Έμειναν μόνο το πάρκο και οι αναμνήσεις…

Η Ντέινα Ουάιτ είναι ιστορικός στο Πανεπιστήμιο Έμορι της Ατλάντα. Με αφορμή
τους περσινούς Ολυμπιακούς Αγώνες σκεφτόταν να διδάξει ένα μάθημα με θέμα «Οι
συνέπειες της Ολυμπιάδας». «Θα έπρεπε να το ακυρώσω ύστερα από τα πρώτα 20
λεπτά του πρώτου μαθήματος», λέει. «Δεν θα είχα τίποτα να πω».

Ο ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ έχει φθάσει στα μισά, αλλά η ζέστη στην Ατλάντα δεν λέει να
υποχωρήσει. Οι τουρίστες δροσίζονται στο σιντριβάνι του Ολυμπιακού Πάρκου της
πόλης, κάτω από την ελληνική σημαία, και διαβάζουν στα πλακάκια-τούβλα τα
ονόματα όσων πλήρωσαν πέρσι 35 δολάρια για να τα χαράξουν εκεί. Ένας φύλακας
πλησιάζει και τους ενημερώνει ότι ο δήμος προτίθεται να πουλήσει εκ νέου
πλακάκια για να χαραχθεί, αν ενδιαφέρονται, το όνομά τους. Μόνον που η τιμή
έχει ανεβεί στα 100 δολάρια. Τότε, τα λεφτά πήγαν για τους Ολυμπιακούς.
Φέτος…. «Κάναμε καλές business πέρσι», τους εξηγεί, «και τώρα που
χρειαζόμαστε χρήματα, σκεφθήκαμε να το ξανακάνουμε…».

Παρασκευή μεσημέρι και η πλατεία είναι σχεδόν άδεια. Καμία σχέση με την
πολυκοσμία του περσινού Αυγούστου. «Οι κάτοικοι της Ατλάντα γνώρισαν το κέντρο
της πόλης με τους Ολυμπιακούς. Ποτέ μέχρι τότε δεν είχαν περπατήσει σ’ αυτό»,
λέει η Άλισον Πάρκερ, η οποία έχει ένα μικρό κιόσκι με αναμνηστικά. «Και
δυστυχώς, παρ’ ότι ο φωτισμός είναι καλύτερος και τα πεζοδρόμια πιο πλατιά,
ούτε μετά τους Ολυμπιακούς έρχονται εδώ».

ΠΕΝΤΕ ΠΛΑΤΕΙΕΣ

Ακριβώς δίπλα από την πλατεία, το πάρκο είναι γεμάτο μηχανήματα, εκσκαφείς και
εργάτες. Δεκατέσσερις μήνες δεν ήταν αρκετοί για να φτιαχτεί ο χώρος και το
μόνο που στέκει όρθιο είναι το άγαλμα, το οποίο χάρισαν οι ΑΧΕΠΑΝΣ στον δήμο.
Το πάρκο θα χωριστεί σε πέντε πλατείες: Η πρώτη αφιερωμένη στον Μπίλι Πέιν,
τον άνθρωπο που έφερε τους Ολυμπιακούς στην Ατλάντα, η δεύτερη στα δύο άτομα
που σκοτώθηκαν από τη βομβιστική επίθεση, η τρίτη, όπου βρίσκεται και το
άγαλμα, θα είναι η «ελληνική», η τέταρτη θα αφιερωθεί στους αθλητές καθώς θα
γραφούν τα ονόματα όσων πήραν μετάλλιο και η πέμπτη θα είναι αφιερωμένη στις
χώρες που πήραν μέρος.

Η Μελίσα Τέρνερ είναι δημοσιογράφος της μεγαλύτερης εφημερίδας της πόλης, της
«Ατλάντα Κονστιτούσιον», και ασχολείται αποκλειστικά με τους Χρυσούς
Ολυμπιακούς από το 1991. «Η Ατλάντα είναι ακριβώς το αντίθετο από τη
Βαρκελώνη», λέει. «Η πρωτεύουσα της Καταλωνίας βγήκε από τους Ολυμπιακούς μια
εντελώς διαφορετική πόλη. Εμείς αποκτήσαμε ένα πάρκο και τα Πανεπιστήμια
μερικούς κοιτώνες ακόμη. Αυτό είναι όλο».

Ο ταξιτζής λέει πως το μόνο που του έχει μείνει, είναι ότι πέρσι τέτοιον καιρό
έκανε τρελές δουλειές. Καθώς προχωράμε σ’ έναν έρημο δρόμο, βλέπω ξαφνικά στα
δεξιά μου τον πύργο όπου έκαιγε η Ολυμπιακή Φλόγα. Στη μέση τού πουθενά. Δίπλα
από κάτι φανάρια. Η Μελίσα θα μου πει αργότερα ότι τίποτα δεν συμβολίζει
καλύτερα την αδιαφορία της Ατλάντας προς την Ιστορία. «Είναι το σημαντικότερο
σύμβολο των Ολυμπιακών. Μόλις όμως οι Αγώνες τελείωσαν, το Ολυμπιακό γήπεδο
κατεδαφίστηκε κατά το ήμισυ, έγινε γήπεδο του μπέιζμπολ και μετονομάστηκε σε
Στάδιο Τέρνερ. Ο πύργος αποσυναρμολογήθηκε και τον μετέφεραν κάπου μακριά. Δεν
ήταν λίγοι μάλιστα αυτοί που ζήτησαν να διαλυθεί εντελώς, μια και δεν ήταν
ωραίος. “Γιατί να τον κρατάμε;” αναρωτήθηκαν…»

Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ

Το Πάρκο της Εκατονταετηρίδας σε χριστουγεννιάτικη εκδοχή. Εν όψει των εορτών, το Ολυμπιακό Πάρκο θα φωτιστεί με φαντασμαγορικό τρόπο

«Ήταν ένα μέρος της ιστορίας και συνέβη εκεί», λέει ο Σέρμαν Ντέι, πρόεδρος
της Επιτροπής Κληρονομιάς των Αγώνων. «Είναι σχεδόν σαν να τα αλλάξαμε όλα,
προκειμένου τίποτα να μη μας θυμίζει τους αγώνες».

«Ο Μπίλι Πέιν και το Ολυμπιακό ραβδί του είναι πλέον ιστορία», παρατηρεί ο
Τζιμ Κέρι, που είχε εργαστεί ως εθελοντής στους Αγώνες. «Η πόλη είναι και πάλι
γεμάτη σκουπίδια και δεν αισθάνεσαι ασφαλής να κυκλοφορήσεις μετά τις 5. Δεν
υπάρχει όραμα, δεν υπάρχουν ηγέτες και δεν διατηρήσαμε ούτε μια σπίθα από
εκείνο τον ενθουσιασμό. Τουλάχιστον, εγώ έχω τις αναμνήσεις μου».

Τι έχει μείνει όμως, από τους περσινούς Ολυμπιακούς; Τα Πανεπιστήμια στο
κέντρο της πόλης ­ ιδιωτικά και δημόσια ­ έχουν καινούργιους κοιτώνες και
αθλητικές εγκαταστάσεις. Η πισίνα του πόλο διαλύθηκε λίγες ημέρες μετά την
τελετή λήξης, ενώ η μεγάλη πισίνα δωρήθηκε στο Τζόρτζια Τεκ και τώρα
χρησιμοποιείται όχι για αγώνες, αλλά για να χαλαρώνουν οι φοιτητές και οι
καθηγητές. Το στάδιο, «ένα μνημείο 250 εκατομμυρίων δολαρίων στις μεγάλες
εταιρείες που το έχτισαν και μετά το έδωσαν στην πόλη», όπως λέει ο Τζίμ, έχει
«αποκαθαρθεί» από κάθε Ολυμπιακή σύνδεση. Το «Τέκγουντ Χομς», μια από τις
παλαιότερες και πιο άθλιες περιοχές κρατικής στέγασης της Αμερικής,
κατεδαφίστηκε και τώρα ξαναχτίζεται.

