Βαθμολογία… 25ετίας

Ανεπαρκής χρόνος για την πραγματοποίηση ακόμη και του ελάχιστου
προγράμματος δίνεται στους υπουργούς Υγείας με αποτέλεσμα να μην υπάρχει
σταθερή πολιτική Υγείας στη χώρα μας. Ως πιο αποτελεσματικοί υπουργοί Υγείας
στη μεταπολιτευτική Ελλάδα αποδεικνύονται ­ και από οικονομοτεχνική άποψη ­ ο
Σπύρος Δοξιάδης και ο Γιώργος Γεννηματάς.

Γιάννης Υφαντόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνικής πολιτικής και οικονομίας της Υγείας: Κάθε υπουργός και ένα νομοσχέδιο για την Υγεία

ΣΕ ΑΥΤΑ τα συμπεράσματα, μεταξύ άλλων, καταλήγει μια πρωτότυπη μελέτη του
Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Διοικητικής Επιστήμης της Νομικής Σχολής του
Πανεπιστημίου ΑΘηνών, η οποία έχει σκοπό να αξιολογήσει το έργο των υπουργών
Υγείας έως σήμερα και να απονείμει «τα του Καίσαρος τω Καίσαρι». Η έρευνα
περιλαμβάνει στοιχεία από το 1917, οπόταν και ιδρύθηκε το πρώτο αυτοτελές
«υπουργείο Περιθάλψεως», έως σήμερα.

Υπεύθυνος της μελέτης είναι ο αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνικής Πολιτικής και
Οικονομίας της Υγείας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γιάννης Υφαντόπουλος, ενώ τα
στοιχεία από τη Βουλή και το υπουργείο Οικονομικών συνέλεξαν ο μεταπτυχιακός
φοιτητής κ. Γ. Πιερράκος και οι προπτυχιακοί φοιτητές κ.κ. Ι. Αντώνενας, Δ.
Απιστούλας, Δ. Γεωργιτσανάκος και Μαρίνα Ιωάννου.

ΘΗΤΕΙΑ 3-8 ΜΗΝΩΝ!

Ένα πρώτο (αρνητικό) συμπέρασμα της μελέτης είναι η συχνή αλλαγή τους. Όπως
επισημαίνεται, «οι συνεχείς αλλαγές των κυβερνητικών σχηματισμών εμπόδιζαν όχι
μόνο την επίτευξη του συνολικού κυβερνητικού έργου, αλλά και τις όποιες
προσπάθειες μεταρρυθμίσεως γίνονταν…

Οι προσπάθειες αυτές, όμως, υπονομεύονταν από την αστάθεια των υπουργών, η
θητεία των οποίων μερικές φορές εκυμαίνετο από μερικές… ημέρες έως μερικούς
μήνες. Οι υπουργοί πολλές φορές δεν προλάβαιναν να εγκατασταθούν στο υπουργείο
τους και να μάθουν τις ανάγκες του και αμέσως αντικαθίσταντο από άλλους».

Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία για να μπορέσει ένας υπουργός να γνωρίσει το
αντικείμενο και τους ανθρώπους του τομέα του, να καταρτίσει ένα πρόγραμμα και
να αρχίσει να το εφαρμόζει, χρειάζεται 2 1/2 έως 3 τουλάχιστον χρόνια. Τι
συμβαίνει στην Ελλάδα;

Παρατηρώντας τα στοιχεία της μελέτης, για τα χρόνια π.χ. από το 1974 έως
σήμερα, βλέπουμε υπουργούς Υγείας να μένουν μόνο 3 μήνες (Α. Κοκκέβης, Μ.
Έβερτ), 6 μήνες (Γ. Μερίκας), 7 μήνες (Γ. Μαγκάκης, Α. Κακλαμάνης), 8 μήνες (
Π. Αυγερινός, Α. Πεπονής) ή έναν χρόνο (Β. Δερμεμεζής, Κ. Χρυσανθόπουλος, Κ.
Στεφανόπουλος, Ι. Φλώρος, Δ. Σιούφας).

Οι μόνοι υπουργοί που έμειναν τον ελάχιστο επαρκή χρόνο είναι ο Σπύρος
Δοξιάδης (4 χρόνια) και ο Γ. Γεννηματάς (3 χρόνια).

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ

«Οι δύο αυτοί υπουργοί ­ Σ. Δοξιάδης και Γ. Γεννηματάς ­ αποδεικνύονται και οι
μεγάλες μεταπολιτευτικές μορφές στον χώρο της Υγείας, αν και προέρχονται από
διαφορετικούς πολιτικούς χώρους και είχαν και οι δύο αντιδράσεις από το κόμμα
τους», λέει ο κ. Υφαντόπουλος.

«Ο πρώτος έθεσε την ιδέα του Κράτους Προνοίας στην Ελλάδα και πέτυχε να
αποσπάσει σημαντικά κονδύλια για την Υγεία από τον κρατικό προϋπολογισμό και
να απορροφήσει τελικά ακόμη μεγαλύτερα. Ο δεύτερος εφάρμοσε το Εθνικό Σύστημα
Υγείας και το Κράτος Πρόνοιας και ­ παρά την οικονομική συγκυρία της λιτότητας
επί υπουργίας του ­ πέτυχε να αποσπάσει και να απορροφήσει σημαντικά κονδύλια
για το υπουργείο του».

Έτσι, ο Σ. Δοξιάδης απέσπασε επί υπουργίας του το 8,2%-9,5% του κρατικού
προϋπολογισμού και απορρόφησε τελικά το 9,1%-10,8% του προϋπολογισμού. Ο Γ.
Γεννηματάς απέσπασε το 4,3%-10,4% και απορρόφησε τελικά το 3,5%-11,2% του
κρατικού προϋπολογισμού. Τη χαμηλότερη απορροφητικότητα των κονδυλίων από το
υπουργείο Υγείας παρατηρούμε επί υπουργίας της Μαριέττας Γιαννάκου-Κουτσίκου
(το 1992 απορροφήθηκαν, π.χ., μόνο το 5,7% του προϋπολογισμού, έναντι του 8,9%
που δόθηκε αρχικά) και του Δ. Κρεμαστινού (απορροφήθηκε, π.χ., το 5,7% αντί
του 9,3% το 1993 και το 6% αντί του 9% το 1994). «Στο τέλος της δεκαετίας του
1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990, παρατηρούμε ότι, τόσο οι υπουργοί
της Ν.Δ. όσο και αυτοί του ΠΑΣΟΚ, αδυνατούν να ανταποκριθούν στη νέα φιλοσοφία
στον χώρο της Υγείας, με βάση τις αρχές της ανταποδοτικότητας και του
ορθολογισμού», λέει ο κ. Υφαντόπουλος.

«Έτσι, επικρατεί ένα τέλμα. Ακόμη και υπουργοί που είχαν την πολιτική κάλυψη
και τις οικονομικές δυνατότητες να δώσουν λύσεις, δεν μπόρεσαν να αποδώσουν έργο».

Ένα άλλο κοινό και χαρακτηριστικό στοιχείο των περισσοτέρων υπουργών Υγείας
είναι το «άγχος» τους να ετοιμάσουν και να ψηφίσουν ένα νομοσχέδιο για την
Υγεία ­ θεωρώντας πιθανώς ότι έτσι εξόφλησαν το χρέος τους προς την Ιστορία
των μεταρρυθμίσεων ­ αλλά μετά να αδιαφορούν παντελώς για την εφαρμογή του.
«Το νομοθετικό αυτό έργο θεωρούν ταπεινωτικό να συνεχίσουν και να εφαρμόσουν
οι επόμενοι υπουργοί, προκαλώντας μια τεράστια σπατάλη πόρων, η οποία
αντικατοπτρίζει την ανικανότητα των υπουργών και των επιτελείων τους», τονίζει
ο κ. Υφαντόπουλος.

ΕΚΕΙ, ΟΜΩΣ, όπου φαίνεται να απέτυχαν όλοι οι μεταπολιτευτικοί υπουργοί Υγείας
είναι στα επίπεδα της ιδιωτικής δαπάνης για την Υγεία, σε όσα δηλαδή βγάζει ο
Έλληνας από την τσέπη του για να φροντίσει την υγεία του.

Οι δαπάνες αυτές αντιστοιχούσαν το 1980 στο 2,5% του Ακαθάριστου Εγχώριου
Προϊόντος. Αφού μειώθηκαν πολύ λίγο κατά την περίοδο 1983-1986, άρχισαν να
αυξάνονται εντυπωσιακά και με σταθερό ρυθμό κατά τα επόμενα χρόνια, για να
φθάσουν στο 4,3% του ΑΕΠ το 1995.«Μελετώντας τις ιδιωτικές και δημόσιες
δαπάνες Υγείας από δύο πηγές (τους εθνικούς λογαριασμούς και τους κοινωνικούς
προϋπολογισμούς), διαπιστώνουμε ότι οι ιδιωτικές δαπάνες Υγείας στην Ελλάδα
αυξήθηκαν όχι μόνο σε ποσοστό ΑΕΠ, αλλά και σε ποσοστό οικογενειακού
εισοδήματος», σχολιάζει ο κ. Υφαντόπουλος. «Οι ιδιωτικές δαπάνες Υγείας
αυξήθηκαν, τόσο επί των υπουργών του ΠΑΣΟΚ όσο και επί των υπουργών της Ν.Δ.
Οι πρώτοι δεν πέτυχαν την επικράτηση του δημόσιου τομέα που εξήγγειλαν, ενώ οι
δεύτεροι δεν εισήγαγαν στο σύστημα τις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού που
διακήρυσσαν (με αποτέλεσμα να υπάρχει μονοπώλιο δύο τριών μεγάλων ιδιωτικών νοσοκομείων)».