Προσοχή στα «αθώα» χάπια

Κάποιος εργατοτεχνίτης παθαίνει έγκαυμα στο μάτι την ώρα της
ηλεκτροσυγκόλλησης. «Γνώστης» του προβλήματος καταφεύγει στο πρώτο
διανυκτερεύον φαρμακείο και ζητεί από τον άνθρωπο πίσω από τον πάγκο το γνωστό
­ στην ειδικότητα των ηλεκτροσυγκολλητών ­ «κολλύριο 14». Ξέρει ότι είναι ένα
κολλύριο που σταματά τον πόνο. Δεν ξέρει όμως τα παρεπόμενα…

Αν ο φαρμακοποιός είναι απλώς «μεταπράτης», θα κατεβάσει το κολλύριο από το
ράφι, θα το δώσει και θα εισπράξει το αντίτιμό του. Αν όμως έχει πάρει
σοβαρότερα τον ρόλο του, θα ρωτήσει τον εργατοτεχνίτη τον ιατρικό λόγο της
χρήσης του φαρμάκου. Και τότε, θα του εξηγήσει ότι το συγκεκριμένο κολλύριο
αντεδείκνυται στο έγκαυμα ματιού, γιατί μπορεί να προκαλέσει τρήση
κερατοειδούς. Και όσοι από άγνοια το χρησιμοποιούν, κινδυνεύουν να χάσουν για
πάντα το μάτι τους!

Αν παρ’ ελπίδα το φάρμακο χορηγηθεί στο έγκαυμα ματιού, ο φαρμακοποιός δεν
έχει φυσικά καμία τυπική ευθύνη. Ο ρόλος του, πέρα από τις συμβατικές
υποχρεώσεις του, μπορεί να αποβεί «ρόλος ζωής», όταν εκπορεύεται από αυτό που
λέγεται «συνείδηση», «ουσιαστική ευθύνη και υποχρέωση». Και σ’ αυτό ακριβώς το
σημείο, στέκεται ιδιαίτερα η φαρμακοποιός κ. Ανίκα Καρουζάκη. Η οποία μπορεί
κάμποσα χρόνια πριν να μην πέρασε στην Οδοντιατρική ­ για την οποία είχε
μεγαλύτερο μεράκι ­ αλλά η 16ετής εξάσκηση του επαγγέλματος της φαρμακοποιού
στο κέντρο της Αθήνας την όπλισε με το απαραίτητο πάθος. Κάθε δουλειά,
άλλωστε, αποδίδει περισσότερο αν την αγαπάς και της δίνεσαι.

Η κ. Καρουζάκη αισθάνεται μια σοβαρή ευθύνη για κάθε γνωστό ή άγνωστό της που
μπαίνει στο φαρμακείο: «Θα ήθελα να μπορώ πάντα να τον αντιμετωπίζω με τον
ίδιο τρόπο που θα επιθυμούσα για το παιδί μου! Η δουλειά μας απαιτεί
υπευθυνότητα και θέλω να πιστεύω ότι αυτό είναι κανόνας στην πρακτική πολλών
φαρμακοποιών. Είναι παράλογο να αντιμετωπίζει κανείς με επιπολαιότητα μια ζωή,
ακόμη κι αν τη λογική ευθύνη την έχει προσυπογράψει ένας γιατρός…».

Ο ρόλος του φαρμακοποιού δεν είναι να κατεβάζει απλώς ένα κουτάκι από το ράφι λέει η κ. Ανίκα Καρουζάκη

Η Α. ΚΑΡΟΥΖΑΚΗ θεωρεί ότι είναι αθέατη η πλευρά των υπηρεσιών που προσφέρει ο
φαρμακοποιός «όχι μόνο στο φαρμακείο, αλλά και στη βιομηχανία παραγωγής
φαρμάκων, στο Πανεπιστήμιο, στην έρευνα γύρω από νέες ουσίες και φάρμακα…
Δεν είναι απλώς το χέρι που κατεβάζει το κουτάκι από το ράφι. Ο πελάτης, ο
οποίος περνά το κατώφλι ενός φαρμακείου, εμπιστεύεται τον άνθρωπο πίσω από τον
πάγκο, γιατί ξέρει ότι από αυτόν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η ασφάλεια και η
αποτελεσματικότητα του φαρμάκου που θα ζητήσει».

