«Είχαμε και θα έχουμε την ευθύνη του Αιγαίου»

Προειδοποίηση ότι αν δεν υπάρξει ισοτιμία όλων των χωρών – μελών στη νέα
διοικητική δομή του ΝΑΤΟ «δεν θα υπάρξει η νέα Συμμαχία» στέλνει ο υπουργός
Άμυνας κ. Άκης Τσοχατζόπουλος, αλλά οι πραγματικοί αποδέκτες της μηνύματός του
μοιάζει να βρίσκονται στην Αθήνα παρά στις Βρυξέλλες.

ΠΕΚΙΝΟ

ΤΡΕΙΣ μέρες πριν από τη Σύνοδο των υπουργών Άμυνας για το «νέο ΝΑΤΟ», ο
μεγαλύτερος πονοκέφαλος για την κυβέρνηση και τον κ. Τσοχατζόπουλο είναι οι
επιφυλάξεις που διατυπώνονται στην Αθήνα για τους κυβερνητικούς χειρισμούς στο
θέμα αυτό. Ιδιαίτερα, μάλιστα, όταν οι περισσότερες «βολές» προέρχονται από το
εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ και εστιάζονται σε ένα θέμα που μέχρι τώρα ήταν ο
ακρογωνιαίος λίθος των επιχειρημάτων της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ σε σχέση με τις
επιδιώξεις της Άγκυρας: πρόκειται για τον καθορισμό «περιοχών ευθύνης», τις
οποίες όμως τώρα η αποστολή του «νέου ΝΑΤΟ» τις καθιστά αχρείαστες κατά τους
υποστηρικτές της νέας δομής.

Σολάνα – Τσοχατζόπουλος. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας προειδοποίησε τους συμμάχους ότι αν δεν υπάρξει ισοτιμία όλων των χωρών – μελών στη νέα δομή του ΝΑΤΟ «δεν θα υπάρξει νέα Συμμαχία»

Στους προβληματισμούς της κυβέρνησης, ωστόσο, έρχονται να προστεθούν και οι
κίνδυνοι από ορισμένες παγίδες που φαίνεται ότι υπάρχουν στα «ντοκουμέντα» για
τις λειτουργίες του ΝΑΤΟ και των στρατηγείων του. Ήδη η συζήτηση για την
αναθεώρηση των «κανονισμών λειτουργίας» έχει αρχίσει σε στρατιωτικό επίπεδο
καθώς όλα δείχνουν ότι την Τρίτη και την Τετάρτη θα υπάρξει συμφωνία για τη
νέα δομή. Εκτός κι αν η Τουρκία αρχίσει πάλι τα τσαλιμάκια της.

Στο εσωτερικό πάντως του ΠΑΣΟΚ οι επιφυλάξεις και οι αντιρρήσεις για τους
κυβερνητικούς χειρισμούς στο θέμα του ΝΑΤΟ δεν πρόκειται να αρθούν εύκολα. Ήδη
για την Τετάρτη έχει οριστεί η παρουσίαση του βιβλίου του πρώην υφυπουργού
Άμυνας, πτεράρχου ε.α. κ. Νίκου Κουρή για τον «50ετή πόλεμο» στις σχέσεις
Ελλάδας – ΝΑΤΟ, όπου αναμένεται να επικεντρωθεί το ενδιαφέρον στα περί ορίων
επιχειρησιακής ευθύνης.

«Σήμερα δεν έχουμε να κάνουμε με το ΝΑΤΟ που ήξερε ο κ. Ν. Κουρής» τόνισε λίγο
πριν από την επιστροφή του στην Αθήνα από το Πεκίνο ο κ. Τσοχατζόπουλος, που
δείχνει να θέλει να ξεδιαλύνει τις όποιες ενστάσεις ή ερωτήματα υπάρχουν.

1 «Αυτό είναι παρελθόν», λέει για τις «περιοχές επιχειρησιακής
ευθύνης». «Σήμερα, το νέο ΝΑΤΟ, εξηγεί, δεν είναι μια αμυντική συμμαχία, αλλά
ένας ευρωατλαντικός συλλογικός οργανισμός ασφάλειας. Δεν έχει να αντιμετωπίσει
έναν εχθρό, όπως παλιά, αλλά κρίσεις και αποσταθεροποιήσεις ή αναλαμβάνει
ειρηνευτικές αποστολές, όπως π.χ. στη Βοσνία. Δεν έχει ως κύρια αποστολή την
άμυνα, άρα δεν χρειάζονται και οι περιοχές στις οποίες θα αμυνθεί. Τώρα έχει
ευέλικτες δομές και στηρίζεται σε πολυεθνικές δυνάμεις που κινητοποιεί κατά
περίπτωση. Δεν έχει μόνιμο πεδίο δράσης και συνεπώς ευθύνης»…

2«Ποιος θα έχει την ευθύνη στο Αιγαίο;»

Κατά τον κ. Τσοχατζόπουλο, την ευθύνη για το Αιγαίο την είχε και θα την έχει
πάντα η Ελλάδα «και κανένας άλλος. Είναι εθνική υπόθεση» τόνισε και
υπογράμμισε ότι σε καμιά περίπτωση η Τουρκία δεν αποκτά επιχειρησιακό έλεγχο ή
συγκυριαρχία στο Αιγαίο.

