ΑΥΤΟΙ

…«Η Σύγκρουση των Πολιτισμών» ο Σάμουελ Χάντινγκτον περιγράφει κάπου νεαρούς
με τζην που ακούνε ροκ και πίνουν κόκα κόλα ενώ στο υπόγειό τους συναρμολογούν
βόμβες για ν’ ανατινάξουν ένα αμερικανικό αεροπλάνο (ή οτιδήποτε
«ιμπεριαλιστικό»). Πώς συμβαίνει να υιοθετούν τόσα «Δυτικά» στοιχεία και να
μισούν τις χώρες που τα γέννησαν; Το ερώτημα είναι κατ’ αρχήν λάθος, λέει ο Χ.
σε συνέντευξή του στη «Μοντ» (18/11). Τη «Δύση» δεν την υιοθετείς πίνοντας
κόκα κόλα ή παίζοντας με κομπιούτερ. Αυτά δεν αποκλείουν να είσαι Ταλεμπάν. «Ο
Δυτικός πολιτισμός, ή ακριβέστερα οι κοινωνίες της φιλελεύθερης δημοκρατίας,
δεν είναι τα τζην και τα μικροτσίπς. Αυτά είναι η επιφάνεια». Η σύγχρονη
αναπτυγμένη κοινωνία, όπως τη διαμόρφωσε πρώτη η Ευρώπη ­ λέει ο Χ. ­
στηρίζεται σε τέσσερις θεμελιώδεις κατακτήσεις που το Ισλάμ, λόγου χάρη,
ουδέποτε ενσωμάτωσε στη λογική του.

… αυτές κατακτήσεις είναι: 1) Ο διαχωρισμός της πολιτικής από τη θρησκεία.
2) Η γενική αποδοχή της ανάγκης να γίνεται σεβαστός ο νόμος. 3) Η
πλουραλιστική δομή της κοινωνίας. 4) Τα δικαιώματα του ατόμου. «Δεν είναι τα
Μακντόναλντς η ουσία του Δυτικου πολιτισμού. Είναι η Μάγκνα Κάρτα, αυτή που
από τον 13ο αιώνα θωράκιζε τον πολίτη απέναντι στον μονάρχη». Αυτά είναι που
δεν παρέλαβαν ορισμένοι πολιτισμοί από την Ευρώπη και γι’ αυτό η σύγκρουση
είναι αναπόφευκτη, όχι για τα τσαντόρ ή για το Μπιγκ Μακ. «Η Δύση ­ συνεχίζει
ο Χ. ­ είναι σήμερα ο κυρίαρχος πολιτισμός», διαρκώς αμφισβητούμενος από τους
υπόλοιπους εφτά. Πέντε απ’ αυτούς όμως προχωρούν ήδη, λίγο πολύ, στην
υιοθέτηση σύγχρονων κοινωνικών αρχών: ο λατινοαμερικανικός πολιτισμός, ο
ινδοϊκός, ο βουδδιστικός, ο σλαβο-ορθόδοξος και ο αφρικανικός. Οι άλλοι δύο
είναι διστακτικοτεροι έως εντελώς αρνητικοί: ο κινεζικός και προπάντων ο μουσουλμανικός.

… δεν φτάνει στο σημείο να ορίσει το Ισλάμ ως τη σύγχρονη μορφή του
φασισμού. Αλλά ελάχιστα απέχει. Το ότι η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη, όμως, το
λένε και οι αριθμοί, βεβαιώνει. «Η έξαρση του φονταμενταλισμού στο Ισλάμ ­
λέει ­ συνδέεται με την ανάπτυξη ισχυρών προσηλυτιστικών τάσεων αλλά και με τη
δημογραφική έκρηξη στον μουσουλμανικό κόσμο. Ο Γάλλος δημογράφος Κλωντ Σεναί
υπολόγισε ότι οι Μουσουλμάνοι, που προ 20ετίας ήταν το 18% της ανθρωπότητας,
πλησιάζουν τώρα το 23% και το 2025 θα είναι το 30%, δηλαδή περισσότεροι από
τους Χριστιανούς». Θα είναι φυσικό, λέει ο καθηγητής του Χάρβαρντ, να
αναπτυχθούν σε πολλές χώρες τάσεις αλά Ιράν (αν και το Ιράν το θεωρεί
ανεπανάληπτο). Η υπεργεννητικότητα έχει αυξήσει το ποσοστό των νέων στους
κόλπους των μουσουλμανικών χωρών, και η «επαναστατικότητα» συντηρείται από
τους νέους, όχι απ’ τους μεσόκοπους. «Η πείρα μάς έχει δείξει ότι μόλις η
ηλικιακή ομάδα των 15-25 ετών ξεπεράσει σε μια χώρα το 20%, ακολουθούν
εκρηκτικά φαινόμενα».

… έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον του Χ. Η ίδια η Λευκωσία, λέει, είναι ένα
από τα πιο χαρακτηριστικά ­ και επικίνδυνα ­ σημεία επαφής των δύο πελώριων
πολιτισμικών μπλοκ. «Ήμουν πρόσφατα εκεί. Είναι το τέλειο παράδειγμα αυτής της
σύγκρουσης». Ο συγχρωτισμός Χριστιανών-Μουσουλμάνων άλλωστε ­ κατά τον Χ. ­
υπήρξε πάντοτε υπόθεση προβληματική. «Ο όρος Ψυχρός Πόλεμος εμφανίστηκε τον
13ο αιώνα. Τον επινόησαν οι Ισπανοί ­ Guerra Fria ­ για να περιγράψουν τις
σχέσεις τους με το Ισλάμ». Σε Guerra Fria βρισκόμαστε και σήμερα.