Η Χάγη «λυδία λίθος» για την προσέγγιση

Με χαμόγελα. «Εδώ είναι Βαλκάνια», είπε με νόημα ο κ. Κ. Σημίτης, καθώς υποδεχόταν τον Τούρκο πρωθυπουργό. Και όταν τον ρώτησε «πόσες φορές έχει έρθει στην Ελλάδα», ο κ. Γιλμάζ απάντησε: «Είναι η δεύτερη φορά μετά το ’88, όταν υπογράψαμε τη συμφωνία με τον κ. Παπούλια»

Όλοι περιμένουν βελτίωση του κλίματος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Κανείς
όμως δεν μιλάει για πραγματική πρόοδο στα θέματα που χωρίζουν τις δύο χώρες.

Η ελληνική κυβέρνηση, ωστόσο, μετά και την κατ’ ιδίαν συνάντηση που θα έχουν
στην Κρήτη οι κ.κ. Σημίτης – Γιλμάζ, δεν αποκλείει την προσπάθεια
επαναβεβαίωσης της Συμφωνίας της Μαδρίτης. Πάντως, οι ελληνοτουρκικές διαφορές
θα μπουν σήμερα από το πρωί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για τη διαμόρφωση
του τελικού κειμένου της «διακήρυξης της Κρήτης», καθώς η τουρκική πλευρά έχει
ήδη εκφράσει τις αντιρρήσεις της για την αναφορά του προσχεδίου στην ανάγκη
επίλυσης διμερών διαφορών από διεθνή όργανα ­ όπως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Παρά τις προσπάθειες ελληνοτουρκικής προσέγγισης, πάντως, τουρκικά πολεμικά
προχώρησαν και χθες σε παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, ενώ Τούρκοι
φανατικοί πετροβόλησαν το ελληνικό Προξενείο στη Σμύρνη, προκαλώντας έντονα
ελληνικά διαβήματα.

Την ίδια στιγμή η Άγκυρα προσπαθεί να δημιουργήσει αυξημένες προσδοκίες για
τις συνομιλίες των δύο Πρωθυπουργών, αφήνοντας να διαρρεύσει ότι ο κ. Γιλμάζ
ήρθε στην Κρήτη με πακέτο προτάσεων για τη βελτίωση των ελληνοτουρκικών
σχέσεων. Ωστόσο, η Άγκυρα έχει ήδη εκφράσει τις αντιρρήσεις της για το τελικό
κείμενο της Διαβαλκανικής, στο οποίο τίθεται ως βάση της λύσης των
ελληνοτουρκικών διαφορών η Χάγη.

ΟΙ ΠΙΕΣΕΙΣ

Ισχυρή πίεση, όμως, ώστε η συνάντηση της Κρήτης να καταλήξει σε κάποιο
συγκεκριμένο θετικό αποτέλεσμα, ασκεί η αμερικανική πλευρά, η οποία ζητεί από
Αθήνα και Άγκυρα να συμφωνήσουν σε ένα πλαίσιο ανάλογο με αυτό που προωθούσε η
Ουάσιγκτον στη Νέα Υόρκη και περιλαμβάνει:

* Την παραπομπή από τουρκικής πλευράς του θέματος των Ιμίων στη Χάγη.

* Την απελευθέρωση από ελληνικής πλευράς των κοινοτικών κονδυλίων για
την Τουρκία.

* Το «πάγωμα» των υπερπτήσεων πάνω από την Κύπρο.

* Την έναρξη ενός εφ’ όλης της ύλης διαλόγου σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων.

Πάντως, ο κ. Σημίτης, αν και εμφανώς ενδιαφέρεται να υπάρξει στην Κρήτη ένα
ακόμη βήμα για την προσέγγιση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, θέτει ως προϋπόθεση
για την ύπαρξη προόδου την ξεκάθαρη δέσμευση της Άγκυρας ότι η εδαφική
διεκδίκηση για τα Ίμια θα πρέπει να παραπεμφθεί στη Χάγη.

Όμως η ελληνική πλευρά θα δεχόταν να συζητήσει ένα μηχανισμό αποφυγής κρίσεως
­ στο πλαίσιο της Συμφωνίας Παπούλια – Γιλμάζ του 1988 ­ ενώ δεν θα απέρριπτε
ενδεχόμενες προτάσεις της Άγκυρας, οι οποίες θα έχουν ως στόχο την
αποκλιμάκωση της έντασης (π.χ. μείωση των ασκήσεων στο Αιγαίο).

Επίσης, η Αθήνα μελετάει να απαντήσει στην αρχή θετικά σε μία ενδεχόμενη
πρόσκληση Γιλμάζ για να επισκεφθεί ο κ. Σημίτης την Άγκυρα τους επόμενους
μήνες. Επίσκεψη, ωστόσο, που είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί όσο η τουρκική
πλευρά διατηρεί τις εδαφικές της διεκδικήσεις κατά της Ελλάδας.

