Δέν ασχολούνται πέραν του Λεκανοπεδίου…

«Τάμαριξ» λεγόταν ο ορμίσκος που υπήρχε άλλοτε στη Θεσσαλονίκη μεταξύ των οδών
Μαρτίου και Μπότσαρη. Αλλά «Τάμαριξ» είναι και η βοτανολογική ονομασία του
φυτού «αρμυρίκι». Όμως η λέξη «τάμαριξ» θα μείνει στην ιστορία εξαιτίας των
δέκα τευχών που έβγαλε με αυτή την ονομασία ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης, μέσα στα
πλαίσια της Θεσσαλονίκης Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, που κλείνει την επιτυχημένη
θητεία της σε λίγες μέρες.

Ναι, γιατί αντίθετα με τη σκανδαλολογία (που αφορούσε κυρίως τα έργα της
υποδομής), το καθαυτό πολιτιστικό πρόγραμμα της συμπρωτεύουσας υπήρξε από κάθε
άποψη συγκλονιστικό.

Άλλοι πιο κατάλληλοι από μένα θα κάνουν τον απολογισμό. Πόσα διεθνή συνέδρια
έγιναν, πόσες συναυλίες, πόσες εκθέσεις, πόσες θεατρικές παραστάσεις, πόσα
συγγραφικά δρώμενα, πόσες διαβαλκανικές εκδηλώσεις, πόσες διηπειρωτικές
προσμίξεις. Το γεγονός είναι ένα: ότι όλες πέτυχαν το στόχο τους, ότι δεν
υπήρξαν ματαιώσεις ούτε καθυστερήσεις στην εκτέλεση.

Η ατυχία για τη Θεσσαλονίκη είναι ότι βρέθηκε για πρώτη φορά στη μακραίωνη
ιστορία της χωρίς δικό της Τύπο.

Όμως, το πρόβλημα είναι πιο βαθύ: στην αθηνοκεντρική Ελλάδα, ό,τι συμβαίνει
πέραν του λεκανοπεδίου Αθηνών μοιάζει να μην απασχολεί κανέναν. Και ίσως από
μια άποψη αυτό να είναι και καλό. Γιατί κανείς εκτός Αθηνών δεν ασχολείται
πλέον με ό,τι συμβαίνει εν Αθήναις.

Όμως από αλλού ξεκινήσαμε. Από το «Τάμαριξ», το οποίο στη δωδεκάμηνη ύπαρξή
του «βασική του επιδίωξη ήταν να αναδείξει πλευρές της ιστορικής και
κοινωνικής περιπέτειας της Θεσσαλονίκης που ως τότε δεν είχαν θιγεί, σε
συνδυασμό με την αίσθηση της καθημερινότητας, τη γοητεία και την ψυχή της πόλης».

Να μερικά από τα ανά τεύχος θέματά του: χρονικά των τραμ, βιογραφικά λιμένος,
το κατς μέχρι τελικής πτώσεως, η μουσική στην κατοχή, τα σινεμά της συνοικίας κ.λπ.

Κάθε τέλος χρονιάς μοιραία φέρνει τους απολογισμούς της. Κι αν επέλεξα την
Πολιτιστική, είναι γιατί κουράστηκα να διαβάζω καθ’ όλη τη διάρκεια της
χρονιάς για εισαγγελείς που ψάχνουν τιμολόγια, για σκάνδαλα οικονομικά, ενώ
δεν διάβασα ούτε μια καλή κουβέντα για το πρόγραμμα και για τον άξιο
καλλιτεχνικό διευθυντή του, τον συγγραφέα και ποιητή Πάνο Θεοδωρίδη, που
ανέλαβε στο παραπέντε (μετά την παραίτηση των προηγούμενων διευθυντών κ.κ.
Ξαρχάκου και Βακαρέλη) να βγάλει το φίδι από την τρύπα. Και τα κατάφερε.

Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι το καλλιτεχνικό πρόγραμμα της επόμενης
πολιτιστικής πρωτεύουσας που θα είναι από την πρώτη του Γενάρη η Στοκχόλμη,
είχε παραδοθεί στους ενδιαφερομένους από το τέλος του ’95. Εγώ π.χ. ήξερα από
τον Μάρτη του 1996, ότι τον Μάρτη του 1998 θα πρέπει μια συγκεκριμένη ημέρα να
λάβω μέρος σε ένα συνέδριο. Ενώ ο Θεοδωρίδης, με τους αφοσιωμένους συνεργάτες
του, έπρεπε μέσα σε έξι μήνες να φτιάξει ένα πρόγραμμα μιας ολόκληρης χρονιάς.
Και το έφτιαξε. Και δεν συνέβη κανένα σοβαρό παρατράγουδο που θα μπορούσε να
συμβεί. Που ήταν αναπόφευκτο. Και όμως, αποφεύχθηκε.

Είναι ο δεύτερος μετά τον Άγγελο Σικελιανό εκπρόσωπος του συγγραφικού χώρου
που η πολιτεία τού εμπιστεύθηκε έναν τέτοιο ρόλο. Αλλά ο Σικελιανός για τις
Δελφικές Γιορτές, είχε και το πουγγί της Αμερικάνας γυναίκας του για να
τσοντάρει. Ο Πάνος Θεοδωρίδης είχε μονάχα το Δημόσιο Λογιστικό. Ίσως η μόνη
τύχη είναι ότι βρέθηκε να έχει υπουργό Πολιτισμού τον συμπολίτη του κ.
Ευάγγελο Βενιζέλο, που μαζί με τον δήμαρχο και πρόεδρο του Δ.Σ. κ. Κοσμόπουλο
υποθέτο ότι θα τον έσωσαν πολλές φορές από βέβαιο πνιγμό.

Όμως, δεν είναι πια ο ίδιος. Ο Πάνος Θεοδωρίδης που είδα τον Γενάρη του 1997
με τον Πάνο Θεοδωρίδη που ξαναείδα τον Δεκέμβρη είναι το ίδιο πρόσωπο στην
ουσία (πάντα ανεξάρτητος και πιο πολύ από πριν αναρχικός) αλλά όχι πια το ίδιο
στην εμφάνιση. Από Ρωμαίος στρατηγός που κέρδισε τη μάχη τώρα μοιάζει Ρωμαίος
συγκλητικός. Κουράστηκε. Το άγχος τον κατέσκαψε. Πήρε βάρος. Τα λίγα μαλλιά
που είχε κι αυτά τα έχασε.

Όμως, αγαπητέ μας Πάνο, τα κατάφερες. Πρέπει να ξέρεις ότι η συντεχνία των
γραφιάδων σε ευγνωμονεί γιατί την έβγαλες ασπροπρόσωπη. Είθε στην προσωπική
σου ανασυγκρότηση που θα αρχίσει, να μπορέσεις να ξεκουραστείς, να γράψεις
πάλι τα πρωτοποριακά κείμενά σου και σου ευχόμαστε να έχεις κάτι ευχάριστο να
θυμηθείς από τη θητεία σου ως καλλιτεχνικού διευθυντή της Πολιτιστικής
Πρωτεύουσας της Ευρώπης.