ΑΥΤΟΙ

… στον δογματισμό της αριστεράς από αυτόνομους σκοπευτές του ίδιου του χώρου
της υπήρξε πάντα ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της πολιτικής
φιλολογίας. Ζωηρές συζητήσεις προκαλεί τελευταία στην Ιταλία το νέο βιβλίο του
Νέλλο Αγιέλο για τον «μακρύ αποχαιρετισμό» μεταξύ ΚΚ και διανόησης.
Περισσότερο απ’ ό,τι με οποιοδήποτε άλλο κόμμα, λέει ο Α., στις σχέσεις των
οπαδών με το ΚΚ υπάρχει μια έντονη συναισθηματική φόρτιση. Ποτέ δεν ξέρεις τι
θα σου ξημερώσει το κόμμα, τι θα σου ζητήσει, τι θα διατάξει. Αλλά ποτέ, και
συ, δεν του έχεις δώσει αρκετά. «Για τον κομμουνιστή, το ΙΚΚ ήταν το νεανικό
του ρομάντζο, ήταν η ζωή του, η αρρώστια του. Και το χαιρόταν. Όπως και τη
μητέρα, την ΕΣΣΔ – καθώς προέβαινε αργά, μεγαλόπρεπα, σαν μακεδονική φάλαγγα».
(Nello Ajelo: «Il lungo addio», Laterza)

… άνθρωποι όμως δεν θ’ άντεχαν για πάντα ένα τέτοιο σκηνικό, λέει ο Α. σε
συνέντευξή του στην «Ουνιτά». Και έτσι άρχισε ο αποχαιρετισμός. Πολλοί έζησαν
καταστάσεις δύσκολες, τραυματικές. Με μια μόνο παρηγοριά, για ορισμένους: «Δεν
ήταν ανάγκη να γίνεις αντικομμουνιστής, αφού δεν υπήρξες ποτέ ακριβώς
κομμουνιστής». Νωρίς, πάντως, άρχισε η κριτική ­ και όχι μόνο στις ιδέες αλλά
και στη μέθοδο δράσης, στην όλη τακτική: «Ήταν φοβερό ­ λέει ο Α. ­ να βλέπεις
το κόμμα να παίρνει φόρα ένα χιλιόμετρο για να πηδήσει ένα πόντο». Εκείνο το
δέσιμο με τη «μητέρα», εκείνο το δόγμα…. «Χρειάστηκαν 25 χρόνια συζητήσεων,
“αποστασιοποιήσεων” και αυτοκριτικής ώσπου να γίνει το αποφασιστικό βήμα, αφού
είχαν ήδη περάσει δύο ολόκληρα χρόνια από την πτώση του Τείχους. Το ιδρυτικό
συνέδριο του PDS δεν έγινε παρά μόνο το ’91».

… σκιαγραφεί τα συμπτώματα της νόσου. Ήταν εν πρώτοις, λέει, η Ουγγαρία.
Βαθειά πληγή: ελέχθη μάλιστα ότι ο Παλμίρο Τολιάττι, στα στερνά του, ανέλυε τα
της Βουδαπέστης με αρνητικούς τόνους. Μετά η Πράγα. Τέτοιο σοκ! Λέγεται ότι ο
Λουΐτζι Λόνγκο ήταν απαρηγόρητος, ότι αυτό μάλιστα κατέστρεψε την υγεία του.
«Ε, και; Καμμιά διαμαρτυρία. Ποτέ δεν έφτασε από τη “σαφή αποδοκιμασία” ή την
“πλήρη διαφωνία” σε πραγματική ρήξη». Και ύστερα, η Πολωνία, το Αφγανιστάν….
Πάλι «διαχωρισμός θέσεων», πάλι καταδίκες, αλλά και πάλι, αμέσως μετά,
δηλώσεις περί «αδελφικής αλληλεγγύης» με τις χώρες του υπαρκτού. Κι από πάνω,
όλο χαμένες ευκαιρίες, λέει ο Α. Ακόμη και εκείνο το θεαματικό 34% της
δεκαετίας του `70, «το μεγαλύτερο ποσοστό που πήρε ποτέ κόμμα μη εξουσίας»,
χαμένο πήγε. Το ροκάνισαν οι συζητήσεις, οι δισταγμοί, η αποτελμάτωση.

… τραβούσε σε μάκρος. Όλοι φοβούνταν πως θα στοίχιζε ακριβά. Και στοίχισε:
τη διάσπαση του `91, εκσυγχρονιστές-επανιδρυτές. Τώρα πια, λέει ο Α., ούτε οι
διανοούμενοι ενώνουν τις ζωές τους με το ΚΚ, αλλά ούτε κι εκείνο τους καλεί.
Δεν τους θέλει θαρρείς. «Το ίδιο άλλωστε συμβαίνει και με τις άλλες πολιτικές
δυνάμεις. Προτιμούν επιτελεία τεχνοκρατών. Προσώπων που μπορούν να σου δώσουν
μια συμβουλή χωρίς να έχουν στενή και συνεχή σχέση ανταλλαγής με το κόμμα.
Τους παίρνεις ένα τηλέφωνο και σου τα λένε. Αναρωτιέμαι, μήπως είναι και
πρόοδος για το κόμμα…». Αλλά ποιο κόμμα; Το PDS κυβερνά, το ξέχασε ο
συγγραφέας; Α, ναι, λέει. Αλλά δεν είναι πια ΚΚ. «Και σκεφτείτε. Από τη μια
παραέγιναν γρήγορα εκφραστές του φιλελευθερισμού, από την άλλη τα βάζουν με
μας, που ήμασταν πάντα».