Κόκκινα Χριστούγεννα

Οι Κουβανοί, που δεν έχουν συμπληρώσει ακόμη τα 28 τους χρόνια, θα ζήσουν
μεθαύριο μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Θα μπορέσουν για πρώτη φορά στη ζωή τους να
γιορτάσουν τα Χριστούγεννα στη χώρα τους. Με την ευλογία όχι μόνο του Πάπα,
αλλά και του ίδιου του Φιντέλ.

Φιντέλ Κάστρο. 39 χρόνια μετά την επανάσταση, είναι έτοιμος να δεχθεί τον Πάπα για χάρη του οποίου κάνει σημαντικά ανοίγματα (φωτό Ρώυτερ)

ΟΙ αναγνώστες της «Γκράνμα» δεν μπορούσαν το περασμένο Σάββατο να πιστέψουν
στα μάτια τους. Το επίσημο όργανο του καθεστώτος δημοσίευσε στην πρώτη του
σελίδα το πλήρες κείμενο του μηνύματος που έστειλε ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β’
στον κουβανικό λαό με αφορμή την επίσκεψη που θα πραγματοποιήσει στο νησί από
τις 21 έως τις 25 Ιανουαρίου. Ενός μηνύματος, μέσω του οποίου ο Ποντίφηκας
καλεί τους Κουβανούς να γιορτάσουν με κάθε επισημότητα τα Χριστούγεννα και
εκφράζει την ελπίδα ότι μετά την επίσκεψή του οι θρησκευτικές ελευθερίες θα
εξακολουθήσουν να είναι απολύτως σεβαστές.

ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΠΑΠΑ

Είναι η πρώτη φορά από την Επανάσταση του 1959 που ο επίσημος κουβανικός Τύπος
δημοσιεύει το μήνυμα ενός Πάπα. Τη σχετική απόφαση της κυβέρνησης γνωστοποίησε
ο Φιντέλ Κάστρο την Παρασκευή στους Κουβανούς επισκόπους, με τους οποίους είχε
συνάντηση οκτώ ωρών. Στην ίδια συνάντηση, που σύμφωνα με εκκλησιαστική πηγή
υπήρξε «εγκάρδια, θετική και φιλική», ο Κουβανός ηγέτης υποσχέθηκε ότι μετά τη
διεξαγωγή των εκλογών της 11ης Ιανουαρίου θα δοθεί άδεια στον καρδινάλιο Χάιμε
Ορτέγκα να εμφανιστεί στην τηλεόραση και να απευθύνει μήνυμα προς τον λαό ­
κάτι που επίσης δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ.

Όλα άρχισαν στις 14 Δεκεμβρίου, όταν ο Κάστρο ανήγγειλε ξαφνικά στο
Κοινοβούλιο ότι η ημέρα των Χριστουγέννων θα γιορταστεί φέτος επίσημα στην
Κούβα, 28 χρόνια μετά τη «διαγραφή» της από το ημερολόγιο. Πρόκειται για μία
κίνηση καλής θέλησης απέναντι στον Πάπα, είπε ο κουβανός ηγέτης στην ομιλία
του, που διήρκεσε 3,5 ώρες και εκφωνήθηκε στις 2 το πρωί ­ ιδανική ώρα για την
επίλυση των πιο δύσκολων επαναστατικών καθηκόντων, όπως γράφει σαρκαστικά η
«Ελ Παΐς». Η είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου μέσα σε λίγες ώρες. Ένας κύκλος
που είχε ανοίξει στις 3 Ιανουαρίου του 1969 ­ φυσικά με μία άλλη ομιλία τού
Κάστρο ­ είχε πλέον κλείσει.

Η ΖΑΧΑΡΗ

Εκείνο τον Ιανουάριο, στο Βατικανό δεν κατοικοέδρευε ο Ιωάννης Παύλος Β’, αλλά
ο Παύλος ΣΤ’. Και μέριμνα της κυβέρνησης δεν ήταν καμιά επίσκεψη του
Ποντίφηκα, αλλά η προσπάθεια να φτάσει η συγκομιδή ζάχαρης τα 10 εκατομμύρια
τόνους, ώστε να σωθεί η χώρα από την κρίση και να δοθεί νέα ώθηση στην
επαναστατική οικονομία. Ο Κάστρο ήταν 43 ετών. Και στην ομιλία που εκφώνησε
δεν χρησιμοποίησε κανένα πολιτικό ή αντιθρησκευτικό επιχείρημα για να
δικαιολογήσει την απαγόρευση των Χριστουγέννων ­ ή μάλλον τη «μετατόπιση επ’
αόριστον της ημερομηνίας εορτασμού τους». Πρακτικούς και οικονομικούς λόγους
επικαλέστηκε: η συγκομιδή της ζάχαρης δεν έπρεπε με κανένα τρόπο και για
κανένα λόγο να επηρεαστεί.

Οι συγκρούσεις των «μπαρμπούδος» με την Εκκλησία είχαν βέβαια αρχίσει λίγους
μήνες μετά την επανάσταση, με αφορμή τις μεταρρυθμίσεις του καθεστώτος που
είχαν πλήξει μεγάλα εκκλησιαστικά συμφέροντα, και κορυφώθηκαν στις 10
Σεπτεμβρίου του 1961, όταν σκοτώθηκε ένας νεαρός στη διάρκεια μιας λιτανείας
στην Αβάνα. Την ίδια ημέρα η κυβέρνηση ανακοίνωνε ότι η Καθολική Εκκλησία
χρησιμοποιείται από τους εχθρούς του λαού για να πλήξει την επανάσταση, ενώ
δύο ημέρες μετά απελαύνονταν από τη χώρα 132 καθολικοί επίσκοποι, στην
πλειοψηφία τους Ισπανοί.

ΤΟ ΠΛΑΝΟ των 10 εκατομμυρίων τόνων δεν επιτεύχθηκε ποτέ και η προσωρινή
«μετατόπιση» του γιορτασμού των Χριστουγέννων απέκτησε μόνιμο χαρακτήρα. Και
σήμερα, που η κυβέρνηση αποφασίζει επιτέλους την αποκατάστασή τους, ο
πληθυσμός δεν μοιάζει να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα. «Ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο
κοστίζει 10 δολάρια, μια γιρλάντα 5, και το χοιρινό κρέας κοστίζει 45
κουβανικά πέσο (όταν ο μέσος μηνιαίος μισθός ενός εργαζόμενου φτάνει τα 200
πέσο)», λέει η 68χρονη Ρόσα. «Για ποια Χριστούγεννα μου μιλάτε;».

Για λίγα χρόνια μετά το 1969, η Ρόσα συνέχισε να γιορτάζει τα Χριστούγεννα με
ένα δεντράκι στο σπίτι της ­ κι ας την έλεγαν μικροαστή. Σιγά-σιγά όμως έχασε
τον ενθουσιασμό της. Και τώρα δεν θυμάται καν εκείνες τις μέρες. «Τι θα κάνω
φέτος; Για να είμαι ειλικρινής, τίποτα. Αν γιορτάσω τα Χριστούγεννα, δεν θα
μπορέσω να γιορτάσω την Πρωτοχρονιά.».