Αναγέννηση της Αλλαγής χωρίς παρωπίδες

Ριζική μετάλλαξη του ΠΑΣΟΚ προτείνει ο γραμματέας της Κ.Ε. Κώστας Σκανδαλίδης
στο βιβλίο του «Πολιτεία Ανθρώπου». Και σημειώνει ότι «οι πολιτικές και
ιδεολογικές κατηγορίες που κυριάρχησαν (ΠΑΣΟΚ – Αλλαγή – Αριστερά) πρέπει να
επαναθεμελιωθούν, να επαναπροσδιοριστούν στη βάση των νέων αναγκών ως
ξεχωριστές και διακριτές οντότητες».

«Πολιτεία Ανθρώπου». Θερμότατα τα συγχαρητήρια του Πρωθυπουργού και προέδρου του ΠΑΣΟΚ Κ. Σημίτη στον συγγραφέα και γραμματέα της Κ.Ε., στο τέλος της χθεσινής παρουσίασης του βιβλίου στη «Μεγάλη Βρεταννία» υπό τα βλέμματα των Βασίλη Βασιλικού και Ηλία Λιβάνη

ΚΑΤΑ τον συγγραφέα «Η ριζική μετάλλαξη του ΠΑΣΟΚ σε σύγχρονο σοσιαλιστικό
πολιτικό σχηματισμό προϋποθέτει την αναγέννηση των ιδεών του, την οριοθέτηση
της σύγχρονης προοδευτικής του στρατηγικής και πρότασης, τον επαναπροσδιορισμό
των εθνικών και κοινωνικών του ιεραρχήσεων και την πολιτική και οργανωτική του
συγκρότηση σε εντελώς νέα βάση. Ριζική μετάλλαξη δε σημαίνει ανασυγκρότηση,
σημαίνει νέα συγκρότηση με την έννοια της αναγέννησης, της πλήρους αλλαγής,
της νέας φυσιογνωμίας. Δεν οδηγείται εκεί ελεεινολογώντας την ιστορική του
διαδρομή, ιστορικά δικαιωμένη, αλλά αναζητώντας, στη νέα εποχή, τα νήματα της
ιστορίας που το φέρνουν στο προσκήνιο ως ανατρεπτική, κοινωνική, δημοκρατική,
ριζοσπαστική δύναμη και όχι ως κόμμα-καθεστηκυία τάξη. Μόνο έτσι μπορεί να
γίνει πραγματική και αυθεντική υπέρβαση του, ξεπερασμένου από τα πράγματα,
υπάρχοντος πολιτικού υποκειμένου και μόνο έτσι μπορεί να ανοίξει, με τρόπο
θαρραλέο, ουσιαστικό και θετικό, τους νέους λογαριασμούς του με την ιστορία
και την προοπτική του. Κατά συνέπεια, η ποθητή νέα πολιτική αυτονομία δεν θα
προέλθει από επιμέρους πολιτικές και οργανωτικές διευθετήσεις, από
δευτερεύουσες επιλογές ή από εμμονή σε παλαιότερα θέσφατα και στερεότυπα που
έχουν οριστικά παρακμάσει. Θα προέλθει από την ανάδειξη του συνόλου της
σύγχρονης και επίκαιρης σοσιαλιστικής επαγγελίας, της σύγχρονης πρότασης και
πολιτικής στο ιδεολογικό και πολιτικό προσκήνιο της Ιστορίας».

Ο Κ. Σκανδαλίδης αναφέρεται στο νέο ΠΑΣΟΚ και σημειώνει με έμφαση ότι «Το να
προωθούμε το νέο ΠΑΣΟΚ και να αναπαράγουμε τις σχέσεις εξουσίας που το
καθηλώνουν, αποτελεί ματαιοπονία και στρουθοκαμηλισμό. Ή η εξουσία
αποκεντρώνεται, διαχέεται και επιστρέφει μέσω της κοινωνίας, εμπλουτισμένη,
αποκαθαρμένη και με τη νέα ζωηφόρο δυναμική που της εμπνέει η συλλογική
κινητοποίηση της λαϊκής δύναμης, ή ο ανανεωτικός και αναγεννητικός λόγος
υπερίπταται ενός εκλογικού, αδρανούς και αναπαραγόμενου εξουσιαστικού
μηχανισμού. Το ερώτημα φτάνει στην καρδιά του προβλήματος. Χωρίς αμφισβήτηση
και μετάλλαξη του τύπου διακυβέρνησης, χωρίς αμφισβήτηση του προτύπου της
εξουσίας που απορρέει από συνειδητή πολιτική επιλογή και εκπορεύεται από τα
πάνω, κάθε αλλαγή στο κόμμα είναι οριακή και ενσωματώσιμη στην κρίση. Μια
τέτοια αλλαγή δεν γίνεται στο πλαίσιο απλής κρατικής διαχείρισης. Συνοδεύεται
από πραγματική μορφωτική και πολιτιστική επανάσταση, από σύγκρουση και
αδιάπτωτη πάλη με κατεστημένες σχέσεις, νοοτροπίες και πρακτικές, από
αυτοαναιρετική αντίληψη και λογική. Είναι το πρώτο προαπαιτούμενο για την
επανάκαμψη του συλλογικού στη διαμόρφωση, τη χάραξη, την υλοποίηση και τον
έλεγχο της πολιτικής, το οποίο βρίσκει έκφραση στη λειτουργία του κινήματος ως
ολοκληρωμένου κυβερνητικού σχηματισμού».

