Μεταρρύθμιση με εκπτώσεις

«Τράβηξε το νήμα της πολυλογίας του περισσότερο απ’ ό,τι για το νόημα είχε φροντίσει»

(ΑΜΛΕΤ – ΣΑΙΞΠΗΡ)

Η εξαγγελία του «Απολυτηρίου του Ενιαίου Λυκείου» συνοδεύτηκε από μια σειρά
παρεμβάσεων σε όλες τις βαθμίδες του εκπαιδευτικού μας συστήματος, οι οποίες
προβλήθηκαν ως «νέες και ριζικές μεταρρυθμίσεις και τομές» στον σχολικό χώρο.

Ποια είναι, λοιπόν, η «ταυτότητα» των αλλαγών του ΥΠΕΠΘ;

* Εισαγωγή του θεσμού του «ολοήμερου Νηπιαγωγείου».

* Λειτουργία του Δημοτικού σχολείου ως ολοήμερου.

* Ενισχυτική διδασκαλία.

*Σχολεία «δεύτερης ευκαιρίας» για την «επάνοδο στο σχολείο όσων δεν
ολοκλήρωσαν την υποχρεωτική εκπαίδευση».

* Διαπολιτισμική Εκπαίδευση με σκοπό την «εξασφάλιση των προϋποθέσεων για την
ομαλή ένταξη και φοίτηση των παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών, την
ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης των Τσιγγανοπαίδων και την αναβάθμιση
της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης των Μουσουλμανοπαίδων».

* Τέλος, δημιουργία του Ενιαίου Λυκείου.

Στο σημείο αυτό αξίζει να κάνουμε ορισμένες επισημάνσεις.

«… Όλα τα περί Πανδώρας και του κουτιού της είναι ανάξια λόγου παραμύθια»

(Άρης Αλεξάνδρου)

Οι παραπάνω εξαγγελίες προβάλλονται ως απαντήσεις σε συγκεκριμένες και
εκφρασμένες κοινωνικές και εκπαιδευτικές ανάγκες. Π.χ. η γενίκευση της
προσχολικής αγωγής συνδέεται με την «προετοιμασία του παιδιού για το Δημοτικό
σχολείο, τη μείωση των μορφωτικών – κοινωνικών διακρίσεων και την εξυπηρέτηση
των εργαζόμενων γονέων», η ενισχυτική διδασκαλία συνδέεται με την ενίσχυση των
«μειονεκτούντων» μαθητών ώστε να «συμμετέχουν ενεργά στην εκπαιδευτική
διαδικασία με ίσους όρους», ενώ η μέριμνα για τους Τσιγγάνους, τους
παλιννοστούντες, τους αλλοδαπούς ή τους νέους που δεν ολοκλήρωσαν την
υποχρεωτική εκπαίδευση καθορίζεται με γνώμονα «την ομαλή ένταξη των παιδιών
στην κοινωνία».

Πόσο, όμως, οι εξαγγελίες αυτές είναι μέτρα για υλοποίηση και όχι η εξαγορά
της εύκολης νομιμοποίησης του «πακέτου» της νέας εκπαιδευτικής «μεταρρύθμισης»;

Πρόκειται, πράγματι, για εξαγγελίες που θα γίνουν πράξη ή τα «χάρτινα»
υποστυλώματα μιας εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης που η κύρια έγνοια της είναι να
αποκρύψει ότι… ο «βασιλιάς είναι γυμνός»;

Γιατί τι άλλο προϋποθέτουν, καταρχήν, όλα τα παραπάνω σαν στοιχειώδες
«υποστηρικτικό υλικό» αν όχι τη σημαντική αύξηση των δαπανών για την Παιδεία,
τη ριζική ανατροπή της χρόνιας πολιτικής της υποχρηματοδότησης, που κατατάσσει
τη χώρα μας στην τελευταία θέση σε δημόσιες εκπαιδευτικές δαπάνες, στα πλαίσια
της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Και στο σημείο αυτό, ο προϋπολογισμός του 1998 για την εκπαίδευση ακυρώνει ­
αναιρεί το κατά τα άλλα πολυσέλιδο και «ομιλητικότατο» εισηγητικό κείμενο της
«Παιδείας των Ανοιχτών Οριζόντων» του ΥΠΕΠΘ. Καμιά αναφορά για οποιαδήποτε
προοπτική αύξησης των εκπαιδευτικών δαπανών (πίνακας 1) ή για αύξηση του
διδακτικού προσωπικού που θα επανδρώσει τις θέσεις εργασίας που προβλέπει η «μεταρρύθμιση».

Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ το 1997 σε σχέση με το 1996 είχαμε μια αύξηση των
δαπανών για την Παιδεία της τάξης του 19,4%, το 1998 σε σχέση με το 1997 η
αύξηση δεν ξεπερνάει το 5,4% (πίνακας 2).

Είναι χαρακτηριστικό ακόμη ότι ο προϋπολογισμός για τον Οργανισμό Εκδόσεων
Διδακτικών Βιβλίων (ΟΑΔΒ) και για το πολυδιαφημιζόμενο πολλαπλό βιβλίο
ανέρχεται σε 3,8 δισ., ποσό μόλις κατά 2,9% αυξημένο σε σχέση με το
προηγούμενο έτος, ενώ για την εκπαιδευτική ΥΠΕΔΑ, τους 400 αξιολογητές –
ελεγκτές που θα σωφρονίσουν τους «απείθαρχους» εκπαιδευτικούς προβλέπονται 6,5 δισ…

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

«Το Ενιαίο Λύκειο είναι κάτι σαν την Αγία Τριάδα.

Ενιαίο μεν, τρισυπόστατο δε».

Είναι γνωστό ότι σήμερα λειτουργούν διάφοροι τύποι Λυκείων που το καθένα έχει
και ξεχωριστό χαρακτήρα και προσανατολισμό, διαφορετική κοινωνική σύνθεση του
μαθητικού πληθυσμού, όπως Γενικό Λύκειο, Τεχνικό (ΤΕΛ), Πολυκλαδικό (ΕΠΛ),
Κλασικό, Αθλητικό, Εκκλησιαστικό, Μουσικό κ.λπ. Επίσης υπάρχουν και οι
Τεχνικές Σχολές (ΤΕΣ) στις οποίες φοιτούν 42 χιλιάδες μαθητές.

Να σημειώσουμε, καταρχήν, ότι η δυνατότητα ύπαρξης Ενιαίου Λυκείου είναι ένας
μύθος, μιας και όλοι οι κλάδοι, οι δέσμες, οι κύκλοι σπουδών, τα επιστημονικά
πεδία ή όπως αλλιών ονομαστούν οι διάφορες κατευθύνσεις που δίνονται κατά
καιρούς, διευθύνονται από την αρχή από αυτό που θα αποτελέσει την κατάληξη,
από αυτό που φαίνεται ότι είναι το αποτέλεσμα, δηλαδή την κοινωνική διαίρεση
της εργασίας, που αντανακλά τη διαίρεση της κοινωνίας σε ανταγωνιστικές τάξεις
και στρώματα.

Στο πρόγραμμα του ΥΠΕΠΘ προβάλλεται σαν βασική πρόταση μεταρρύθμισης η
δημιουργία «Ενιαίου Λυκείου» το οποίο θα έχει τρεις κατευθύνσεις ­ θεωρητική,
θετική και τεχνολογική. Όταν όμως επιχειρείται να περιγραφούν οι όροι της
αλλαγής, τότε το Ενιαίο Λύκειο παραπέμπεται «στις καλένδες» αφού, όπως
σημειώνεται στο κείμενο του ΥΠΕΠΘ, τα ΤΕΛ «θα παρέχουν τεχνολογική εκπαίδευση
και όπου αυτό είναι δυνατόν, θα λειτουργήσουν και οι άλλες δύο κατευθύνσεις
και τα Γενικά Λύκεια θα παρέχουν θεωρητική και θετική κατεύθυνση» αφού «δεν
είναι δυνατή η λειτουργία τεχνολογικού κύκλου στο άμεσο μέλλον δεδομένου ότι
δεν υπάρχει η κατάλληλη υλικοτεχνική υποδομή». Στο πρώτο άρθρο του σ/ν
διευκρινίζεται ότι «εφόσον δεν εξασφαλίζονται οι απαραίτητες προϋποθέσεις
λειτουργίας, οι διάφοροι τύποι Λυκείου παραμένουν ως έχουν».

Έτσι, μένουν μόνο τα Ενιαία Πολυκλαδικά Λύκεια, τα οποία πράγματι έχουν τη
δυνατότητα να παρέχουν και τις τρεις κατευθύνσεις, όμως αυτά δεν εκπροσωπούν
παρά το 2,2% των σχολικών μονάδων της λυκειακής εκπαίδευσης…

ΤΟ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

Λίγο πριν από την ανακοίνωση της «ριζοσπαστικής» και «πρωτότυπης», όπως
χαρακτηρίστηκε από τον εμπνευστή της, πρότασης του ΥΠΕΠΘ για τη γενίκευση της
προσχολικής αγωγής και την καθιέρωση του ολοήμερου Νηπιαγωγείου, τα επίσημα
στοιχεία φανερώνουν ότι στη χώρα μας χιλιάδες είναι τα νήπια που δεν
εξασφαλίζουν θέση λόγω ανεπάρκειας Νηπιαγωγείων και διορισμένων νηπιαγωγών και
είναι χαρακτηριστικό ότι σε 10 νομούς δεν υπάρχει ούτε ένας βρεφονηπιακός
σταθμός, σε 17 νομούς υπάρχει από ένας και σε 10 νομούς από δύο!

