ΑΥΤΟΙ

… πολιτική κρίση στην Ιταλία υπήρξε μια ακόμη έκφανση της «αλαζονείας των
μικρών», γράφει ο Τζιάννι Βάττιμο στη «Στάμπα». Αλαζονείας, στην προκειμένη
περίπτωση, που παραπέμπει σε μια μεταφυσικο-θρησκευτικού τύπου αντίληψη περί
πολιτικής, στο όνομα της οποίας αμφισβητούνται όλοι οι μηχανισμοί της
«τυπικής» δημοκρατίας. Έχουμε εδώ, πιστεύει ο αρθρογράφος, την εκδήλωση μιας
κρίσης σε ό,τι αφορά, ουσιαστικά, τη λαϊκή ταυτότητα του κράτους. Ένα μάθημα
που δεν χωνεύθηκε καλά. Αλλά έχουμε και ένα πλήρη διαχωρισμό της ηθικής της
πίστης από την ηθική της ευθύνης. Ο αυτουργός μοιάζει να δηλώνει: «Μένω πιστός
στα “πραγματικά” συμφέροντα του λαού (όλου του λαού), τη μόνη αληθινή και
αναμφισβήτητη αξία. Και αδιαφορώ αν για ένα διάστημα (αλλά πόσο διάστημα;) οι
συνέπειες των κινήσεών μου θα είναι καταστροφικές».

… που οι κομμουνιστές συχνά αποσπούν ακόμη και από τους μη συμφωνούντες,
ακόμη και από τη δεξιά (ανιδιοτελή άραγε;), συνδέεται και με τον σεβασμό τον
οποίο εμπνέει ο οιονεί θρησκευτικός ιδεαλισμός τους. Συμβάλλουν σ’ αυτήν,
επίσης, οι μορφές κάποιων «φιλοσοφημένων» βετεράνων, ψημένων στην ιδεολογία,
όπως είναι στην Κομμουνιστική Επανίδρυση ο γερο-Αρμάντο Κοσσούττα. Αλλά ακόμη
και αν αυτή η άλως έχει οποιαδήποτε σχέση με «αγνές» προθέσεις της
Επανίδρυσης, καιρός είναι ν’ απομυθοποιηθεί, λέει ο Β. Καιρός, επίσης, και για
τη μετριοπαθή αριστερά, να ξεπεράσει τις νοσταλγίες της για τα «χρόνια του
αγώνα», για τη μάχη κατά της «αλλοτρίωσης», για επαναστατικές ρήξεις κ.λπ.

…«λαϊκή», χωρίς θρησκευτικού τύπου αγκυλώσεις, σημαίνει συναίσθηση του ότι η
πολιτική είναι πεδίο συνάντησης ­ και σύμμιξης ­ αντίθετων συμφερόντων. Δεν
σου δίνει το δικαίωμα η πολιτική να εμφανίζεσαι ως ο αποκλειστικός
υπερασπιστής των δικαιωμάτων «όλου του λαού» ­ πόσο μάλλον της ανθρωπότητας.
Ούτε, φυσικά, το δικαίωμα ν’ αποφαίνεσαι μόνος εσύ ποιο είναι το δίκαιο και
ποιο το συμφέρον ­ ακόμη και για λογαριασμό εκείνων που έχουν άλλη γνώμη, και
μάλιστα όταν αποτελούν πλειοψηφία η οποία τη γνώμη αυτή την έχει ήδη εκφράσει
ελεύθερα και δημοκρατικά.

… πιστεύει ότι οι πιο συνταρακτικές αλήθειες είναι εκείνες που ανακαλύπτεις
«μόλις γυρίσεις τη ράχη στον εαυτό σου». Αυτό, άλλωστε, είναι και το θέμα της
«Λεπτής Ισορροπίας» του, που ανεβαίνει και πάλι στο Λονδίνο ­ με τη Μάγκυ Σμιθ
και την Αϊλήν Άτκινς και με σκηνοθέτη τον Άντονυ Πέητζ. Στον Α. δεν λάμπει
τόσο η δράση, λέει ο κριτικός της «Νταίηλυ Τέλεγκραφ», όσο ο λόγος ­ λέξεις
και φράσεις κοφτερές, που μαχαιρώνουν, που αποτελούν αυτές οι ίδιες τη δράση.
Ο συγγραφέας του «Ποιος Φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ», που σύντομα κλείνει τα 70
του, ξέρει καλά τη δύναμη των λέξεων. «Υπάρχει μια στενή σχέση ανάμεσα σ’ ένα
έργο μουσικής και στα θεατρικά μου ­ λέει ο Α. ­ Χρησιμοποιώ κι εγώ την
επανάληψη, λέξεις έρχονται και ξανάρχονται σαν μοτίβα. Το έκανε και ο Μπέκετ.
Έμαθα πολλά απ’ αυτόν όπως και απ’ τον Τσέχωφ, για τον ήχο και τον ρυθμό στον
θεατρικό λόγο». Περφεξιονιστής, ο Α. διδάσκει ο ίδιος το κάθε του έργο πριν
από τον σκηνοθέτη. «Θέλω να μην “ακούει” ο θεατής το γράψιμο ή τη σκηνοθεσία ή
την ηθοποιία. Η βάσανος να μένει πίσω. Η παράσταση να είναι μιά καθαρή
εμπειρία». Σύντομα θ’ ανεβεί και το 23ο θεατρικό του, το «Έργο για ένα Μωρό».
Και ήδη γράφει το 24ο.