Τα μαύρα τα μαλλιά του κι αν ασπρίσαν…

Πήρε τη ζωή στα χέρια του και ήταν μόλις εννέα χρόνων. Την αγκάλιασε με τόσο
πάθος, που οι βασανιστές του τρόμαξαν. Την κράτησε σφιχτά από φυλακή σε φυλακή
και από ξερονήσι σε ξερονήσι. Δεν την άφησε, ακόμη και όταν δεν μπορούσε να
σηκωθεί από το κρεβάτι και έβλεπε μόνον κάγκελα στα φριχτά κελιά της απομόνωσης.

ΤΗΝ ΖΩΓΡΑΦΙΣΕ τότε. Με ένα τόσο δα μολύβι, που πρόλαβε κι έκρυψε ανάμεσα στα
δάχτυλα των ποδιών, σε μικρά κομμάτια εφημερίδας. Κι αυτά τα μικρά χαρτάκια
χωρούσαν δάση μεγάλα με ρυάκια, περιστέρια, καΐκια, μεταλλωρύχους.

Την κράτησε καλά τη ζωή. Κι αυτή δεν τον άφησε. Ούτε τότε, που βίωνε το δράμα
των ηττημένων ούτε τώρα. Και αυτός, ο Γιάννης Λύππας από την Κοκκινιά, το πιο
παλιό εν ενεργεία μέλος του ΚΚΕ, στα 91 του χρόνια παθιάζεται μαζί της. Από τα
ξημερώματα και μέχρι αργά το βράδυ συνεχίζει την «κομματική δουλειά», πάντα
πιστός σ’ αυτά που πίστεψε.

Τώρα πια, παλιοί και νέοι στο ΚΚΕ έχουν να λένε για τον μπαρμπα-Γιάννη.
«Ξέρεις, τις προάλλες είχε φτάσει νύχτα στον Σταθμό Λαρίσης με το τρένο από τη
Θεσσαλονίκη. Δεν βρήκε ταξί. Ξεκίνησε με τα πόδια για το σπίτι του, στο
Χαλάνδρι. Και μόλις έφτασε εκεί, έκανε ένα μπάνιο κι έφυγε για τα γραφεία του
κόμματος».

Ο νεαρός οδηγός στον Περισσό το λέει και το ξαναλέει, σαν να θέλει να το
πιστέψει. Το ξέρει, όμως, όπως και οι παλιοί, πως ο «σύντροφος Λύππας» οργώνει
την Αθήνα με τα πόδια κάθε μέρα, παίρνει μέρος κάθε χρόνο στην πορεία ειρήνης
από τον Μαραθώνα, τρέχει στις συγκεντρώσεις, όπως έκανε από τα εννέα του χρόνια.

«Ο Γιάννης Λύππας, δηλαδή ο υποφαινόμενος, γεννήθηκε στην παλιά Κοκκινιά το
1907, παρακαλώ». Αρχίζει να διηγείται τη ζωή του. Τα λέει γρήγορα και χωρίς
λεπτομέρειες. «Έχω δουλειά, έχω κλείσει ραντεβού, πρέπει να πάω», λέει με
χαμόγελο. «Ο Γιάννης (πάντα μιλάει για τον εαυτό του σαν να πρόκειται για
άλλον) ήταν εννέα χρόνων. Ο πατέρας πέθανε κι έπρεπε να δουλέψει. Πήγε στα
χυτήρια του Κούπα.

Παιδί τότε, έβλεπε το σίδερο να λιώνει και του έκανε εντύπωση. Έγινε καλός
τεχνίτης. Έμενε μέσα στο εργοστάσιο 15 ώρες και δούλευε σκληρά. Έτσι έπρεπε.
Ήταν ο προστάτης της οικογένειας».

Παιδί ακόμη και βοηθούσε σε δουλειές του σωματείου. Συγκέντρωνε τις συνδρομές
και τις παρέδιδε στον ταμία. Όσο μεγάλωνε, τόσο ασχολούνταν με τον
συνδικαλισμό. Τον έδιώχναν από τη μια δουλειά, πήγαινε στην άλλη.

Κάποια στιγμή, κατέληξε στο εργοστάσιο δύο Άγγλων. Εκεί έπιανε δουλειά στις
έξι το πρωί της Δευτέρας και έβγαινε το Σάββατο το μεσημέρι.

Η οικονομική κρίση του ’29 τον βρίσκει ­ μαζί με χιλιάδες άλλους εργάτες ­
άνεργο. Πήγε στο λιμάνι κι άρχισε να ξεφορτώνει πλοία. Τότε είδε τους γέρους
να μη μπορούν να σηκώσουν τα τσουβάλια.

Το σκέφτηκαν κι αυτοί, το κατάλαβε και ο ίδιος πως χρειάζονταν ασφάλιση. Οι
εργαζόμενοι στο μέταλλο άρχισαν απεργία.

