Ποιος θα «δικάσει» τους αγενείς δικαστές;

«Τελειώνετε κύριε συνήγορε, τελειώνετε. Αρκετά. Κυρά μου, σήκω πάνω.
Άκουσες εδώ τι λένε οι γείτονές σου…».

Προσταγή προέδρου δικαστηρίου. Και ποιος θα τολμήσει να τον ανακαλέσει στην
τάξη. Να του πει πως κατ’ αυτόν τον τρόπο θα πρέπει να μιλάει στο σπίτι του
και μόνον εκεί. Την ώρα της παντοδυναμίας του κυρίου προέδρου κανείς δεν
αρθρώνει λέξη. Και αυτός το γνωρίζει καλά. Μόλις, όμως, αντικρύσει στα έδρανα
των συνηγόρων κάποιον από αυτούς τους διάσημους ή τους άλλους, επιφανείς, που
συνομιλούν συχνά με δικαστές των ανωτάτων κλιμακίων της δικαστικής ιεραρχίας
αναζητεί και βρίσκει τον καλύτερο τρόπο για να τους απευθύνει τον λόγο.
Δείχνει να τους ακούει με εξαιρετικό ενδιαφέρον, την ίδια ώρα που
αποδοκιμάζει, δημοσίως, στο ακροατήριο νεαρό δικηγόρο, ο οποίος τρέμει από το
τρακ των πρώτων παραστάσεών του σε ακροατήρια.

Η έκβαση μιας δίκης μονοπωλεί το ενδιαφέρον των παραγόντων τη στιγμή της
διεξαγωγής της, ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η όλη διαδικασία
ενδιαφέρει όλους τους κλάδους των λειτουργών της Δικαιοσύνης.

Η συμπεριφορά των δικαστών, ακριβέστερα η απρεπής, εριστική συμπεριφορά
ορισμένων δικαστών αποτελεί μόνιμο πρόβλημα στις σχέσεις δικαστών και
δικηγόρων. Κι αυτή καταγράφεται σε αναφορές δικηγόρων. Τα παράπονα, όμως, των
απλών πολιτών δεν φθάνουν σχεδόν ποτέ σε επίσημα όργανα του δικαστικού ή του
δικηγορικού σώματος. Σχηματίζουν, πάντως, μία εικόνα για τους θεμιστοπόλους
αναντίστοιχη του ήθους, της αγωγής και της παιδείας που θα πρέπει να έχουν,
αλλά και να δείχνουν ότι έχουν.

Ο ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ξεροκατάπιε, έβαλε τελεία στον λόγο του και αμήχανα στράφηκε προς
το ακροατήριο, μετά την ειρωνική παρέμβαση του προέδρου: «Μας κούρασες
όλους… Θα ακούσουμε κι άλλα;». Λίγο αργότερα, η μάρτυς έγινε «κυρά» από τον
δικαστή, που την «κατσάδιασε» γιατί αργούσε να μιλήσει… Η ένταση που
ακολούθησε σε μια υπόθεση ρουτίνας στο Τριμελές Πλημμελημάτων ήταν
αναπόφευκτη. Οι δικηγόροι έγιναν επιθετικοί, το ύφος της έδρας οξύτερο. Η
απόφαση του δικαστηρίου, πάντως, ήταν επιεικής. «Για να μας ξανάρθεις…»,
όπως είπε ο πρόεδρος στον κατηγορούμενο.

«Όταν η δικαιοσύνη χρειάζεται μαθήματα καλής συμπεριφοράς, τα νομικά πάνε
περίπατο…», σχολίαζε μετά τη δίκη ο συνήγορος, του οποίου το μυαλό είχε
μείνει στις προσβολές και δεν έπαιρνε τοις μετρητοίς τις ευχαριστίες του
πελάτη του για τον χειρισμό της υπόθεσης. Ήξερε ότι στην απρέπεια της έδρας
δεν είχε περιθώρια αντίδρασης. Στα πρακτικά της δίκης δεν θα υπάρχει λέξη απ’
όσα ακούστηκαν, αν αντιδρούσε στο δικαστήριο τα πράγματα ίσως ήταν χειρότερα,
ενώ μια αναφορά στον δικηγορικό σύλλογο ή τον αρμόδιο αρεοπαγίτη – επιθεωρητή
θα πιάσει σύντομα μια θέση στο αρχείο…