Αξίζει να σημειωθεί, πάντως, ότι ενώ το υπουργείο Εξωτερικών έλεγε χθες ότι η
επαναβεβαίωση της Μαδρίτης θα μπορούσε να θεωρείται ως το μέγιστο δυνατό που
θα μπορούσε να περιμένει κάποιος από την ελληνοτουρκική συνάντηση, το Μέγαρο
Μαξίμου έλεγε ότι αυτό που περιμένει από την Άγκυρα θα ήταν η δημιουργία
προϋποθέσεων στην Κρήτη για την ύπαρξη περαιτέρω βημάτων στην ελληνοτουρκική
προσέγγιση (δηλαδή έργα πέρα από διακηρύξεις προθέσεων).

Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση δεν θα ήθελε σε καμία περίπτωση να επισκιαστεί
η Διαβαλκανική Συνάντηση από τις εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά, γιατί πιστεύει
ότι η παρουσία επτά ηγετών βαλκανικών χωρών στην Κρήτη δίνει μία μοναδική
δυνατότητα για την επισφράγιση του σημαντικού ρόλου που παίζει η Αθήνα στην περιοχή.

ΤΡΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

Ο Πρωθυπουργός στις τρεις παρεμβάσεις – ομιλίες που θα κάνει σήμερα, θα
ζητήσει τη δημιουργία ενός γενικότερου πλαισίου διαβαλκανικής προσέγγισης, θα
τονίσει την ανάγκη οικονομικής συνεργασίας και θα θέσει τις βάσεις για ένα
σύμφωνο σταθερότητας και συνεργασίας των χωρών της Βαλκανικής.

Μάλιστα, στο πνεύμα των προτάσεων αυτών του κ. Σημίτη κινείται και η διακήρυξη
­ κοινό ανακοινωθέν ­ της Διαβαλκανικής Συνάντησης, για τις οποίες υπήρξαν
χθες επαφές σε διπλωματικό επίπεδο της ελληνικής πλευράς με όλες τις αντιπροσωπείες.

ΤΟ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ

Στο κοινό αυτό ανακοινωθέν ελπίζεται ότι θα υπάρχει ­ παρά τις αντιδράσεις της
τουρκικής, κυρίως πλευράς ­ ειδική αναφορά στην επίλυση των διαφορών μεταξύ
των βαλκανικών χωρών με βάση το Διεθνές Δίκαιο, τις Διεθνείς Συμφωνίες και τα
διεθνή όργανα απονομής της Δικαιοσύνης, που παραπέμπει ευθέως στο Διεθνές
Δικαστήριο της Χάγης.

Ακόμη, ο κ. Σημίτης θα προτείνει την ελληνική μεσολάβηση προς την Ευρωπαϊκή
Ένωση, το ΝΑΤΟ, αλλά και άλλους διεθνείς οργανισμούς (στους οποίους ανήκει η
Ελλάδα, αλλά όχι οι περισσότερες βαλκανικές χώρες) για την επίλυση των
υφισταμένων προβλημάτων που υπάρχουν σε αυτό το επίπεδο. Στη Σμύρνη, διακόσιοι
«θερμόαιμοι» φανατικοί οπαδοί μιας τουρκικής ποδοσφαιρικής ομάδας πετροβόλησαν
το ελληνικό Προξενείο, προκαλώντας την αποδοκιμασία της ελληνικής κυβέρνησης.

ΚΡΙΤΙΚΗ

Για εμπαιγμό του ελληνικού λαού σε ό,τι αφορά στο θέμα του Αιγαίου, κατηγόρησε
την κυβέρνηση η γενική γραμματέας του ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα, κατά τη διάρκεια
ομιλιών της σε περιοδεία που πραγματοποίησε σε περιοχές του Κιλκίς.

«Το Αιγαίο ήδη έχει μοιραστεί στο πλαίσιο της νέας δομής του ΝΑΤΟ. Το μοίρασαν
με τον ίδιο τρόπο που μετοχοποιούν τις κρατικές επιχειρήσεις. Η κυβέρνηση
υπέγραψε τη νέα δομή, τα άλλα κόμματα συμφώνησαν. Τώρα στήνεται το σκηνικό για
να βρεθεί τρόπος να το χωνέψουν οι λαοί. Τη φόρμουλα της διανομής ψάχνουν»,
είπε η κυρία Παπαρήγα.

Ο πρόεδρος του ΣΥΝ Νίκος Κωνσταντόπουλος δήλωσε ότι η συνάντηση της Κρήτης,
που «γίνεται με καθυστέρηση, τουλάχιστον μιας πενταετίας, θα πρέπει να
μονιμοποιηθεί ως σταθερός θεσμός». Υποστήριξε, ακόμη, ότι η συνάντηση Σημίτη –
Γιλμάζ «πρέπει να γίνει, ακόμα κι αν δεν αναμένονται θεαματικά αποτελέσματα».