3 «Μήπως με τη νέα δομή υπονομεύεται η εθνική ασφάλεια;»

Η εθνική ασφάλεια, είπε ο υπουργός, είναι υπόθεση των ελληνικών ενόπλων
δυνάμεων. «Αυτό είναι καθαρό. Δεν αναθέτουμε σε κανέναν, ούτε στο ΝΑΤΟ, την
εθνική μας ασφάλεια» τόνισε. Στρατιωτικές πηγές εξηγούν ότι η διοικητική δομή
του νέου ΝΑΤΟ δεν έχει καμία απολύτως σχέση με την άμυνα σε εθνικά πλαίσια και
φυσικά ούτε με τα εθνικά σχέδια για αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής.

Ερχόμαστε τώρα στα της νέας δομής του ΝΑΤΟ και την Ελλάδα:

4 «Τι ίσχυε μέχρι τώρα για τα στρατηγεία και τις περιοχές ευθύνης;»

Από το ’64 με διαταγή του ΝΑΤΟ ο εναέριος χώρος του Αιγαίου (όρια FIR) ανήκε,
όσον αφορά το ΝΑΤΟ, στο χώρο ευθύνης της Ελληνικής Αεροπορικής Διοίκησης
(Λάρισα). Μετά την αποχώρηση από το ΝΑΤΟ το ’74, η Τουρκία απαίτησε συλλογική
ευθύνη ­ η συμφωνία όμως επανένταξης του 1980 δεν έλυσε το θέμα. «Από το ’80
λειτουργούμε σαν μέλος β’ κατηγορίας», τόνισε ο κ. Τσοχατζόπουλος, «αφού δεν
είχαμε ούτε όρια ούτε στρατηγεία στην πράξη. Λέγαμε ότι ασκούσαμε την ευθύνη,
αλλά ουσιαστικά αυτό δεν είχε γίνει αποδεκτό».

Το 1992, επί Ν.Δ., η Ελλάδα συμφώνησε σε δομή διοικήσεως που περιελάμβανε για
την Ελλάδα χερσαίο στρατηγείο με όρια ευθύνης την ελληνική επικράτεια και
αεροπορικό στρατηγείο στη Λάρισα. Για το τελευταίο, όπως και όλα της Ευρώπης,
το ΝΑΤΟ δήλωσε ότι δεν απαιτούνται «όρια ευθύνης». Ουσιαστικά τότε, η Ελλάδα
είχε συμφωνήσει να γίνουν στρατηγεία και τα όρια να καθοριστούν μετά. Ο Α.
Παπανδρέου είχε καταγγείλει σκληρά αυτή τη θέση, που ωστόσο δεν προχώρησε
ύστερα από βέτο της Τουρκίας το ’93. Η θέση αυτή της Ν.Δ. δημιουργεί και τώρα
προβλήματα και χαρακτηρίστηκε από τον κ. Τσοχατζόπουλο ως «εθνική ταπείνωση».

5 «Τι προβλέπει τώρα η πρόταση για το νέο ΝΑΤΟ»

Το 1995 όλα όσα ίσχυαν ή είχαν συζητηθεί «φύγαν απ’ το τραπέζι» και άρχισε η
συζήτηση για τη νέα δομή! Όσον αφορά το Νότιο Τομέα της Ευρώπης προβλέπει 4
υποστρατηγεία (Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα, Τουρκία) χωρίς όρια ευθύνης και κατά
τον σχεδιασμό των ασκήσεων θα καθορίζεται η περιοχή τους από το Στρατηγείο της
Νάπολης. Ύστερα από ελληνική πρόταση έχει ήδη συμφωνηθεί σε στρατιωτικό
επίπεδο ότι για τις αεροπορικές επιχειρήσεις θα λαμβάνονται σοβαρά υπόψη τα
ενδιαφέροντα ασφαλείας των Εθνών.

6«Κερδίσαμε κάτι με τη νέα δομή;»

Σε επίπεδο στρατηγείων αποκαταστήσαμε την ισορροπία μεταξύ Ελλάδας και
Τουρκίας στην κατανομή των διοικήσεων, ύστερα από δύο ανεπιτυχείς, όπως λένε
πηγές του υπουργείου Άμυνας, προσπάθειες κυβερνήσεων της Ν.Δ. το 1980 και το 1992.