Ίσως γι’ αυτόν τον λόγο οι αναφορές για απρεπή, αντιδεοντολογική συμπεριφορά
δικαστών είναι ελάχιστες στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθήνας. Οι περισσότεροι
δικηγόροι περιορίζονται σε προφορικά παράπονα προς τους συμβούλους του
συλλόγου ή σε άλλους δικαστές για τους αγενείς λειτουργούς της Θέμιδος.
Αρκετές φορές δε, καταγγελίες και παράπονα φθάνουν έως τον υπουργό
Δικαιοσύνης. Και τότε ο υπουργός ­ όπως πρόσφατα ο Ευάγγ. Γιαννόπουλος ­ κάνει
συστάσεις στις δικαστικές ενώσεις και ζητεί να υπάρχουν σχέσεις αλληλοσεβασμού
μεταξύ δικαστών και δικηγόρων. Συνηγορώντας, έτσι, υπέρ εκείνων που
υποστηρίζουν ότι η δικαιοσύνη έχει και πρόβλημα συμπεριφοράς… Στο
«στόχαστρο» αγενών, οξύθυμων δικαστών δεν βρίσκονται μόνον οι δικηγόροι.
Προσβλητικά σχόλια από έδρας ακούνε το ίδιο συχνά και οι μάρτυρες ή οι
κατηγορούμενοι, ενώ επίθεση από δικαστές έχουν δεχθεί ακόμη και ένορκοι ή
αστυνομικοί που βρίσκονται για λόγους ασφαλείας και τήρησης της τάξης στις
δικαστικές αίθουσες. Τα επεισόδια, όπως αυτά τα οποία καταγράφηκαν από «ΤΑ
ΝΕΑ» ή έχουν προκαλέσει την αντίδραση του Δικηγορικού Συλλόγου Αθήνας, είναι καθημερινά…

«ΟΡΙΣΤΕ ΤΟ ΛΑΪΚΟ ΑΙΣΘΗΜΑ…»

Η σκηνή εξελίχθηκε στο Μεικτό Ορκωτό Εφετείο Αθήνας, μπροστά και σε
τηλεοπτικές κάμερες, μάλιστα, αφού η δίκη θεωρήθηκε ιδιαίτερης σπουδαιότητας.
Ο 45χρονος δημόσιος υπάλληλος είχε ενημερωθεί ότι ενδέχεται να κληρωθεί ως
ένορκος, παρουσιάστηκε στο δικαστήριο και για… κακή του τύχη κληρώθηκε. Όταν
κινήθηκε προς την έδρα, ο πρόεδρος τον σταμάτησε απότομα:

­ «Δεν φοράτε γραβάτα, κύριε!…».

Όντως, ο ένορκος δεν φορούσε. Ήταν στο δικαστήριο με σκούρο ριγέ πουκάμισο και
μαύρο δερμάτινο μπουφάν, καθώς για τη μετακίνησή του χρησιμοποιούσε
μοτοσυκλέτα, φρεσκοξυρισμένος, αλλά χωρίς γραβάτα… «Δεν έχω φέρει, κύριε
πρόεδρε…», απάντησε με κοκκινισμένο πρόσωπο και τα μάτια στο πάτωμα.

Ο πρόεδρος, όμως, δεν άφησε το θέμα να κλείσει εκεί και συνέχισε σε υψηλούς
τόνους, πέρα από όρια της ειρωνείας:

­ «Ορίστε το λαϊκό αίσθημα που απονέμει και δικαιοσύνη…»

­ «Μα, κύριε πρόεδρε, από τα ρούχα θα με κρίνετε;» ψέλλισε ο ένορκος.

