ΑΥΤΟΙ

… περισσότερο σε μια γενικευμένη οικονομική κρίση; Πρώτον, οι μη έχοντες· οι
πάμφτωχοι τι να χάσουν; Δεύτερον, οι έχοντες ουσιώδη ­ τρόφιμα, πρώτες ύλες,
ανθεκτικό νόμισμα. Τρίτον, όσοι προχωρούν ψύχραιμα και, κυρίως, αργά. Αργά: η
λέξη ξανακούγεται μετά την ανάφλεξη του κορεατικού νομισματικού τζάμπο.
Ενδέκατη χώρα παγκοσμίως στο ΑΕΠ, η Νότια Κορέα παραήταν βιαστική. Αλλά τα
φτερά του γουόν ήταν πολύ πιο αδύναμα από εκείνα του κινεζικού γιουάν ή του
ιαπωνικού γιέν. Τώρα βεβαίως όλοι πλήττονται, αλλά ακριβότερα θα πληρώσουν
όσοι είχαν ενθαρρύνει την αχαλίνωτη κερδοσκοπία, ποντάρει σε καιροσκοπικές
επενδύσεις ­ δικές τους ή απ’ έξω ­ ή παραφουσκώσει το νόμισμά τους. Ιδού
λοιπόν μερικά πρώτα συμπεράσματα για την τρέχουσα ­ διεθνή πλέον ­ οικονομική μπόρα.

… έχει η κρίση παραμένει εριζόμενο. Ο Γάλλος οικονομολόγος Αλαίν Ζαππέρ λ.χ.
δηλώνει αισιόδοξος στη «Λιμπερασιόν» (24/11). Το κακό θα περάσει γρήγορα. Όσο
για την Ευρώπη: «Είναι πολλή δυνατή, τέτοια σοκ τα αντέχει. Η ευρωπαϊκή
ανάπτυξη έχει ιστορία». Δεν είναι υπόθεση χθεσινή, όπως των «τίγρεων», ούτε
της λείπει η υποδομή. Πατάμε λοιπόν γερά, όλοι μαζί, και κανένας πια (από τους
15) δεν είναι τελείως μόνος. Τέλεια ασφάλεια όμως δεν υπάρχει. Ο αντίχτυπος
της υποτίμησης του γουόν και της αγωνίας της Σεούλ ­ η οποία ζήτησε ήδη $20
δισ. από το ΔΝΤ ­ έχει περάσει τα σύνορα της Κορέας. Στο Τόκιο, κατέρρευσαν η
πολυπράγμων Γιαμαΐτσι και η Τοκούγιου. Στο Ρίο, η βραζιλιάνικη κυβέρνηση
ανήγγειλε έκτακτα μέτρα προστασίας του κρουσάδο. Στη Μόσχα και στη Βαρσοβία,
το ρούβλι και το ζλότυ τρέμουν. Στην Πράγα, η κορώνα όλο χάνει. Δεν πρόκειται
για «φαινόμενο τεκίλα», όπως το ’94 στην κρίση του Μεξικού, που δεν απλώθηκε
παρά σε λίγες κοντινές χώρες. Εδώ πρόκειται περί παγκοσμιοποίησης.

… της Κορέας, ισχυρός πόλος ανάπτυξης ­ όπου όμως ουδείς σπεύδει πλέον να
επενδύσει ­ απορροφούσε ως τώρα το 40% των εξαγωγών των ΗΠΑ. Στην Κορέα,
επίσης, το Τόκιο πραγματοποιούσε το 13% των δικών του εξαγωγών. Η Κορέα ήταν ο
καλύτερος πελάτης της Ιαπωνίας ­ της οποίας η οικονομία βρίσκεται ήδη σε
στασιμότητα. Μοιραία, Αμερική και Ιαπωνία αδυνατίζουν τώρα λόγω της
κατάρρευσης στην Κορέα. Παραδόξως, η άρρωστη Σεούλ είναι πιθανό να δυναμώσει ­
βραχυπρόθεσμα ­ μέσ’ από την καταστροφή που τη βρήκε: Το υποτιμημένο γουόν
κάνει ελκυστικότερα στο εξωτερικό τα προϊόντα της Κορέας, η οποία μπορεί έτσι
να προσδοκά μια σχετική αύξηση των εξαγωγών της. Πόση αύξηση όμως, όταν οι
αγοραστές φτωχαίνουν κι εκείνοι;

… αναλυτές συμφωνούν γενικά σε τρεις διαπιστώσεις. Πρώτον, η κρίση πλήττει
βαρύτερα τις «ανερχόμενες» (emerging) χώρες. Νέος όρος, το «ανερχόμενη»
περιγράφει τις οικονομίες που πέτυχαν υψηλό δείκτη ανάπτυξης χάρη στην
επιθετική τακτική τους μετά το άνοιγμα των διεθνών αγορών. Ατυχώς, όμως,
πέτυχαν και υψηλό δείκτη κινδύνου. Όσοι από τους ανερχόμενους εφάρμοσαν
αυστηρό έλεγχο στην κίνηση των ξένων κεφαλαίων και δέχτηκαν μόνο τους
σοβαρότερους επενδυτές ­ όπως η Κίνα, αλλά όχι και η Ρωσία ­ εμφανίζονται
ανθεκτικότεροι. Δεύτερη διαπίστωση: Το ευάλωτο όχι πια της κρατικής οικονομίας
αλλά και της ιδιωτικής. Και ένα τρίτο, η ανάγκη επανεξέτασης των όρων της
ανάπτυξης αλλά και των μέτρων για την απασχόληση. Το 35ωρο, λένε τώρα στη
Γαλλία, φαντάζει ξαφνικά πολυτέλεια όταν θέλεις παντί τρόπω να ενθαρρύνεις
τους επενδυτές.