Στα πλαίσια αυτής της πραγματικότητας έχει σημασία να δούμε τον τρόπο με τον
οποίο το ΥΠΕΠΘ προβάλλει ότι θα καλύψει τις ανάγκες του ολοήμερου
Νηπιαγωγείου. Στο σ/ν (άρθρο 3) τονίζεται ότι «μετατρέπονται σταδιακά τα
λειτουργούντα Νηπιαγωγεία σε ολοήμερα Νηπιαγωγεία εφόσον εξασφαλίζονται οι
προϋποθέσεις λειτουργίας αυτών σε διδακτικό προσωπικό και υλικοτεχνική
υποδομή». Για το 1997 «το πρόγραμμα του ολοήμερου Νηπιαγωγείου αρχίζει να
εφαρμόζεται σε 160 Νηπιαγωγεία (σ.σ. σε σύνολο 5.612) στα οποία θα
απασχοληθούν 320 νηπιαγωγοί που προέρχονται από μια πιο ορθολογική κατανομή
του πλεονάζοντος αριθμού νηπιαγωγών κάθε περιφέρειας ή από αναπληρωτές και αναπληρώτριες»!

Κοντολογίς, η γενίκευση της προσχολικής αγωγής θα γίνει με το «μοίρασμα του
ελλείμματος», ή με το «είδος» εκείνων των εκπαιδευτικών (αναπληρωτές –
ωρομίσθιοι) που προσλαμβάνονται στα σχολεία αρκετά μετά την έναρξη της
λειτουργίας τους.

Ίδια και ακόμη χειρότερα είναι τα πράγματα στο θεσμό του ολοήμερου Δημοτικού
σχολείου που σημειωτέον εξαγγέλθηκε «με φωνές και μουσικές» πριν από τρία
περίπου χρόνια με την ονομασία «Δημιουργική Απασχόληση» και με την ονομασία
«ολοήμερο σχολείο» τον Ιανουάριο του 1995.

Αυτό, βέβαια, που έμεινε από την εξαγγελία ήταν η δημιουργία, στις
περισσότερες περιπτώσεις, «parking» παιδιών, δίνοντας στην παράταση της
λειτουργίας του σχολείου ιδρυματικό χαρακτήρα. Το κυριότερο όμως είναι ότι το
κόστος του ολοήμερου σχολείου μεθοδεύτηκε να «μετακυλήσει» από τις δημόσιες
δαπάνες του ΥΠΕΠΘ στον ήδη επιβαρημένο προϋπολογισμό της ελληνικής οικογένειας
που κλήθηκε να καλύψει το μισθό του δασκάλου. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα
«οικοδομικά υλικά» του ολοήμερου σχολείου ήταν η οικονομική συμμετοχή των
γονέων και οι ελαστικές εργασιακές σχέσεις για τους εκπαιδευτικούς. Και η νέα
εξαγγελία του ολοήμερου σχολείου παραπέμπει σε «κουβαρνταλίκια» του ΥΠΕΠΘ με
«έξοδα άλλων» αφού η υλοποίησή του, σύμφωνα και με τις ρυθμίσεις του Γ.
Αρσένη, «θα συντελεστεί με τη βοήθεια των συλλόγων των γονέων, των Οργανισμών
Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των εκπαιδευτικών». Και για να μην μείνει καμιά
αμφιβολία για την «ταυτότητα» του χρηματοδότη του ολοήμερου σχολείου, το ΥΠΕΠΘ
επισημαίνει στο νόμο ότι Δημοτικά σχολεία λειτουργούν ως ολοήμερα «εφόσον
εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις λειτουργίας αυτών, ύστερα από συνεργασία με
τους συλλόγους διδασκόντων, τους γονείς των μαθητών και τους ΟΤΑ». Κοντολογίς
το ΥΠΕΠΘ εισάγει την τριμερή χρηματοδότηση δηλαδή από γονείς, Οργανισμούς
Τοπικής Αυτοδιοίκησης και κράτος.

Για μια ακόμη φορά η έμφαση στη «ριζοσπαστικότητα», «επαναστατικότητα» και
«πρωτιά» των μέτρων του ΥΠΕΠΘ προσφέρεται και υπηρετεί τη συγκάλυψη της
«ουράς» των μεγάλων προβλημάτων του ελληνικού σχολείου που παραμένουν άλυτα.