­ «Αφήστε τη συζήτηση, κύριε. Είναι θέμα ευπρέπειας…», ήρθε η απάντηση και ο
ένορκος, που μάλλον θα ήθελε να κρυφτεί, ανέβηκε τελικά στην έδρα με εντολή
την επομένη να φορά κοστούμι και γραβάτα. Δύο ημέρες αργότερα, ο πρόεδρος
διέκοψε την κατάθεση μάρτυρα και τον απέβαλε από την αίθουσα για απρεπή συμπεριφορά…

«ΠΕΣΤΑ, ΚΥΡΙΑ ΜΟΥ…»

Λίγες ημέρες νωρίτερα, στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων η μάρτυς λίγο έλειψε
να καταρρεύσει στο βήμα από τις φωνές του προέδρου. Η υπόθεση ήταν σοβαρή·
ληστεία σε σούπερ μάρκετ με κατηγορούμενους και πρώην αστυνομικούς. Η νεαρή
γυναίκα, που είχε κληθεί να καταθέσει, έβλεπε τον σύζυγό της στο εδώλιο, ήθελε
να τον στηρίξει, αλλά κάποια πράγματα που είχε πει στην προδικασία μάλλον τον
επιβάρυναν. Κόμπιαζε, μιλούσε ασύντακτα και ο πρόεδρος «ξεσπάθωσε»:

­ «Άντε, κυρία μου!.. Πέστα… Γι’ αυτό είσαι στο δικαστήριο…».

Η γυναίκα τα έχασε ακόμη περισσότερο και παρενέβη ο συνήγορος του συζύγου για
να διορθώσει την κατάσταση και να εξηγήσει τι προσπαθούσε να πει η μάρτυς. Ο
πρόεδρος, με περιπαικτικό ύφος, τον σταμάτησε:

­ «Καλά… Εντάξει… Τέτοιο ισχυρισμό κύριέ μου, όπου κι αν πάτε να ψάξετε
δεν θα τον βρείτε…».

Ο συνήγορος άρχισε αργότερα να υποβάλει ερωτήσεις στη γυναίκα και ο πρόεδρος,
αδιαφορώντας για όσα λέγονταν, καλούσε τον… επόμενο μάρτυρα: «Στεφανίδης,
Στεφανίδης…». Ο Στεφανίδης έφθασε σχεδόν δίπλα στη γυναίκα που ο συνήγορος
εξακολουθούσε να ρωτάει. Και ο πρόεδρος του έβαλε «φρένο», υποτιμητικά: «Δεν
νομίζω ότι θέλετε να ρωτήσετε τίποτε άλλο…».

«ΔΕΝ ΚΟΛΛΑΜΕ…»

Την προηγούμενη, οι φωνές της προέδρου στο Αυτόφωρο Μονομελές ακούγονταν στους
διαδρόμους, ενώ για το επεισόδιο ενημερώθηκαν εγγράφως οι πρόεδροι του ΔΣΑ και
της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων. Ο συνήγορος του κατηγορουμένου για
απόπειρα κλοπής ήθελε αναβολή, γιατί την ίδια ώρα είχε άλλη δίκη στο
Πενταμελές Εφετείο. Συνεργάτης του υπέβαλε το αίτημα αναβολής στην έδρα, αλλά
η πρόεδρος πέταξε το σχετικό έγγραφο, φωνάζοντας:

­ «Τι πράγματα είναι αυτά… Ποιος μου λέει εμένα ότι ο δικηγόρος δεν είναι
πίσω από τις σκάλες και μεθοδεύει αναβολή; Να βρείτε αυτόν τον δικηγόρο και να
του πείτε να είναι εδώ σε μισή ώρα!..».

Το «τελεσίγραφο» εξέπνευσε, ο συνήγορος ήταν αδύνατο να φύγει από το Εφετείο
και η πρόεδρος έγινε έξαλλη. «Δεν θα κολλήσουμε σε κανένα δικηγόρο…», φώναξε
στον κατηγορούμενο. «Στον διάδρομο έχει ένα σωρό δικηγόρους και να πάρεις έναν
από αυτούς…».