Κάποτε τα πράγματα ήταν απλούστερα, αλλά σήμερα η κατάσταση γίνεται όλο και
πιο περίπλοκη ­ με τη συνύπαρξη πολλών ασθενειών σε έναν άνθρωπο και τον
απεριόριστο αριθμό δραστικών ουσιών της φαρμακολογίας: «Αναρίθμητοι ασθενείς
εξαναγκάζονται να παίρνουν σειρά φαρμάκων για διαφορετικές παθήσεις. Και
επειδή κανένα φάρμακο δεν είναι ακίνδυνο, μπαίνει θέμα κατά πόσον είναι
ασφαλείς οι διάφοροι συνδυασμοί φαρμάκων. Αυτό είναι κατ’ εξοχήν ευθύνη του
γιατρού, αλλά προσωπικά θεωρώ ότι είναι κατ’ επέκταση και ευθύνη του
φαρμακοποιού. Οι ορίζοντες της γενικής ιατρικής γνώσης όλο και περιορίζονται,
λόγω της υπερειδίκευσης του ιατρικού συστήματος. Ένας καρδιολόγος χορηγεί στον
ασθενή του ένα φάρμακο για την καρδιά, χωρίς πολλές φορές να γνωρίζει ότι ο
άρρωστος παίρνει και κάποιο άλλο φάρμακο για χρόνιο νόσημά του και ότι η
συνέργεια των δύο φαρμάκων είναι ιδιαίτερα επιβλαβής».

ΝΟΟΤΡΟΠΙΑ

Είναι νοοτροπία πολλών αρρώστων να επισκέπτονται για το ίδιο πρόβλημα δύο και
τρεις διαφορετικούς γιατρούς: «Σε πάρα πολλές περιπτώσεις οι άνθρωποι αυτοί
κάνουν ταυτόχρονα διαφορετικές θεραπείες για την ίδια πάθηση, κάνουν δηλαδή
μίξη φαρμάκων ­ προφανώς γιατί δεν ενημέρωσαν τον δεύτερο ή τον τρίτο γιατρό
για τη θεραπεία που ήδη ακολουθούσαν. Άλλες φορές, ζητούν κάποιο φάρμακο χωρίς
να έχει προηγηθεί επίσκεψη στον γιατρό. Μπορεί το φάρμακο να είναι “αθώο”,
αλλά σε συνδυασμό με κάποιο άλλο που ήδη παίρνουν να γίνει επικίνδυνο. Ο
φαρμακοποιός οφείλει να ρωτήσει τον πελάτη του αν παίρνει άλλα φάρμακα και
ποια είναι αυτά».

Χωρίς να υποκαθιστά τον γιατρό, ο φαρμακοποιός μπορεί να προλάβει λάθη που
γίνονται «από την κακή χρήση των φαρμάκων, από την άγνοια του πελάτη ή από τη
λειψή εικόνα που αποκτά ο γιατρός για τον ασθενή. Και αυτόν τον κοινωνικό
ουσιαστικό ρόλο καλείται να παίξει ο φαρμακοποιός είτε το θέλει είτε όχι».

Πόσες γυναίκες που παίρνουν αντισυλληπτικά γνωρίζουν ότι η δράση των
αντισυλληπτικών δισκίων εξουδετερώνεται από ένα πολύ διαδεδομένο αντιβιοτικό
που περιέχει την ουσία «αμοξικιλίνη»; Και πόσες φορές τις έχει ρωτήσει, με
σκοπό να τις ενημερώσει, ο οδοντίατρός τους π.χ. πριν τους χορηγήσει αντιβίωση
για κάποια φλεγμονή; Πόσοι άνθρωποι που παίρνουν φυτικές ίνες για τη
δυσκοιλιότητα γνωρίζουν ότι οι φυτικές ίνες μειώνουν τη δράση ορισμένων αντιβιοτικών;

ΚΙΝΔΥΝΟΙ

«Είναι απίστευτο, αλλά οι άνθρωποι οι οποίοι έρχονται στο φαρμακείο δεν είναι
ενημερωμένοι για πράγματα που μπορεί να αποβούν μοιραία. Όσοι παίρνουν κάποιο
θεραπευτικό σχήμα που περιέχει ερυθρομικίνη, αγνοούν ότι αν πιουν αλκοόλ είναι
δυνατόν να προκληθεί η αντίδραση της δισουλφιράμης ­ σοβαρή δηλητηρίαση. Οι
περισσότεροι από τους ανθρώπους, οι οποίοι κάνουν συστηματική χρήση ενός
φαρμάκου για την καρδιά που περιέχει τη δραστική ουσία διγιτοξίνη, δεν
γνωρίζουν ότι αν δεν διακόψουν για λίγες ημέρες τη λήψη του φαρμάκου
κινδυνεύουν να υποστούν “δακτυλιδισμό”. Και πάρα πολλοί άνθρωποι που κάνουν
τυχαία θεραπεία έλκους του στομάχου, χωρίς να έχει προηγηθεί διάγνωση, με ένα
κοινότατο φάρμακο που περιέχει ρανιτιδίνη, αγνοούν ότι σε περίπτωση που έχουν
καρκίνο στομάχου, ο καρκίνος θα μείνει χωρίς διάγνωση, γιατί το φάρμακο
καλύπτει τα συμπτώματα».

