Η αποποινικοποίηση των ναρκωτικών δεν είναι λύση

Η ιδέα της αποποινικοποίησης των ναρκωτικών δεν είναι καινούργια.
Αναγνωρίζοντας τη μεγάλη διάσταση που έχει πάρει το πρόβλημα των ναρκωτικών
στις προηγμένες κοινωνίες, στοχεύει στον έλεγχο και τον περιορισμό του
προβλήματος της χρήσης και της εξάπλωσης των ναρκωτικών, μέσω της
αποποινικοποίησης της χρήσης.

Η λογική των υποστηρικτών της αποποινικοποίησης βασίζεται κυρίως στα εξής σημεία:

* Η μεγάλη εξάπλωση των ναρκωτικών ουσιών προέρχεται κυρίως από τα τεράστια
υπερκέρδη του παράνομου εμπορίου των ναρκωτικών. Με την αποποινικοποίηση της
χρήσης (όχι της εμπορίας) θα επέλθει μείωση αυτών των κερδών, μιας και οι
τιμές των ναρκωτικών θα πέσουν εφόσον οι εθισμένοι χρήστες θα μπορούν να
προμηθεύονται τη δόση τους από ειδικά κέντρα απεξάρτησης ελεγχόμενα από το κράτος.

* Οι χρήστες των ναρκωτικών δεν θα καταλήγουν στις φυλακές, όπως γίνεται
σήμερα, με αποτέλεσμα η κατάσταση να επιδεινώνεται αντί να βελτιώνεται.
Αντίθετα, όλοι οι χρήστες θα έχουν πρόσβαση και θα παραπέμπονται στα ειδικά
κέντρα ελέγχου των ναρκωτικών, τα οποία θα εργάζονται και για τη σταδιακή
απεξάρτηση των χρηστών.

* Θα μειωθεί ουσιαστικά η εγκληματικότητα που συνδέεται με το εμπόριο
ναρκωτικών, σε συνέχεια της λογικής του πρώτου επιχειρήματος της μείωσης των
κερδών των εμπόρων, άρα και του ενδιαφέροντός τους για τη διεξαγωγή εμπορίου
ναρκωτικών. Αυτό το επιχείρημα προέρχεται μάλλον από την άλλη μεριά του
Ατλαντικού, όπου πράγματι η εγκληματικότητα που προέρχεται από το εμπόριο
ναρκωτικών (drug related violence) είναι μεγαλύτερο πρόβλημα από τα ίδια τα
ναρκωτικά.

Τα στοιχεία δεν δείχνουν ότι στη χώρα μας, αλλά και στην Ευρώπη, υπάρχει
εκτεταμένο πρόβλημα εγκληματικότητας, λόγω του εμπορίου των ναρκωτικών.

Η παραπάνω ανάλυση φαινομενικά μπαίνει στην ουσία του προβλήματος χωρίς
υποκρισία, προσπαθώντας με γενναιότητα να ενισχύσει τον αγώνα κατά των ναρκωτικών.

Το πρόβλημα γεννάται από την εξέταση του κατά πόσον είναι ορθές οι παραδοχές
στις οποίες βασίζεται η ανάλυση υπέρ της αποποινικοποίησης. Θα περιοριστεί
άραγε το παράνομο εμπόριο ναρκωτικών με την αποποινικοποίηση και τη
συνεπαγόμενη μείωση των κερδών των εμπόρων;

Όποιος έχει έστω και μικρή σχέση με τα οικονομικά γνωρίζει ότι αυτό στο οποίο
ελπίζουν οι θιασώτες της αποποινικοποίησης μπορεί να επέλθει μόνο με πλήρη
απελευθέρωση του εμπορίου των ναρκωτικών. Δηλαδή ο δραστικός περιορισμός του
κέρδους από το εμπόριο ναρκωτικών, ώστε να μειωθεί το κίνητρο των εμπόρων,
μπορεί να επέλθει μόνο μέσα από ένα καθεστώς ελεύθερου ανταγωνισμού, όπως
ισχύει για προϊόντα, όπως τα φρούτα, λαχανικά κ.ά. Δηλαδή, μόνο εφόσον ο
καθένας είναι ελεύθερος να στήνει έναν πάγκο όπου να ‘ναι και μπορεί να
πουλάει όση ποσότητα ναρκωτικών θέλει, τα υπερκέρδη των εμπόρων θα
εξαφανιστούν μαζί με το μεγάλο κίνητρο να διεξάγουν εμπόριο ναρκωτικών.

Οι περισσότεροι πάντως υποστηρικτές της αποποινικοποίησης στη χώρα μας δεν
συμμερίζονται αυτή την άποψη, αλλά αυτή που περιγράψαμε παραπάνω, με τη
δημιουργία ειδικών κέντρων που θα παρέχουν ελεγχόμενα ναρκωτικά στους χρήστες.