Ο κατηγορούμενος αρνήθηκε να πάρει άλλον δικηγόρο και η πρόεδρος τον
καταδίκασε σε φυλάκιση 60 ημερών, χωρίς συνήγορο υπεράσπισης…

Στο 4ο Μονομελές, όπου εκδικαζόταν υπόθεση ακάλυπτης επιταγής, ο πρόεδρος είχε
άλλες απορίες:

­ Σε βλέπω αδύνατο. Κάνεις δίαιτα; ρώτησε τον μάρτυρα που κατέθετε.

­ Όχι, αυτό είναι το στυλ μου…, απάντησε αμήχανα ο μάρτυρας.

­ Σίγουρα ή συμβαίνει τίποτε άλλο; επέμεινε με έντονο ύφος ο πρόεδρος.

­ Όχι, κύριε πρόεδρε…, είπε ξανά ο μάρτυρας.

Αλλά ο πρόεδρος συνέχισε ακάθεκτος την επίδειξη: «Καταλαβαίνεις τι εννοώ…
Γιατί όλα αυτά ας είναι μακριά από εμάς!».

Ο μάρτυρας «κατάπιε» την ντροπή του και ξαναπάντησε: «Καταλαβαίνω, κύριε
πρόεδρε. Αλλά δεν έχω τίποτε…». Και ο συνήγορος αρκέσθηκε να αναρωτηθεί τι
σχέση έχουν όλα αυτά με μία… ακάλυπτη επιταγή.

a «ΒΡΕΣ ΑΛΛΟ ΔΙΚΗΓΟΡΟ…»

Καμιά φορά, πάντως, η απρέπεια των δικαστών «χτυπά» και γνωστούς δικηγόρους. Η
συγκεκριμένη περίπτωση απασχόλησε και τον ΔΣΑ, ύστερα από αναφορά του
δικηγόρου. Όπως καταγγέλλει, ο ίδιος ζητούσε ­ μέσω συνεργάτη του ­ την
αναβολή υπόθεσης στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων λόγω της παρουσίας του σε
Ανώτατο Δικαστήριο την ίδια ημέρα. Το δικαστήριο, ωστόσο, απέρριψε το αίτημα
και διόρισε αυτεπαγγέλτως τον… συνεργάτη του ως συνήγορο του κατηγορουμένου.

Ύστερα από αυτήν την εξέλιξη, ο γνωστός Αθηναίος δικηγόρος έσπευσε στο
δικαστήριο, κατήγγειλε ότι επιχειρείται να εκδικαστεί κακούργημα χωρίς
συνήγορο υπεράσπισης και ζήτησε εκ νέου αναβολή. Ακουλούθησε, όπως αναφέρει,
«προκλητική» αντίδραση του προέδρου, ενώ άλλος δικαστής της έδρας προέτρεπε
τον κατηγορούμενο να… «βρει άλλο δικηγόρο!».

ΤΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ προβλήματα απρεπούς συμπεριφοράς παρουσιάζονται στα Πρωτοδικεία.
Ιδίως στα Αυτόφωρα, όπου ο φόρτος εργασίας είναι μεγαλύτερος και δίκες
αρχίζουν και τελειώνουν μέσα σε λίγα λεπτά. Ίσως, γιατί οι νεώτεροι δικαστές
υπολείπονται σε ωριμότητα σε σχέση με τους αρχαιότερους συναδέλφους τους, ως
προς τη διαχείριση της εξουσίας που κατέχει ένας δικαστικός λειτουργός. Αλλά,
σίγουρα, γιατί στα Πρωτοδικεία κινούνται κυρίως οι νέοι δικηγόροι. Με
περισσότερο άγχος, λιγότερο θάρρος, επαγγελματικό κύρος και εμπειρία.

Στα Πρωτοδικεία διαδραματίζονται σκηνές απείρου κάλλους και ντροπής. Με
δικαστές να κάνουν επίδειξη πνεύματος, να ειρωνεύονται, να κηρύττουν, κάποιες
φορές να υβρίζουν τους άλλους παράγοντες της δίκης…

Ο φοβισμένος στρατιώτης

Η υπόθεση χρήσης ναρκωτικών εκδικάζεται στο Αυτόφωρο Τριμελές. Στο εδώλιο του
κατηγορουμένου κάθονται φοβισμένοι ένας 20χρονος στρατιώτης πενταετούς θητείας
και ένας φίλος του. Ο στρατιώτης αρνείται την κατηγορία και ο πρόεδρος του
επιφυλάσσει αντιμετώπιση «κακούργου».

­ Και θα παραμείνεις στον Στρατό και μετά την 5ετία; έρχεται η καίρια ερώτηση.

Ο νεαρός απάντησε καταφατικά και ο πρόεδρος «άστραψε και βρόντηξε»: «Να κάνεις
τι; Τι να σας κάνει ο ελληνικός Στρατός και ο λαός!». Τρομοκρατημένος ο
στρατιώτης, ίσα που ακούστηκε να (ξανα)λέει: «Δεν κάνω χρήση, κύριε
πρόεδρε…». Αλλά ο δικαστής ήταν ανένδοτος: «Γράψατε τον Στρατό και την
Πολιτεία στα παλιά σας τα παπούτσια!», αποφάνθηκε και ο συνήγορος αναζητούσε
τρόπο παρέμβασης. Η καταδίκη του στρατιώτη, βέβαια, δεν προκάλεσε καμία έκπληξη.

Το ψωμάκι του αλβανού

Ένας φούρναρης από την Κυψέλη κι ένας Αλβανός δικάζονταν για παράνομη εργασία
αλλοδαπού, ο πρώτος, και παράνομη είσοδο, παραμονή και εργασία στη χώρα μας, ο
δεύτερος. Υπόθεση συνήθης, αλλά ο φούρναρης, αρνούμενος την κατηγορία,
παρουσίασε το δικό του σενάριο:

­ Δεν δούλευε στο φούρνο το παιδί. Γνωστό ήταν, ερχόταν καμιά φορά και του
δίναμε λίγο ψωμί κι αυτό μετέφερε κανένα κιβώτιο από υποχρέωση. Αυτό γινόταν
όταν ήρθε η Αστυνομία, είπε στο δικαστήριο.

Δεν έπειθε κανέναν, αλλά ο δικαστής δεν άφησε να φανεί η γνώμη του στην
απόφασή του και άρχισε την ειρωνεία: «Τι λέτε… Σοβαρά; Για ψωμάκι είχε έρθει
ο Αβλανός; Είστε σίγουρος; Μήπως είχε έρθει για καμία τυρόπιτα; Για κανένα
γλυκό;». Η υπεράσπιση αντέδρασε γι’ αυτήν την αντιμετώπιση, αλλά ο πρόεδρος
της αφαίρεσε τον λόγο, φωνάζοντας ότι «το δικαστήριο έχει λογικό…».

Ο φοιτητής που σπουδάζει στο Λονδίνο δικαζόταν γιατί συνελήφθη να οδηγεί
μεθυσμένος. Ζητείται αναβολή, ο πρόεδρος του Αυτόφωρου Μονομελούς θέλει να
ορίσει σύντομη δικάσιμο, ο συνήγορος ζητεί μεγαλύτερη παράταση γιατί ο νεαρός
έπρεπε να πάει στην Αγγλία για τις εξετάσεις του.

­ Τελοιόφοιτος δεν είστε; ρώτησε τότε ο πρόεδρος τον φοιτητή.

Αυτός απάντησε «ναι» και ο δικαστής είχε… λύση: «Δεν πειράζει, επομένως.
Μπορείτε να μείνετε. Δεν χρειάζεται να είστε εκεί και να δίνετε μαθήματα!».

­ Μα, κύριε πρόεδρε, πρέπει να είμαι εκεί, διαμαρτυρήθηκε ο νεαρός και ο
πρόεδρος εκνευρίστηκε: «Τότε κύριε, εμείς προχωράμε ερήμην!…». Η απειλή δεν
είχε αντίλογο.

«ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ πρόβλημα με πολλαπλές συνέπειες» θεωρεί την αγενή συμπεριφορά
δικαστών, αλλά και εισαγγελέων, ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθήνας
Αντ. Ρουπακιώτης. Κι αυτό «όχι μόνον γιατί αμφισβητείται στην πράξη ο θεσμικός
ρόλος των δικηγόρων ως συλλειτουργών στην απονομή της Δικαιοσύνης και
προσβάλλεται η προσωπικότητά τους, αλλά και γιατί επιβαρύνεται, αν δεν
αναιρείται, η αποτελεσματικότητα της λειτουργικής, και σύμφωνης με τη
δικονομική τάξη, σχέσης δικαστών και δικηγόρων».

«Το πρόβλημα», σημειώνει ο κ. Ρουπακιώτης, «παρουσιάζεται στην οξύτερη μορφή
του στα πρωτοβάθμια πολιτικά και ποινικά δικαστήρια και κυρίως εις βάρος
γυναικών και νέων δικηγόρων». Όσα διαδραματίζονται δε, στις δικαστικές
αίθουσες έχουν απασχολήσει επανειλημμένως τους δικηγορικούς συλλόγους, οι
οποίοι ­ όπως αναφέρει ο πρόεδρος του ΔΣΑ ­ απαιτούν:

* Δικαστές και εισαγγελείς, που έχουν παρεξηγήσει ίσως τα όρια της εξουσίας
και του προορισμού τους, να αντιληφθούν τις υποχρεώσεις τους και να αποδείξουν
τον έμπρακτο σεβασμό τους στον δικηγόρο και το έργο του.

* Η ηγεσία των δικαστηρίων, αλλά και των δικαστικών – εισαγγελικών ενώσεων να
αναλάβουν τη δική τους ευθύνη, να ασκήσουν τον αναγκαίο έλεγχο και να
διαχύσουν την αντίληψη ότι άλλο δικαιοδοτικός παράγων και άλλο εξουσιαστής της έδρας.

«Χωρίς να κινούμε βέβαια ιερό πόλεμο, οφείλουμε να τονίσουμε ότι δεν θα
ανεχθούμε συνέχιση μιας κατάστασης που προσβάλλει πέραν των άλλων και τον
πολιτισμό μας…», καταλήγει ο κ. Ρουπακιώτης.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων, αρεοπαγίτης Κων. Λυμπερόπουλος
σημειώνει ότι επίδειξη απρεπούς συμπεριφοράς εκ μέρους της έδρας παρατηρείται
κυρίως στην ποινική διαδικασία. Και τονίζει ότι η ΕΔΕ «εφιστά την προσοχή» των
δικαστών για την αποφυγή τέτοιων φαινομένων.

«Τα αίτια αυτής της συμπεριφοράς ­ προσθέτει ­ μπορεί να οφείλονται και στην
έδρα και στους άλλους παράγοντες της δίκης. Βέβαια, ο δικαστής οφείλει να
μεταχειρίζεται τα πρόσωπα που συμμετέχουν στη δίκη κατά τρόπο απαθή και
ψύχραιμο. Κανένας δεν πρέπει να νιώθει ταπεινωμένος από την έδρα ή αντίδικος
με αυτήν. Η νηφάλια συμπεριφορά του δικαστή προσδίδει κύρος στη λειτουργία του
και εμπεδώνει την πεποίθηση όλων στην αμεροληψία του. Η επίδειξη ειρωνικής
συμπεριφοράς και η πρόκληση έντασης του αφαιρούν τη δυνατότητα να εξετάσει
όλες τις πτυχές τις δικαζόμενης υπόθεσης, να σταθμίσει ψύχραιμα τις αποδείξεις
και να καταλήξει σε ορθή κρίση».

«Η έλλειψη νηφαλιότητας οφείλεται περισσότερο στον χαρακτήρα και τη γενικότερη
παιδεία του δικαστή», καταλήγει ο πρόεδρος της ΕΔΕ. «Γι’ αυτό φαινόμενα
απρεπούς συμπεριφοράς συνδέονται με συγκεκριμένους δικαστές που γίνονται
γνωστοί μεταξύ των συναδέλφων τους, αλλά και των δικηγόρων και των διαδίκων,
ιδίως σε μικρότερες πόλεις, όπου κάθε δικαστής βρίσκεται πάντοτε μέσα στο
βεληνεκές της κριτικής ματιάς της τοπικής κοινωνίας».