7 «Πώς θα γίνεται η επιλογή του χώρου ασκήσεων;»

Κατά το υπουργείο Άμυνας την πρόταση θα κάνει ο Διοικητής Ευρώπης. Για να
υλοποιηθεί θα πρέπει να υπάρχει ομόφωνη απόφαση της Στρατιωτικής Επιτροπής
όπου η κάθε χώρα (και η Ελλάδα) έχει δικαίωμα βέτο.

8 «Ποιοι όμως θα παίρνουν μέρος στην άσκηση; Θα
μπορούν να ασκηθούν π.χ. Αμερικανοί και Τούρκοι στο Αιγαίο;»

Για τις δυνάμεις που θα συμμετέχουν, η πρόταση του Διοικητή Ευρώπης
υποβάλλεται στην Πολιτική Επιτροπή του ΝΑΤΟ. Για να εγκριθεί, χρειάζεται
ομοφωνία όλων των χωρών ­ δηλαδή, λέει ο κ. Τσοχατζόπουλος, ισχύει το βέτο.

9 «Ποιος θα έχει την ευθύνη (διοίκηση) της άσκησης;»

Σύμφωνα με όσα έχουν μέχρι τώρα συμφωνηθεί σε στρατιωτικό επίπεδο, αν η άσκηση
γίνεται σε εθνικό χώρο, την ευθύνη θα την έχει ο Διοικητής, ο οποίος θα έχει
την εθνικότητα της χώρας που τη φιλοξενεί. Σε περιπτώσεις που στην άσκηση ή
την αποστολή περιλαμβάνεται και διεθνής εναέριος χώρος του Αιγαίου, η ανάθεση
της διοίκησης θα πρέπει να γίνεται από τον Διοικητή περιοχής Νοτίου Ευρώπης σε
Έλληνα Διοικητή. Κι αυτό γιατί, όπως εξήγησε ο κ. Τσοχατζόπουλος, στην περιοχή
υπάρχει ιδιαιτερότητα και αφετέρου τον έλεγχο του FIR Αθηνών τον έχει η Αθήνα.
Όσον αφορά την ιδιαιτερότητα περιοχών, έχει ήδη συμφωνηθεί να λαμβάνεται υπόψη
με διάταξη που πρότεινε η Ελλάδα.

10 «Και αν η ανάθεση της διοίκησης δεν γίνει σε Έλληνα;»

Κατά το υπουργείο Άμυνας τα πράγματα είναι απλά. Η άσκηση δεν θα μπορεί να
γίνει διότι με βάση δικλίδα που υπάρχει το ποιος θα διευθύνει μια άσκηση ή
αποστολή, καθορίζεται από την Πολιτική Επιτροπή του ΝΑΤΟ, όπου ισχύει η αρχή
της ομοφωνίας.

11 «Τα όσα αφορούν την εφαρμογή (implementation) της νέας δομής
θα αποφασισθούν την επόμενη εβδομάδα;»

Το κεφάλαιο αυτό θα συζητηθεί την άνοιξη, όμως ορισμένα σημεία ουσιαστικά
προκαθορίζονται, μέσω της δομής. Έτσι, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Άμυνας,
η Αθήνα θα επιδιώξει απόλυτα ισότιμες διοικητικές αρμοδιότητες των
υποστρατηγείων Λάρισας και Σμύρνης και επικύρωση της κατ’ αρχήν απόφασης η
προέλευση του Διοικητή του υποστρατηγείου να είναι από τη φιλοξενούσα χώρα.
Επίσης, να υπαχθούν τα Βαλκάνια στην περιοχή ενδιαφέροντος του υποστρατηγείου Λάρισας.

«ΝΑ ΦΕΡΕΙ η κυβέρνηση εγκαίρως το θέμα των στρατηγείων του ΝΑΤΟ, με
πρωτοβουλία της, σε προ ημερησίας διάταξη συζήτηση στη Βουλή», ζητεί η γενική
γραμματέας του ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα. «Μεγάλη ανησυχία προκαλεί στην κοινή
γνώμη», τονίζει σε επιστολή της προς τον πρόεδρο της Βουλής Απόστολο
Κακλαμάνη, «η προοπτική να αποφασισθεί σε λίγες μέρες, σε σύνοδο των αρμοδίων
υπουργών στο ΝΑΤΟ, η νέα δομή στη Νοτιοανατολική πτέρυγά του». Και προσθέτει:
«Μια τέτοια απόφαση στα πλαίσια του ΝΑΤΟ οδηγεί σε στρατιωτική συναρμοδιότητα
Ελλάδας – Τουρκίας στο Αιγαίο, κάτω από τον έλεγχο των ΗΠΑ, που θα έχει
ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες στα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας».