Βέτο εμείς, συμπάθεια αυτοί

Προβληματισμό και ανησυχία, που δεν αφήνουν αδιάφορη την Αθήνα, προκαλεί στους
Ευρωπαίους εταίρους η αδιέξοδη κατάσταση που δείχνει να έχει διαμορφωθεί στις
σχέσεις Τουρκίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά και το βέτο του Κώστα Σημίτη.

ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ

Ο ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ διεφάνη και στο ίδιο το δείπνο των ηγετών των «15», που
κατέληξε στο «οδυνηρό» σκορ του 14-1. Σε αντίθεση όμως με άλλες περιπτώσεις
του παρελθόντος (π.χ. Σκοπιανό), όπου και πάλι η Ελλάδα ήταν μόνη της, τούτη
τη φορά υπήρχε κατανόηση των ελληνικών θέσεων ­ τα… συμφέροντα δεν συναίνεσαν.

Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσε ο Γάλλος πρόεδρος Ζακ Σιράκ, ο οποίος άλλωστε,
δεν φημίζεται για τον διπλωματικό του λόγο. «Σε καμιά περίπτωση κύριοι δεν
πρέπει να έρθουμε εδώ τον Δεκέμβριο και να έχουμε το Λουξεμβούργο-ΙΙ, με το
θέμα της Τουρκίας να κυριαρχεί», είπε ο κ. Σιράκ, ο οποίος παρότρυνε τους
εταίρους να αναλογισθούν τι θα σήμαινε μια μετωπική σύγκρουση με την Τουρκία
και ποιο θα ήταν το κόστος (σ.σ.: Οι ευρωπαϊκές εξαγωγές στην Τουρκία έχουν
εξακοντισθεί στα ύψη μετά την εφαρμογή της τελωνειακής ένωσης το 1996). Ο
Γάλλος πρόεδρος έθεσε, βέβαια, και το ζήτημα του κινδύνου που αποτελεί για την
πολιτική συνοχή της Ένωσης το ενδεχόμενο απομόνωσης μιας χώρας – μέλους. Είναι
χαρακτηριστικό ότι στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου επιχείρησε να μειώσει τη
σημασία των ελληνικών αντιρρήσεων λέγοντας ότι ο κ. Σημίτης δεν προέβαλε βέτο
αλλά επιφυλάξεις, «τις οποίες κατανοώ». Πρόσθεσε δε πως είναι πεπεισμένος ότι
τελικά η Τουρκία θα ενταχθεί στη Διάσκεψη.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε κι ο Ολλανδός πρωθυπουργός. «Θέλουμε την
Τουρκία στην Ευρώπη ­ και δεν θέλουμε να δώσουμε επιχειρήματα στην Άγκυρα να
ακυρώσει την τελωνειακή ένωση. Φοβάμαι ότι θα έχουμε σοβαρά προβλήματα με την
Τουρκία». Παράλληλα, ο Χ. Κολ είπε ότι υπάρχει μία πλειοψηφία υπέρ της ένταξης
της Τουρκίας στη Διάσκεψη, πρέπει όμως πριν να κάνει η Άγκυρα κινήσεις στο
θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου.

Το γεγονός ότι υπήρξαν και χώρες (Σουηδία, Δανία) που επέκριναν την Τουρκία
για τα θέματα δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή για την άρνησή της να
«παραδώσει τα υπεσχημένα» δεν αναιρεί τη βαριά ατμόσφαιρα που επικρατεί μεταξύ
των Ευρωπαίων ­ με ορισμένους διπλωμάτες να ενσπείρουν ακόμη και εικασίες για
«κρίση στην Ένωση». Στο πλαίσιο αυτό ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η
πρόταση του προέδρου της Κομισιόν, Ζακ Σαντέρ, στο δείπνο, για ένα «πακέτο» με
ταυτόχρονες κινήσεις: η μεν Τουρκία να αναγνωρίσει τη δικαιοδοσία του
Δικαστηρίου της Χάγης, να συμβάλει στην επίλυση του Κυπριακού και να ασκήσει
πίεση στον Ραούφ Ντενκτάς να δεχθεί την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε., η δε
Ένωση να επιβεβαιώσει ότι η Τουρκία μπορεί μελλοντικά να γίνει μέλος, να
αποδεσμεύσει τα κοινοτικά κονδύλια και να περιλάβει την Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Διάσκεψη.

Η Αθήνα φέρεται κατ’ αρχήν να μην απορρίπτει αυτήν την προοπτική των…
ταυτόχρονων υποχωρήσεων εκατέρωθεν. Επισημαίνει, όμως, ότι είναι μια ιδέα που
χρειάζεται «πολλή συζήτηση» ακόμη, προκείμενου να διευκρινισθεί, εκτός των
άλλων, και η τεχνική διαδικασία που θα ακολουθηθεί.

Το ερώτημα είναι πώς θα αντιμετωπίσει αυτό το «πακέτο» η Τουρκία ­ κι αν
υπάρχει τρόπος να πιεσθεί η Άγκυρα, ώστε να ανταποκριθεί θετικά. Μια πρώτη
απάντηση θα υπάρξει σε λίγα 24ωρα, όταν ο προεδρεύων του Συμβουλίου κ.
Γιούνκερ μεταβεί για βολιδοσκοπήσεις στην τουρκική πρωτεύουσα. Την ίδια
στιγμή, μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου, θα δραστηριοποιηθεί και ο
επίτροπος κ. Βαν ντεν Μπρουκ, αλλά ενδεχομένως κι ο αμερικανικός παράγοντας.
Ορισμένοι, μάλιστα, θυμίζουν ότι πληροφορίες περί «ταυτόχρονων» κινήσεων
κυκλοφόρησαν στην έδρα της Κοινότητας και αμέσως μετά τη συνάντηση του
Ολλανδού επιτρόπου με τον απεσταλμένο του Αμερικανού προέδρου, Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ.