευές, αφού δεν μπορούσε να τις κατασκευάσει), θα συμβεί και τώρα.

Στην «ανοιχτή επιστολή» του ο διευθυντής της Δημοτικής Βιβλιοθήκης της Βέροιας
κ. Γιάννης Τροχόπουλος (που διαθέτει και τη μόνη κινητή ηλεκτρονική βιβλιοθήκη
στην Ελλάδα) και ειδικός στα θέματα τηλεματικής στην Ουνέσκο, προειδοποιεί:

«Βρισκόμαστε μπροστά σε μια πραγματικά εντυπωσιακή επανάσταση στον χώρο των
τηλεπικοινωνιών […]. Η χώρα μας που, για διάφορους λόγους, δεν επωφελήθηκε
από τις ευκαιρίες της “βιομηχανικής” εποχής, είναι αλήθεια ότι στέκεται, πάλι,
με διστακτικότητα και χωρίς συγκεκριμένους στόχους μπροστά στις νέες εξελίξεις […].

Στην Ευρώπη, όπως και στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής ήδη προετοιμάζονται
οι ψηφιακές πολιτείες (digital cities), ενώ η εξάπλωση της νέας τεχνολογίας
μπορεί να βοηθήσει κάποιον στην ανεύρεση εργασίας […].

Τι όμως θα συμβεί αν δεν έχουμε στη διάθεσή μας αυτή την τεχνολογία; Ποιο θα
είναι το κέρδος, αν δεν έχουν οι πολίτες πρόσβαση σε έναν υπολογιστή ή ακόμα
αν δεν γνωρίζουν πώς να τον χρησιμοποιούν; Οι λεωφορειόδρομοι της πληροφορικής
απειλούν να διευρύνουν το χάσμα μεταξύ φτώχειας και πλούτου, όσο κι αν
υπόσχονται να αναβαθμίσουν ποιοτικά τον τρόπο της ζωής, της εκπαίδευσης, της
εργασίας και της διοίκησης. Τα στατιστικά στοιχεία, ακόμα και σε χώρες όπως οι
ΗΠΑ, είναι ιδιαίτερα αποθαρρυντικά […].

Η χώρα μας μπορεί και πρέπει να βρεθεί στο προσκήνιο των εξελίξεων. Είναι η
κατάλληλη στιγμή για να εργασθούμε, για να υποστηρίξουμε την ανάπτυξη ενός
δικτύου, το οποίο θα εξασφαλίζει πρωταρχικά και πάνω απ’ όλα την ισότητα στην
πρόσβαση των πληροφοριών. Μπορεί και πρέπει να συμβάλλουμε το ταχύτερο δυνατό
στη σύνδεση των σχολείων και των βιβλιοθηκών μεταξύ τους και στην πρόσβαση
αυτών στα κέντρα πληροφοριών, στη δημιουργία της κατάλληλης υποδομής, η οποία
θα διευκολύνει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και γενικότερα τον ιδιωτικό
τομέα, ώστε να προσεγγίσουν τον όγκο πληροφοριών που κυκλοφορεί παγκοσμίως και
που σήμερα ακόμα τον εκμεταλλεύονται σε πολύ μικρό βαθμό.

Η ηλεκτρονική εποχή που θα συμβάλει στην ανάπτυξη μιας νέας κοινωνίας των
πολιτών, αφού το πολιτικό της γίγνεσθαι στηρίζεται σε μια βαθύτερη δημοκρατική
διαδικασία, αποτελεί τη μεγάλη πρόκληση στα τέλη αυτού του αιώνα. Πρέπει
λοιπόν να δράσουμε χωρίς αναβολές, γιατί το χρωστάμε στις γενιές που έρχονται,
μα και στην ιστορία και στην παράδοση της χώρας μας».

Παραφράζοντας τη ρήση του Αντρέ Μαλρό θα μπορούσαμε κι εμείς να πούμε ότι «ο
αιώνας αυτός θα είναι τηλεματικός ή δεν θα είναι τίποτα». Στο μεταξύ, χάσαμε
τον φίλο μας τον Παντελή. Ξαφνικά και αναίτια. Από καρδιά. Τον Παντελή
Τρωγάδη, θέλω να πω, τον ποιητή που κρυβόταν κάτω από το ένδυμα του
δημοσιογράφου.

Τον βάρδο των απόδημων, των μεταναστών. Έπεσε επί των επάλξεων, ως διευθυντής
της ΕΡΑ 5 για τους Έλληνες του εξωτερικού.

Ας είναι ελαφρό το χώμα που σε σκεπάζει, εκεί στο χωριό σου, στο Χιλιομόδι
Κορινθίας, όπου θέλησες να ταφείς, εκεί όπου η τραγωδία γεννήθηκε κι έδωσε με
τον αναγραμματισμό (του «α» και του «ω») το όνομά σου, φίλε μου Παντελή Τρωγάδη.