Ο συγγραφέας κάνει επίσης λόγο για την αναγκαιότητα της πραγματικής
αναγέννησης του Κινήματος της Αλλαγής και σημειώνει ότι δύο είναι οι κρίσιμες
συνιστώσες γι’ αυτή την Αναγέννηση:

«Η πρώτη είναι ο νέος προοδευτικός κοινωνικός συνασπισμός που οικοδομείται με
κύρια κατεύθυνση όχι πια το κράτος και το πελατειακό σύστημα στη δομή της
εξουσίας, αλλά τις βασικές προϋποθέσεις υλοποίησης του νέου οράματος του
ελληνισμού. Δηλαδή, τη μορφωτική και πολιτιστική του θωράκιση, την
περιφερειακή συγκρότηση της πολυκεντρικής Ελλάδας, την εξωστρεφή,
αυτοτροφοδοτούμενη και ισόρροπη ανάπτυξη, την ανταγωνιστική εθνική οικονομία,
την ποιοτική και οικολογική παραγωγική ανασυγκρότηση, το σύγχρονο κράτος, το
ολοκληρωμένο δίκτυο κοινωνικής αλληλεγγύης. Και όλα αυτά με “δύναμη πυρός” τον
απανταχού ελληνισμό.

Η δεύτερη συνιστώσα είναι αυτό που αποκαλέσαμε νέο πολιτικό και κομματικό
πολιτισμό, δηλαδή τη μετάβαση από τις φόρμες, τα σχήματα, τις δομές στα
περιεχόμενα, τους στόχους και τις πραγματικές επιλογές της πολιτικής. Οι
διαδικασίες εθνικής, προοδευτικής, κοινωνικής συνεννόησης επιβάλλουν ευρύτερες
κοινωνικές συμφωνίες σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο και αποτελούν
τρία σαφώς διακριτά και αλληλεξαρτώμενα μέτωπα, που συγκροτούνται στη βάση των
θεσμών της δημοκρατίας. Κόμματα, συνδικάτα, αυτοδιοίκηση, κοινωνικοί και
επαγγελματικοί φορείς, αναπτυξιακοί θεσμοί, πολιτιστικές και κοινωνικές
οργανώσεις, όλο το πλέγμα των αντιπροσωπεύσεων εντάσσεται οργανικά σε μια
λειτουργούσα, ζωντανή και αειθαλή δημοκρατία».

Ιδιαίτερο και πολύ ενδιαφέρον είναι το κεφάλαιο που αφορά την πρόταση του
συγγραφέα για την ανασύνθεση της ευρύτερης Αριστεράς. Αναφέρει συγκεκριμένα
ότι η Κεντροαριστερά που εμφανίζεται ως η φόρμουλα για τη συνεργασία των
δημοκρατικών δυνάμεων μπορεί να αποτελεί χώρο διαμόρφωσης συμμαχιών, «δεν
συνιστά όμως ούτε στρατηγική διαμόρφωσης του χώρου της Αριστεράς ούτε
ιδεολογική και κοινωνική οριοθέτηση της προοδευτικής πρότασης ούτε καταλύτη
ανάπτυξης της κοινωνικής δυναμικής. Μένει στο ίδιο πεδίο διαμόρφωσης όρων
εξουσίας και όχι κοινωνίας, γι’ αυτό, απλουστευτικά ίσως και σχηματικά,
υποβαθμίζεται από τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης στο χώρο της πολιτικής
διαπραγμάτευσης και όχι στο πεδίο της πολιτικής και της κοινωνικής όσμωσης (…).

