ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Πάθη ποδοσφαίρου

Ακούω τους συναδέλφους του αθλητικού ρεπορτάζ να επαναλαμβάνουν, όταν στα
γήπεδα ανάβει η βία, τη φράση κλισέ: «Αυτά γυρίζουν το ποδόσφαιρό μας πολλά
χρόνια πίσω». Και προσπαθώ να ανασύρω από τη μνήμη των παιδικών μου χρόνων την
εποχή όπου «επιστρέφουμε». Παράξενο: άλλο άρωμα έχουν στη μνήμη μου εκείνα τα χρόνια.

Οι παλαιότεροι (ακόμη και οι ελαφρώς παλαιότεροι, όπως η αφεντιά μου) βλέπουμε
στην «ΟΜΑΔΑ» των «ΝΕΩΝ» τις παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες ποδοσφαιρικών
θρύλων που ανθολογεί ο Πάνος Γεραμάνης και νοσταλγούμε μια ρομαντική εποχή του
ελληνικού ποδοσφαίρου. Μια εποχή που έσβησε στις αρχές της δεκαετίας του ’70.
Ήταν η εποχή που το γήπεδο ήταν μια αυθεντική κυριακάτικη λαϊκή γιορτή, οι
ποδοσφαιριστές αποτιμούσαν τη σχέση τους με τη φανέλα σε ιδρώτα και δόξα, όχι
σε χρήμα, και οι ομάδες ήταν το κέντρο της κοινωνικής ζωής στην πόλη και τη γειτονιά.

Δεν ήταν αθώα εποχή. Και τότε οι δυνατοί μπορούσαν να κερδίζουν τους αδύνατους
εκτός γηπέδου, και τότε ακούγαμε για διαιτητές «πουλημένους» και παίκτες
«πιασμένους». Και τότε στην εξέδρα άναβε καμιά φορά η βία. Μα θυμάμαι καθαρά
να κατηφορίζουμε, ανακατεμένοι Παναθηναϊκοί και Ολυμπιακοί, πιτσιρικάδες την
Αλεξάνδρας ύστερα από ένα ντέρμπι στο γήπεδο της Λεωφόρου, και μετά να
πηγαίνουμε, παρέα πάλι, στο σουβλατζίδικο του Δομάζου στην Βικτωρίας για να
τον ακούσουμε να σχολιάζει φάσεις… Ή πάλι θυμάμαι τοπικά ντέρμπι ανάμεσα
στις δύο ομάδες επαρχιακής πόλης του Βορρά ­ η ομάδα των προσφύγων και
δημοκρατικών από τη μια, η ομάδα των ντόπιων και εθνικοφρόνων από την άλλη ­
να καταλήγουν το βράδυ στην ταβέρνα με κεράσματα και πειράγματα.

Αλλά μπορεί και να μην ήταν έτσι. Να τα εξωραΐζει όλα αυτά η μνήμη. Το βέβαιο
είναι ότι σ’ εκείνη τη ρομαντική εποχή το ποδόσφαιρο δεν μπορεί να
ξαναγυρίσει. Κι ας φαντάζει στη μνήμη μας πολύ ωραιότερη όχι μόνον από το
κακόφημο παρόν, μα κι από το καλύτερο μέλλον του…

Το παρόν είναι το πρόβλημα. Ένα παρόν μετέωρο, όπου το ποδόσφαιρο έχει
μετατραπεί σε βαριά και διεθνοποιημένη βιομηχανία θεάματος, με συμφέροντα
δισεκατομμυρίων και διαπλοκές με το Δημόσιο ισχυρές. Μα όπου τις τύχες της
βιομηχανίας αυτής φαίνεται να ορίζει μια μαφία, ένας γραβατωμένος υπόκοσμος
«παραγόντων», που ξέρουν να στήνουν διαιτησίες, να ελέγχουν θεσμούς, να
χτίζουν δίκτυα θυγατρικών ομάδων, και που με το «παιχνίδι» αυτό καταφέρνουν να
θησαυρίζουν οι ίδιοι, ν’ αδειάζουν τα γήπεδα από φιλάθλους και το ποδόσφαιρο
από αξιοπιστία και ποιότητα, να βραχυκυκλώνονται ακόμη και σοβαροί και καλών
προθέσεων επιχειρηματίες και να διαφεντεύουν τον χώρο οι έμποροι του
φανατισμού, μέσω των αθλητικών εφημερίδων και των ιδιωτικών
χουλιγκανο-στρατών. Σ’ αυτό το περιβάλλον ακόμη και η βία στο γήπεδο είναι σικέ…

Όσοι, λοιπόν, ελπίζουν ότι με εκκλήσεις στο αγνό φίλαθλο πνεύμα και πανούργα
αστυνομικά μέτρα το πρόβλημα της βίας στο γήπεδο θα αντιμετωπισθεί, φοβάμαι
ότι λαθεύουν.

Είναι, νομίζω, διδακτικό το παράδειγμα της Αγγλίας: αν εκεί ξεριζώθηκε η βία
από τα γήπεδα δεν είναι γιατί η αστυνομία πήρε τα γνωστά δρακόντεια μέτρα.
Είναι κυρίως γιατί άλλαξε δραματικά η «οικονομία του ποδοσφαίρου». Γιατί το
πρωτάθλημα πέρασε στα χέρια μεγάλων εταιρειών, με μετοχές στο Χρηματιστήριο,
που επενδύουν ιλιγγιώδη ποσά και προσδοκούν μεγάλα κέρδη από μια υγιή αγορά
ποδοσφαιρικού θεάματος ­ από τα ακριβά εισιτήρια σε γήπεδα που γεμίζουν ακόμη
κι όταν η τηλεόραση μεταδίδει τον αγώνα, από τα ποδοσφαιρικά παραφερνάλια που
κάθε ομάδα πουλά στους οπαδούς της, και προπάντων από τα τηλεοπτικά
δικαιώματα. Όχι από κρατική επιχορήγηση και δύσοσμες διαπλοκές, πάντως, όπως
παρ’ ημίν.

Μέχρι ν’ αλλάξει και σ’ εμάς, λοιπόν, η «οικονομία του ποδοσφαίρου», μέχρι το
επαγγελματικό, κατά νόμον, ποδόσφαιρο να γίνει και κατ’ ουσία επαγγελματικό,
με σοβαρές επιχειρήσεις που κάνουν σοβαρές επενδύσεις σε παίκτες και υποδομή,
όχι σε αγορά ΠΑΕδων, ΕΠΑΕδων και διαιτητοπατέρων, οι κουβέντες θα είναι
άσφαιρες, τα μέτρα αλυσιτελή και οι κατά της βίας εξαγγελίες έωλοι. Τόσο, όσο
και η νοσταλγία του αγνού, ρομαντικού ποδοσφαιρικού παρελθόντος, που ίσως και
να μην ήταν τόσο αγνό…