Σαράντα πέντε ημέρες κράτησε. Οι εργάτες νίκησαν. «Το ταμείο μας ήταν από τα
πλέον εύρωστα. Μην κοιτάς τώρα, που οι κυβερνήσεις της Δεξιάς τού έχουν πάρει
τα λεφτά και δεν δίνουν λογαριασμό σε κανέναν, παρά μόνο βγάζουν φιρμάνια κατά
πώς τους βολεύει», λέει, και τα γαλάζια του μάτια αστράφτουν.

Μέλος του ΚΚΕ από το 1929, γίνεται πρόεδρος του σωματείου. Ύστερα από λίγο
καιρό, όμως, παίρνει εντολή από το κόμμα, βγαίνει στην παρανομία και πηγαίνει
στον Βόλο. Πιάνει δουλειά σε ένα εργοστάσιο.

Λίγο αργότερα, έρχεται η πρώτη σύλληψη. Το 1938 εξορίζεται στον Άη Στράτη. Τα
δύο μεγαλύτερα αδέλφια του, ναυτεργάτες, κάπου πνίγηκαν. Και ήταν πίσω στο
σπίτι τα μικρότερα, ο Βαγγέλης και η Λούλα, και η μητέρα του, που έπρεπε να
μείνει όρθια.

Εκεί στον Άη Στράτη, έμεινε να βλέπει τα καΐκια να έρχονται και να χάνονται
στα κύματα. Έμαθε για τον πόλεμο. Για την ήττα των Ιταλών. «Ε, ρε και να ήταν
κι αυτός κοντά στον λαό…». Δεν ήταν, όμως, ούτε και όταν ήρθαν οι Γερμανοί.
Έμεινε εκεί, μέχρι τον Ιούνιο του 1943. Τρόφιμα δεν είχαν.

Άρχισαν να πεθαίνουν από την πείνα. Και οι χωροφύλακες, κάθε φορά που έβγαιναν
να μαζέψουν χόρτα, τους σκότωναν. «Πέθαναν, τότε, 33 παλικάρια. Ευτυχώς, ήρθε
ο Ερυθρός Σταυρός.

Οι περισσότεροι κρατούμενοι δεν ήσαν σε θέση να κινηθούν. Τότε, εμείς οι πιο
γεροί τούς βοηθούσαμε. Κρατούσαμε λίγες σταφίδες στη χούφτα. Αυτός έπρεπε να
κάνει ένα βήμα, για να τις πιάσει.

Έτσι, βήμα βήμα περπάτησαν. Τον Ιούνιο ήρθε ένα καΐκι του ΕΛΑΝ και
δραπετεύσαμε. Μα αφήσαμε πίσω μας νεκρούς, πολλούς νεκρούς, που τους θάβαμε με
τα ίδια μας τα χέρια. Και ήταν σύντροφοι, φίλοι, αδέλφια»…

Συνεχής αγώνας. Είτε μόνος του είτε με στενούς συνεργάτες, πάλευε «μια ζωή» για την ιδεολογία του, αλλά και για τα δικαιώματα των εργατών μετάλλου

ΜΕ ΤΟ ΚΑΪΚΙ του ΕΛΑΝ βγήκαν στη Χαλκιδική. Ανέλαβε αμέσως κομματική δουλειά.
Κατεβαίνει στην Αθήνα, με εντολή να κινείται όπου υπάρχει πρόβλημα. Τώρα, στο
σπίτι του στον Πειραιά, έχει απομείνει μόνο η μητέρα του. Τα άλλα δύο αδέλφια
πέθαναν κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Το 1947 πιάνεται στην Πλάκα. Και από
‘κεί, πάλι στον Άη Στράτη. Έμεινε λίγο. Τον έστειλαν στην Ικαρία. Και από ‘κεί
στη Μακρόνησο. «Στο λιμανάκι μάς περίμεναν στρατιώτες. Άρχισαν να μας δέρνουν.
Με έριξαν σε ένα λάκκο με ασβέστη. Βγήκα έπειτα από ώρες. Μας πήγαν στο
στρατόπεδο όπου ήταν κλεισμένοι οι αξιωματικοί του ΕΛΑΣ. Ήταν εκεί ο Σαράφης,
ο Μαντακας, ο Γαβριηλίδης. Μετά, μας πήγαν στο άλλο άκρο του νησιού. Ξύλο,
βασανιστήρια, απομόνωση».

Ύστερα από λίγο και πάλι επιστρέφει στον Άη Στράτη. Έμεινε εκεί μέχρι το 1952.
Δεν πρόλαβε να πατήσει το πόδι του στον Πειραιά και συνδέεται αμέσως με το
κόμμα. Το 1956 συλλαμβάνεται και πάλι. Τώρα, πάει στην Αίγινα. Περνάει και από
δίκη, ως κατάσκοπος. Καταδικάζεται σε ισόβια. Περνάει και από τις Φυλακές
Αβέρωφ. Ένα χρόνο είναι κατάκοιτος στο κρεβάτι. Τον συντηρούν οι σύντροφοί
του. Κάποιοι λένε ότι θα του κόψουν τα πόδια. Όχι, δεν υπογράφει. Κρύβει ένα
μολυβάκι στα πόδια, βρίσκει και κάτι παλιές εφημερίδες. Ενώνει μικρά λευκά
κομμάτια που περισσεύουν δεξιά και αριστερά των φωτογραφιών. Ανακαλύπτει ότι
έχει ταλέντο ζωγράφου. «Είπα μέσα μου: Και αν σου κόψουν τα πόδια, Γιάννη, τι
θα κάνεις; Θα γίνεις ζητιάνος; Όχι, βέβαια. Μαθε να ζωγραφίζεις, για να
ζήσεις». Πέρασαν δέκα χρόνια. Το 1966 αφήνεται ελεύθερος. Προλαβαίνει και
παντρεύεται. Έρχεται η δικτατορία. Συλλαμβάνεται και πάλι. Περνάει
στρατοδικείο στη Λάρισα. Καταδικάζεται και πάλι ως κατάσκοπος σε ισόβια.
Κλείνεται στον Κορυδαλλό. Από εκεί αυτός, ο Καλούδης, ο Φαράκος, ο Μωραΐτης
και δύο ποινικοί φεύγουν. Μαζί με τον Μωραΐτη τον μεταφέρουν στις φυλακές
Χανίων. Εκεί του απαγορεύουν να πάει στην ομάδα πολιτικών κρατουμένων. «Εσείς
θα πάτε με τους νοικοκυραίους, μας είπε ο διευθυντής. Πήγαμε σε ένα θάλαμο που
ήταν άλλοι 20 κρατούμενοι. Οι περισσότεροι είχαν κάνει εγκλήματα. Μάλιστα,
ένας, πριν από λίγες ημέρες, είχε σκοτώσει τη γυναίκα του. Αυτοί ήταν οι
νοικοκυραίοι»…Ούτε και εκεί, όμως, τον αφήνουν. Τον μεταφέρουν στην
Αλικαρνασσό και μετά στην απομόνωση της Χαλκίδας και μετά πάλι στον Κορυδαλλό.
Το καλοκαίρι του 1974 αποφυλακίζεται, σχεδόν τελευταίος. Ήταν ήδη 67 χρόνων…

Η ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΗ επανάσταση τον βρήκε να δουλεύει, παιδί ακόμη, στα χυτήρια του
Κούπα. Άκουσε για τον Λένιν. Για την «εξουσία των εργατών». Γέμισε ελπίδες.
Σαν μεγάλωσε, οργανώθηκε στο ΚΚΕ. Από τότε, το 1929, και μέχρι σήμερα τάχθηκε
πάντα «με το κόμμα». Πικράθηκε πολλές φορές, άλλες χάρηκε, αλλά ποτέ δεν
αμφισβήτησε τις αρχές του Μαρξισμού – Λενινισμού. Και τώρα, που όλα έχουν
αλλάξει; «Ποτέ έξω από το κόμμα.

Πολλοί δεν το άντεξαν αυτό. Στην πορεία της ζωής που κάνει ο άνθρωπος,
υπάρχουν και αυτοί που μεταβάλλονται. Το χρήμα φθείρει τα πάντα. Σήμερα, δεν
υπάρχουν αξίες. Όλα για το κέρδος. Όμως, δεν είναι έτσι. Υπάρχουν οι άνεργοι,
που συνεχώς αυξάνονται παντού. Η ανεργία και η πείνα εκδικούνται. Δεν θα
αργήσει εκείνη η ημέρα που ο λαός θα ξεσηκωθεί».

Στα 91, πια, με την πορεία που είχε, δεν θέλει να παραιτηθεί. «Άλλωστε, τι
κομμουνιστής θα ήταν». Η ζωή του ταυτίστηκε με αυτό το κόμμα. Και κάθε πρωί,
που πάει στο «Σπίτι του Λαού», νιώθει ακμαίος αγωνιστής. Κρατάει χαμηλούς
τόνους. Αποφεύγει να μιλάει για τις περιόδους που ταλαιπώρησαν το κίνημα. Δεν
κατηγορεί κανέναν. Απλώς αρκείται σε ένα «αλλάζουν οι άνθρωποι».

Αυτός κάνει τη δουλειά του. Φεύγει από το πρωί και γυρνάει στο σπίτι το βράδυ.
Γράφει για τους νεκρούς στον Άη Στράτη. Έχει κάνει λίστα με τα ονόματά τους.
Μόνο, που δεν ζωγραφίζει τώρα και πολύ. Έχει, όμως, τους πίνακές του στο
σαλόνι του σπιτιού του. Και κάθε φορά που τους βλέπει, γυρνάει πίσω. «Δεν
μπορεί. Τόσο αίμα, τόσοι αγώνες, δεν θα πάνε χαμένα»…