Η ανασύνθεση του ευρύτερου χώρου της σύγχρονης Αριστεράς απαιτεί νέα πολιτική
και κοινωνική όσμωση και δεν συντελείται στους χώρους του πολιτικού στίβου,
αλλά εκεί όπου οικοδομείται, αναπτύσσεται και μορφοποιείται ο σύγχρονος
ριζοσπαστικός, ανανεωτικός και αναγεννητικός της λόγος. Ένας λόγος που μπορεί
να συσπειρώσει κάτω από πολιτικές νέας πνοής τις διάσπαρτες και ανένταχτες
δυνάμεις του χώρου, να ενώσει τις ανανεωτικές, εκσυγχρονιστικές και
δημιουργικές δυνάμεις που βρίσκονται μέσα στους πολιτικούς φορείς και γύρω από
αυτούς, να προσελκύσει μια ευρύτατη κοινωνική συσπείρωση. Δεν θα είχε καμία
αξία να συμπληρώσει η ανασύνθεση της Αριστεράς το τρίπτυχο των εγχώριων στόχων
του προοδευτικού κινήματος, αν δεν υπαγορευόταν από τις ίδιες τις εξελίξεις
και τις ανάγκες μιας ριζικής αλλαγής στις προϋποθέσεις. Εξελίξεις και ανάγκες
που την επιβάλλουν περισσότερο από κάθε άλλη ιστορική στιγμή (…).

Τώρα είναι ο καιρός μιας ουσιαστικής συμπαράταξης ιδεών και πρακτικών περί την
κοινωνία ­ και όχι απλώς περί την αποϊδεολογικοποιημένη εξουσία ­ που θα
οδηγήσει σε στρατηγικές, θεσμικές, προγραμματικές συγκλίσεις και, γιατί όχι
αύριο κιόλας, σε κυβερνητικές συμπράξεις. Φτάνει οι κανόνες του παιχνιδιού να
είναι διάφανοι, καθορισμένοι, αποδεκτοί και η απόφαση να οδηγεί το δρόμο ως το τέρμα.

Η ανασύνθεση της Αριστεράς επιβάλλει τη μετάβαση από την εποχή του
δικομματικού ηγεμονισμού και της αυθεντίας των “κομμάτων μπαλαντέρ” στην εποχή
του πραγματικού πολιτικού διπολισμού. Με την Αριστερά να εγκαινιάζει το νέο
πολιτικό και κομματικό πολιτισμό και να συμπράττει στην αναγέννηση του
Κινήματος της Αλλαγής χωρίς παρωπίδες».

Ένα άλλο κεφάλαιο της «Πολιτείας Ανθρώπου» αφορά τον ελληνισμό, για τον οποίο
ο Κ. Σκανδαλίδης θεωρεί ότι πρέπει να κάνει μια νέα «έξοδο» προς την Ευρώπη.
Αποκρούει τις λογικές που οραματίζονται την Ελλάδα σαν Ισραήλ ή Λουξεμβούργο
και σημειώνει ότι «Ο ελληνισμός μπορεί να βρει τον ιστορικό του βηματισμό, να
απαιτήσει και να επιδιώξει την ιστορική αποκατάσταση της θέσης του στο πέρασμα
από τη Δύση στην Ανατολή. Χρειάζεται γι’ αυτό μια νέα μεγάλη έξοδος από τα τείχη.

Οφείλει τώρα να ξεπεράσει τον ιστορικό του μετεωρισμό ανάμεσα στον
“εθνοκεντρισμό” και τον “ευρωπαϊσμό” και να αναζητήσει τους όρους και τις
προϋποθέσεις μιας νέας ιστορικής σύνθεσης, γι’ αυτό που ο Κώστας Σημίτης
οριοθετεί ως “ισχυρή και σύγχρονη Ελλάδα” (…).

Η Ελλάδα οφείλει να ξεπεράσει ό,τι την καθηλώνει στο μεταπρατικό, εξαρτημένο
και δάνειο παρελθόν της. Να βγει έξω από τις αντιπαραγωγικές και
αναχρονιστικές της δομές. Να αρνηθεί την αλλοτρίωση των πελατειακών σχέσεων.
Να ξεπεράσει τις κραυγαλέες αντινομίες και αντιφάσεις που συνοδεύουν το
νεοελληνικό κρατικό της μόρφωμα και το ανολοκλήρωτο θεσμικό του πλαίσιο. Ο
εκσυγχρονισμός ­ ή, καλύτερα, η διαρκής εκσυγχρονιστική διαδικασία, όπως
ακριβώς την περιγράψαμε, ως θάνατο και αναγέννηση ταυτόχρονα των θεσμών, ως
εγκαθίδρυση των νέων θεσμών και αναδημιουργία τους ταυτόχρονα ­ δεν είναι η
πανάκεια που προσδιορίζει συλλήβδην το νέο. Είναι η καθοριστική προϋπόθεση, η
άμεση αναγκαιότητα, η επείγουσα υπόθεση για την αναγεννητική πορεία του
ελληνισμού προς τη νέα εποχή».