ΟΙ ΔΩΡΕΕΣ

Στο κέντρο, η πρόσοψη αρκετών παλαιών κτιρίων φτιάχτηκε παρ’ ότι τα
περισσότερα μένουν άδεια. Τα τεράστια ελλείμματα αρκετών πολιτιστικών
ιδρυμάτων, όπως η Συμφωνική, το Μπαλέτο και η Όπερα, καλύφθηκαν από δωρεές στη
διάρκεια των Αγώνων.

Όμως η μετακίνηση στην πόλη παραμένει προβληματική. «Κάνουμε κατά μέσον όρο 45
λεπτά να πάμε στη δουλειά μας το πρωί», λέει ο Τζο Γκεσουάιλερ, από τους πιο
γνωστούς δημοσιογράφους της πόλης, «χρόνος που είναι ο μεγαλύτερος από όλες
τις πόλεις των ΗΠΑ. Ακόμη και από τη Νέα Υόρκη. Και δεν μπορούμε να φτιάξουμε
νέους αυτοκινητόδρομους, γιατί η έκλυση ρύπων από τα αυτοκίνητα ήδη έχει
ξεπεράσει κατά πολύ το επιτρεπτό όριο. Κανένας νέος δρόμος δεν φτιάχτηκε για
τους Αγώνες. Απλώς όσοι φοβόντουσαν τα μποτιλιαρίσματα, είχαν μείνει σπίτι
τους τότε κι έτσι είχαμε λιγότερη κίνηση…».

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες δεν φαίνεται να ήταν το καθοριστικό σημείο για την
ιστορία της Ατλάντα. «Δεν μας έκαναν οικονομική δύναμη», γράφει ειρωνευόμενη
τα μεγάλα λόγια των διοργανωτών η Μελίσα Τέρνερ, «δεν θεράπευσαν τα κοινωνικά
προβλήματα, ούτε άλλαξαν την εικόνα των φτωχών συνοικιών. Δεν μας έπεισαν να
αφήνουμε τα αυτοκίνητα και να χρησιμοποιούμε το μετρό. Ούτε καν σκεφτήκαμε να
επεκτείνουμε το πείραμα των εθελοντών στα κέντρα αστέγων ή στις οργανώσεις για
ένα καλύτερο βιοτικό επίπεδο».

«Οι Ολυμπιακοί είναι κάτι προσωρινό», παρατηρεί κυνικά ο Άλβιν Μπόσκοφ,
κοινωνιολόγος στο Πανεπιστήμιο Έμορι. «Είναι όπως ένας πύραυλος που τον
εκτοξεύεις στον ουρανό, ένας μεγάλος πανάκριβος πύραυλος που χάνεται στο
σύμπαν. Ίσως το καλύτερο θα ήταν να ξεχάσουμε εντελώς τους Ολυμπιακούς και να
εντείνουμε τις προσπάθειές μας για να φτιάξουμε την πόλη…».

Η ελληνική σημαία κυματίζει στο Ολυμπιακό Πάρκο της Ατλάντα, το οποίο επισκέπτονται πια μόνο οι τουρίστες

Ο τίτλος στο άρθρο της Μελίσα για την επέτειο των Ολυμπιακών ήταν
αποκαλυπτικός: «Έναν χρόνο αργότερα, ακόμη αναζητάμε την Ολυμπιακή
κληρονομιά». Το 1990, όταν ο Χουάν Αντόνιο Σάμαρανκ ανακοίνωσε ότι η Ατλάντα
θα φιλοξενήσει τους Αγώνες του ’96, ο τότε δήμαρχος της πόλης Μέιναρντ Τζάκσον
υποσχέθηκε ότι θα χρησιμοποιήσει την Ολυμπιάδα για να λύσει τα πιεστικά
κοινωνικά προβλήματα της πόλης: τη φτώχεια, τα σχολεία που καταρρέουν, τους
δρόμους και τις απο-χετεύσεις. Με ελάχιστα έργα υποδομής, με όλα τα χρήματα να
προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα, και άρα όλες οι εργασίες να αποφασίζονται
με βάση το κριτήριο του κέρδους, και παρά τη μεγάλη αθλητική επιτυχία των
Αγώνων που θα μπορούσε να δώσει μια άλλη δυναμική στην επαύριον της
Ολυμπιάδας, κανένα από αυτά τα τεράστια προβλήματα δεν επιλύθηκε.

Το νέο γήπεδο της ομάδας μπάσκετ Ατλάντα Χοκς που θα ξεκινήσει να χτίζεται σύντομα στο κέντρο της πόλης. Εάν η περιοχή δεν είχε αναβαθμιστεί λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων, το γήπεδο θα χτιζόταν σ’ ένα προάστιο, πολλά χιλιόμετρα μακριά

Η ΠΕΡΙΟΧΗ Φάιβ Πόιντς είναι στο κέντρο της Ατλάντα. Καθώς ψάχνω να βρω τον
ουρανοξύστη Χερτ, όπου βρίσκονται τα γραφεία της οργάνωσης «Πρόοδος για την
Κεντρική Ατλάντα», βλέπω δύο κυρίες με περίεργες στολές: φορούν άσπρο
πουκάμισο, μαύρη βερμούδα και ένα κόκκινο καπέλο. Με βλέπουν χαμένη,
πλησιάζουν ευγενικά και με ρωτούν αν μπορούν να με βοηθήσουν. Η μία μάλιστα με
συνοδεύει αμέσως μέχρι την πόρτα του κτιρίου που ψάχνω.

«Είναι οι πρεσβευτές», μου εξηγεί λίγο αργότερα ο Τσάρλι Μπατλ, πρόεδρος της
οργάνωσης. «Μια δύναμη 50 ατόμων που κυκλοφορούν στο κέντρο της πόλης,
μαζεύουν σκουπίδια, βοηθούν τους περαστικούς, σημειώνουν ποιες λάμπες στους
δρόμους είναι καμένες για να αλλαχθούν και όταν παρατηρούν κάποια παρανομία,
ενημερώνουν με ασύρματο την Αστυνομία. Ο θεσμός αυτός ξεκίνησε δύο μήνες πριν
από τους Ολυμπιακούς και τον διατηρούμε, γιατί έχει βοηθήσει σημαντικά στη
βελτίωση της εικόνας του κέντρου της πόλης, που μέχρι πέρσι ήταν πολύ άσχημη».

ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

Ο Τσάρλι Μπατλ είναι γνώριμη φυσιογνωμία στη χώρα μας. Την έχει επισκεφθεί
αρκετές φορές με την ιδιότητά του ως γενικός διευθυντής της Οργανωτικής
Επιτροπής των Ολυμπιακών Αγώνων της Ατλάντα. Είναι λαλίστατος, με χιούμορ και
δεν διστάζει να μιλά διαρκώς γι’ αυτό που τώρα πια είναι ξεκάθαρο ότι
απασχολούσε αποκλειστικά την Οργανωτική Επιτροπή: τα χρήματα και τις business…

«Η Ατλάντα», λέει, «δεν ήταν γνωστή πριν από τους Αγώνες, αλλά τώρα πια έχουμε
μπει στον παγκόσμιο χάρτη. Στη διάρκεια της Ολυμπιάδας είχαμε μια ομάδα, που
την ονομάσαμε “Επιχείρηση Κληρονομιά”. Χρησιμοποιήσαμε τους Αγώνες ως αφορμή
για να προσκαλέσουμε εδώ διάφορες εταιρείες από όλο τον κόσμο. Ήρθαν
εκπρόσωποι 300 μεγάλων επιχειρήσεων. Περίπου 25 δεσμεύτηκαν ότι θα ανοίξουν
εδώ γραφεία και άλλες 30 εξέφρασαν ενδιαφέρον. Η μακροπρόθεσμη προοπτική είναι καλή».

Τα οικονομικά μεγέθη είναι εντυπωσιακά: Στα 6 χρόνια από τότε που η Ατλάντα
κέρδισε τους Ολυμπιακούς, η οικονομία της Πολιτείας της Τζόρτζια δέχθηκε πάνω
από 4,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Στους Χρυσούς Ολυμπιακούς πουλήθηκαν
περισσότερα εισιτήρια απ’ ό,τι στη Βαρκελώνη και το Λος Άντζελες μαζί. Η
Ατλάντα περίμενε 2,5 εκατομμύρια τουρίστες και ήλθαν σχεδόν 5 εκατ. Και το
σημαντικότερο: «Το 1992 η οικονομία των ΗΠΑ βρισκόταν σε περίοδο ύφεσης. Η
Ατλάντα, λόγω της προετοιμασίας των Ολυμπιακών Αγώνων, δεν την ένιωσε, διότι
από το 1990 η οικονομία της Τζόρτζια βρίσκεται σε σταθερή οικονομική άνοδο». Ο
Τσάρλι Μπατλ μιλά υπερήφανος για τις αθλητικές εγκαταστάσεις, αξίας άνω των
400 εκατομμυρίων δολαρίων, που χτίστηκαν με ιδιωτικά χρήματα και ύστερα
δωρήθηκαν στα Πανεπιστήμια και στον δήμο, καθώς και για τις εκατοντάδες
κατοικίες που κατασκευάστηκαν. Αλλά, κατά τη γνώμη του, το σημαντικότερο ήταν
ότι ο κόσμος κατέβηκε για πρώτη φορά στο κέντρο της πόλης. «Η ομάδα μπάσκετ
της πόλης, οι Ατλάντα Χοκς, έχουν σκοπό να κατασκευάσουν ένα καινούργιο
γήπεδο. Ήθελαν να το φτιάξουν στα περίχωρα, αλλά καθώς το κέντρο
αναβαθμίζεται, ανακοίνωσαν πριν από λίγες ημέρες ότι θα το χτίσουν κοντά στο
Ολυμπιακό Πάρκο, ακριβώς πίσω από το κτίριο του CNN. Αυτό δεν θα γινόταν χωρίς
τους Ολυμπιακούς Αγώνες…».

ΓΙΑΤΙ ΠΑΡΑΠΟΝΟΥΝΤΑΙ

Τότε ο κόσμος γιατί παραπονείται; «Γιατί φαίνεται ότι είχε υψηλές προσδοκίες
και περίμενε ότι οι Ολυμπιακοί θα λύσουν όλα τα προβλήματα. Δεν μπορεί να
γίνει κάτι τέτοιο. Και όλοι νόμιζαν ότι θα κάνουν πολλά λεφτά. Ούτε αυτό
μπορούσε να γίνει». Αισθάνεται ότι η υπερβολική εμπορευματοποίηση των Αγώνων
της Ατλάντα έπληξαν το Ολυμπιακό πνεύμα; «Ίσως ήταν πολύ εμπορικοί οι Αγώνες.
Είχαν όμως ιδιωτική χρηματοδότηση. Πιστεύω ότι η εμπορευματοποίηση των
Ολυμπιακών είναι ο εκδημοκρατισμός τους. Οι σπόνσορες επιστρέφουν στο
Ολυμπιακό κίνημα».

Τι θα έκανε σήμερα, διαφορετικά; «Θα δίναμε περισσότερη σημασία στον Τύπο.
Ρίξαμε το βάρος μας στους σπόνσορες και τους επιχειρηματίες και αγνοήσαμε τους
δημοσιογράφους. Ήταν λάθος μας». Τι θα έλεγε στους Έλληνες διοργανωτές; «Στη
διάρκεια της προετοιμασίας των Αγώνων, προσπαθήστε να μην ερωτευθείτε τον
εαυτό σας. Βρείτε τα προβλήματα και λύστε τα…».

Το Ολυμπιακό Στάδιο 80.000 θέσεων, γκρεμίστηκε κατά το ήμισυ και έγινε έδρα
της τοπικής ομάδας μπέιζμπολ.

Κοιτώνες που χτίστηκαν για αθλητές και συνοδούς, δωρήθηκαν στα Πανεπιστήμια
της πόλης.

Ξεκίνησε η κατασκευή κρατικών διαμερισμάτων.

Το Ολυμπιακό Πάρκο βρίσκεται ακόμα υπό κατασκευή