Ένα φάρμακο που περιέχει τετρακικλίνη και έχει λήξει δεν είναι απλώς
αναποτελεσματικό, όπως πολλά, αλλά: «Η ληγμένη τετρακικλίνη μπορεί να
προκαλέσει τοξική αντίδραση. Ο φαρμακοποιός οφείλει να ελέγχει πάντα την
ημερομηνία λήξης των κουτιών, αλλά και να ενημερώνει τους πελάτες του για τον
κίνδυνο που κρύβουν πολυκαιρισμένα κουτιά τα οποία μπορεί να υπάρχουν στο
φαρμακείο του σπιτιού. Οφείλεις να ρωτήσεις τη μητέρα που ζητεί παιδικές
ασπιρίνες μήπως το παιδάκι της έχει ανεμοβλογιά. Γιατί, σε ανάλογη περίπτωση,
αν πάρει ασπιρίνη το παιδί μπορεί να υποστεί σύνδρομο “Ρέι” και να οδηγηθεί
ακόμη και σε θάνατο! Δεν είναι υποχρεωμένη η μητέρα να το γνωρίζει αυτό…».

ΣΤΟ ΓΙΑΤΡΟ

Η πρόσβαση στο φαρμακείο είναι ευκολότερη από αυτήν στο γιατρό. Για απλά
πράγματα, μπορεί ο φαρμακοποιός να συστήσει κάποιο φάρμακο: «Θα παροτρύνεις
τον άρρωστο να επισκεφθεί τον γιατρό, αλλά συχνά του συνιστάς προσωρινά μέτρα
μέχρι να οδηγηθεί στον ειδικό. Πολλές φορές ο άρρωστος αποκρύπτει στοιχεία και
από τον γιατρό και από τον φαρμακοποιό. Το κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης είναι
άμεση προϋπόθεση για τη σωστή και αποτελεσματική διακίνηση φαρμάκων».

Μία από τις πληγές που οφείλει να καταπολεμήσει και ο φαρμακοποιός, είναι και
«η συνήθεια να παίρνουμε τα φάρμακα που παίρνει ο φίλος ή ο γείτονας, μια
συνήθεια που εγκυμονεί τους περισσότερους κινδύνους. Ακόμη και οι βιταμίνες
έχουν περιορισμούς. Το ζητούμενο στη χορήγηση ενός φαρμάκου είναι να μπορείς
να το πάρεις με ασφάλεια, ώστε να έχει και το επιθυμητό αποτέλεσμα».

ΟΧΙ, τα φάρμακα δεν γίνεται να πουληθούν στα… σούπερ μάρκετ, ούτε στα
περίπτερα, πιστεύει η κ. Καρουζάκη. Επτά χρόνια τώρα, στις στατιστικές της
Αμερικής, το επάγγελμα του φαρμακοποιού αναφέρεται ως πιο αξιόπιστο απ’ αυτά
του γιατρού, του κληρικού, του καθηγητή Πανεπιστημίου: «Στην Ελλάδα, ο
φαρμακοποιός βαδίζει μόνος του, δεν υπάρχει μια τέτοια πολιτική δημόσιας
υγείας που να του εξασφαλίζει επιμόρφωση. Αν θες να παίξεις τον ρόλο του
μεταπράτη, τον παίζεις. Αν θες να επωμισθείς έναν σοβαρότερο ρόλο έναντι της
δημόσιας υγείας, το κάνεις με προσωπικό κόστος». Δεν έχει αντιληφθεί έως τώρα
κάποιο σοβαρό λάθος στη χορήγηση φαρμάκων, αλλά αυτό ­ ομολογεί ­ δεν σημαίνει
«ότι δεν θα μπορούσε να είχε συμβεί. Οι μηχανικές κινήσεις στο φαρμακείο είναι
απαγορευτικές. Όταν έχω αμφιβολία για κάτι, την παίρνω μαζί μου, στο σπίτι
μου, με βασανίζει… Πολλές συνταγές είναι τόσο κακογραμμένες που αναγκάζομαι
να τις… αποκρυπτογραφήσω! Όταν δεν το κατορθώσω, τηλεφωνώ στον γιατρό! Άλλες
φορές, μπορεί να είναι ανορθόγραφο το πρώτο γράμμα του φαρμάκου και να
κινδυνεύεις να δώσεις λάθος φάρμακο… Πρέπει να ελέγχεις προσεκτικά κάθε
φάρμακο ξεχωριστά, αλλά και τον συνδυασμό των φαρμάκων της συνταγής,
προκειμένου να διαπιστώσεις τη μεταξύ τους σχέση!».