ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο ανταγωνισμός απαιτεί ισότητα

Τρέχουν, τρέχουν… αλλά συχνά ξεχνούν τον λόγο (του Ιβάν Στάιγκερ, από τη «Στάμπα»)

Έχουν ακόμη νόημα σήμερα οι αξίες της συνεργασίας και της αλληλεγγύης; Ή
ισοπέδωσε τα πάντα ο ανταγωνισμός; Ευρωπαίοι και Αμερικανοί φιλόσοφοι
ανταλλάσσουν απόψεις στη δύση του αιώνα.

ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ έγινε την περασμένη εβδομάδα στην Ιταλική Ακαδημία της Νέας Υόρκης
με πρωτοβουλία των Πανεπιστημίων της Ρώμης και της Κολούμπια. Αν και ο Φράνσις
Φουκουγιάμα δεν ήταν παρών, οι απόψεις του συγγραφέα του «Τέλους της Ιστορίας»
έμοιαζε να βασανίζουν ιδιαίτερα τους συνέδρους. Αν είναι αλήθεια ότι στις
σημερινές κοινωνίες τα άτομα είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικά και το μόνο που
τους ενδιαφέρει είναι να ικανοποιήσουν τα συμφέροντά τους εις βάρος του
συνόλου ­ διερωτήθηκε ο Τζανκάρλο Μποσέτι, διευθυντής του ιταλικού περιοδικού
«Reset» ­ μήπως το πρόγραμμα και τα ιδανικά της Αριστεράς δεν έχουν πλέον
νόημα; Η πολιτική που ακολουθούν ο Κλίντον, ο Μπλαιρ και ο Πρόντι δεν
αποδεικνύει ότι οι ετικέτες είναι σήμερα ξεπερασμένες και ότι η πρόκληση τόσο
για τη Δεξιά όσο και για την Αριστερά είναι πώς να διαχειριστούν καλύτερα την
οικονομία της αγοράς;

Ο ανταγωνισμός πράγματι είναι το κυρίαρχο στοιχείο της εποχής μας, σημείωσε η
Νάντια Ουρμπινάτι από το Πανεπιστήμιο της Κολούμπια. Ο ανταγωνισμός, όμως,
απαιτεί ισότητα. Η ανισότητα των πόρων και των ευκαιριών δημιουργεί μονοπώλια
και τα μονοπώλια δημιουργούν με τη σειρά τους προνόμια, που είναι ο
μεγαλύτερος εχθρός τόσο του ανταγωνισμού όσο και της δημοκρατίας. Ακόμη κι αν
τα σύγχρονα άτομα είναι όλο και περισσότερο προσανατολισμένα προς τον
ανταγωνισμό, συμπλήρωσε ο Τζην Κόεν από το ίδιο Πανεπιστήμιο, η Αριστερά έχει
ηθικό χρέος να βοηθά αυτούς που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

Δύσκολο έργο, αντέτεινε ο γερμανός φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας. Η κοινωνική
πολιτική της Αριστεράς ασκείται σήμερα από εθνικές κυβερνήσεις και το
περιθώριο που έχει μια κυβέρνηση στον φορολογικό ή τον κοινωνικό τομέα είναι
πολύ μικρό. Ακόμη κι αν ήθελε να καταπολεμήσει τις κοινωνικές ανισότητες,
ελάχιστα θα μπορούσε να κάνει. Λάθος! αναφώνησε ο Μάικλ Ουόλζερ, καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο του Πρίνστον και διευθυντής του «Dissent», της πιο έγκυρης
επιθεώρησης της αμερικανικής Αριστεράς. Οι κυβερνήσεις μπορούν να κάνουν πολλά
­ αρκεί να διαθέτουν πολιτική βούληση. Όσο για τον ανταγωνισμό, η δημοκρατική
Αριστερά πάντοτε τον επιδίωκε, τόσο στην πολιτική όσο και στην οικονομία.
«Στην πολιτική θέλουμε κανόνες που να διέπουν τη μάχη για την εξουσία και τη
χρήση της εξουσίας. Στην οικονομία θέλουμε κανόνες που να καθορίζουν την
απόκτηση και τη χρησιμοποίηση του πλούτου».

Μα η πραγματική είδηση αυτού του συνεδρίου, γράφει η «Στάμπα», δεν βγήκε από
την αίθουσα των συζητήσεων. Διασχίζοντας την Πανεπιστημιούπολη για να πάνε για
φαγητό, οι σύνεδροι πρόσεξαν ένα τραπεζάκι που μπροστά του είχε σχηματιστεί
μια μεγάλη ουρά. Ηταν οι φοιτητές που ήθελαν να γραφτούν στο πρόγραμμα
εθελοντικής κοινωνικής εργασίας του Πανεπιστημίου. Κρύωναν, αλλά επέμεναν. Και
ο Φουκουγιάμα δεν ήταν εκεί για να τους δει.