Το πρόβλημα που προκύπτει και από αυτή την προσέγγιση είναι το εξής: η
ελεγχόμενη χορήγηση ναρκωτικών ουσιών από το κράτος στους χρήστες δεν
πρόκειται να περιορίσει το παράνομο εμπόριο και τα μεγάλα κέρδη. Αντίθετα, θα
το διογκώσει, διότι το αποτέλεσμα μιας τέτοιας μορφής αποποινικοποίησης θα
είναι η μικρή μόνο μείωση των τιμών των ναρκωτικών.

Δεν είναι δυνατόν να πιστεύει κανείς ότι όλοι οι χρήστες θα καλυφθούν από το
όποιο πρόγραμμα ελεγχόμενης παροχής ναρκωτικών. Το πιθανότερο είναι ότι αυτοί
που δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν πραγματικά να απεξαρτηθούν, θα ανατρέχουν στο
παράνομο εμπόριο για την εξασφάλιση της δόσης τους, όταν και όσο θέλουν.
Επίσης θα διευκολυνθεί πρακτικά και το παράνομο εμπόριο, εφόσον θα υπάρχει
πλέον και νόμιμη οδός εισαγωγής και διακίνησης ναρκωτικών στη χώρα. Άρα τα
ναρκωτικά θα γίνουν πιο προσιτά και θα ανθίσει ακόμα περισσότερο το παράνομο
εμπόριο και τα προσδοκώμενα κέρδη.

Με την ιδέα της αποποινικοποίησης δεν μπορεί παρά να μου έρθει στο μυαλό το
καθεστώς που υπήρχε με τα δολάρια στη χώρα μας πριν από την πλήρη απελευθέρωση
του συναλλάγματος. Τότε, όπως και στην αποποινικοποίηση, επιτρεπόταν η εξαγωγή
συναλλάγματος για συγκεκριμένους μόνο λόγους. Η μαύρη αγορά βέβαια έβριθε
παράλληλα με τη νόμιμη. Η μαύρη αγορά εξαφανίστηκε μόνο με την πλήρη
απελευθέρωση. Είμαστε άραγε έτοιμοι να κάνουμε κάτι τέτοιο και για τα
ναρκωτικά; Στη χώρα μας δεν έχει ακουστεί κάτι τέτοιο, ακόμα και από τους πιο
ένθερμους υποστηρικτές της αποποινικοποίησης και δεν χρειάζεται πολλή σκέψη το γιατί.

Υπάρχει πάντως ένα σοβαρό ζήτημα με την καταστολή των χρηστών. Πράγματι, δεν
είναι ούτε ηθικά ούτε νομικά σωστό οι εξαρτημένοι χρήστες να καταλήγουν στις
φυλακές. Πρέπει όμως να έχουμε υπ’ όψιν ότι η τυχόν αδιάκριτη αποποινικοποίηση
θα κάνει το έργο των διωκτικών αρχών εξαιρετικά δύσκολο και αυτό γιατί ο κάθε
μικροέμπορος θα μπορεί να ισχυρισθεί ότι είναι χρήστης. Άλλωστε, πρέπει να
σημειώσουμε ότι με πρόσφατες ρυθμίσεις η νομοθεσία μας παρέχει την ευχέρεια
στη δικαστική εξουσία να αποφανθεί, αν ένας χρήστης πρέπει να καταδικαστεί ή
να παραπεμφθεί σε κέντρο αποτοξίνωσης. Θα μπορούσαμε να κατοχυρώσουμε ακόμα
περισσότερο αυτή την τάση παραπομπής των χρηστών σε κέντρα απεξάρτησης με
παράλληλη παρακολούθηση από την Αστυνομία.

Όσον αφορά τους χρήστες κάνναβης, δεν θα με έβρισκε αντίθετο μια ηπιότερη
αντιμετώπισή τους από τον νόμο με βάση τον μικρότερο βαθμό εθισμού και την
απειλή κατά της ζωής, σε σχέση με τα άλλα ναρκωτικά.

Το συμπέρασμα είναι ότι η αποποινικοποίηση δεν είναι πανάκεια. Πέρα από την
καλή πρόθεση, δεν εξασφαλίζει τους όρους για τη λύση ενός τόσο σύνθετου
προβλήματος, όπως είναι τα ναρκωτικά. Συνεπώς, αυτή τη στιγμή πρέπει να
δώσουμε τη μεγαλύτερη προσοχή, τους περισσότερους πόρους στην προσπάθεια
πρόληψης από τους κινδύνους των ναρκωτικών. Να μπούμε στα σχολεία, να
ενημερώσουμε σωστά τα νέα παιδιά για τους κινδύνους από τα ναρκωτικά και
παράλληλα να τους προσφέρουμε την ποιότητα ζωής, το ήθος, τον χαρακτήρα που θα
τα καταστήσει υπεύθυνα και θα τα κρατήσει μακριά από τα ναρκωτικά.

Αυτή η πρόταση δεν είναι αόριστο ευχολόγιο. Είναι τεκμηριωμένο ότι η σωστή
ενημέρωση, από μικρές ηλικίες, ο αθλητισμός, η προσοχή είναι ενέργειες και
δραστηριότητες, οι οποίες έχουν άμεσα αποτελέσματα στη μάχη κατά των ναρκωτικών.

*Ο Δημ. Κουτσόγιωργας είναι βουλευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ.