ΑΥΤΟΙ

… απέναντι στην ιδιαιτερότητα ήταν το θέμα μιας ζωηρότατης συζήτησης τριών
Γάλλων συγγραφέων, τις προάλλες, υπό την αιγίδα του «Νουβέλ Ομπσερβατέρ». Και
τα πνεύματα οξύνθηκαν όταν ρίχθηκε στο τραπέζι το τσαντόρ, η μουσουλμανική
μαντήλα. «Η ανοχή προς τέτοια έθιμα, στο όνομα δήθεν του αντιρατσισμού,
προσβάλλει τις αξίες της δημοκρατίας μας και του λαϊκού κράτους», είπε ο
Κριστιάν Ζελέν, που έχει γράψει και τους «Καταστροφείς της δημοκρατίας». Ο
κοινωνιολόγος Αλαίν Τουραίν εξεγέρθηκε. «Το μεγάλο ζήτημα της εποχής μας είναι
ακριβώς η πολιτισμική επικοινωνία. Η αναγνώριση του Άλλου. Της μειονότητας.
Πριν από 100 χρόνια έλεγαν: “Δημοκρατία είναι να σέβεσαι την πλειοψηφία”.
Σήμερα λέμε: “Δημοκρατία είναι να σέβεσαι και τη μειοψηφία”. Η δημοκρατία
είναι συνυφασμένη με την πολυμορφία, αλλοιώς δεν νοείται. Επιτέλους, ας μη
γίνουμε αντιδραστικοί στο όνομα της δημοκρατίας!».

… παρενέβη τότε η Ελιζαμπέτ Μπαντεντέρ. Αλλοίμονο, είπε. Φτάσαμε στο να
καλλιεργείται ο «κοινοτισμός», ως θεωρία υπέρ της αναγνώρισης προνομίων στους
«ιδιαίτερους». Ε, λοιπόν όχι. «Εγώ έχω δύο ιδιαιτερότητες. Είμαι Εβραία και
γυναίκα. Αλλά θα μου ήταν αδιανόητο να βάλω στον εαυτό μου ταμπέλες. Είμαι
Γαλλίδα πολίτις, ανήκω στην “κοινότητα” αυτού του κράτους. Στα νιάτα μου
αγωνιζόμουν υπέρ του δικαιώματος της διαφοράς. Ώσπου άκουσα τον Λεπέν να λέει:
“Μα φυσικά! Είστε διαφορετικοί. Γι’ αυτό καθήστε στη γωνιά σας”. Και τότε,
συνειδητοποίησα την αξία του δικαιώματος της μη διαφοράς. Διότι όταν επιμένεις
να προβάλλεις τις διαφορές σου από τους άλλους, αντί για τις ομοιότητες, τότε
έρχεται ο κοινωνικός αποκλεισμός, και στο τέλος η σύγκρουση».

… κοινοτισμός μπορεί να γεννήσει μέχρι και ιερούς πολέμους, παραδέχτηκε ο
Τουραίν. Αλλά εδώ είναι και το μέγα καθήκον της δημοκρατίας. «Να συμβιβάσει
τις πολιτισμικές διαφορές με την πραγματικότητα του κόσμου μας». Σειρά του
Ζελέν τώρα να χτυπήσει: «Το τσαντόρ είναι μια ταπείνωση για τη γυναίκα. Ρίξτε
μια ματιά στην Αλγερία, κύριε Τουραίν. Με το να γίνεστε υπερασπιστής του
τσαντόρ αμφισβητείτε την ίδια την έννοια του λαϊκού κράτους. Πιστεύω ακράδαντα
ότι το τσαντόρ πρέπει ν’ απαγορευθεί στα σχολεία μας». Ειρωνεία: Ο θερμότερος
συνήγορος της «διαφοράς» ήταν ο πιο βέρος Γάλλος, ο λιγότερο «διαφορετικός»
από τους τρεις (ο Ζελέν είναι πολωνικής καταγωγής). «Δεν υπερσπίζομαι τον
πολιτισμό του τσαντόρ, αλλά τις κοπέλες που το φορούν ­ είπε ο Τουραίν. ­
Κάναμε έρευνα. Οι περισσότερες θέλουν να ενσωματωθούν στη σύγχρονη κοινωνία».

… τινάχτηκε: «Αυτό μας έλειπε, να κάνουμε το τσαντόρ σημαία του
εκσυγχρονισμού! Όποιος γράφεται σε σχολείο μιας δημοκρατικής χώρας οφείλει ν’
αφήνει τις ιδιαιτερότητές του απ’ έξω. Αλλοιώς, εν ονόματι κι εγώ δεν ξέρω
ποιας θεωρίας, θα έρθουν στα σχολεία μας και τα κορίτσια των Ταλεμπάν,
κουκουλωμένα ολόκληρα, με τη γρίλια στο ρούχο για να βλέπουν. Το ξέρετε, κύριε
Τουραίν, ότι όσες δεν φορούν αυτό το πράγμα τις σκοτώνουν; Ως ελάχιστο καθήκον
μου απέναντι σ’ αυτές τις γυναίκες, απαιτώ την απαγόρευση της καταπίεσής τους.
Κατάντησε να μην τολμάμε να πούμε τη λέξη απαγόρευση. Λοιπόν εγώ τη λέω». Ο
Ζελέν συμφώνησε: «Τέτοιες “ιδιαιτερότητες” αντιβαίνουν στην κληρονομιά του
λαϊκού κράτους. Κι εγώ προτιμώ αυτό από τον φυλετισμό, τον εθνοτισμό και τη θρησκοληψία».