Μήπως θα φθάσουμε στη δικαίωση της γενοκτονίας;

ΑΠΟΦΕΥΓΩ συστηματικά να εκφράζω γνώμη σε περιπτώσεις ιστορικών σφαλμάτων ή
διαστροφικής ερμηνείας ιστορικών γεγονότων, αφότου η ιστορία υπεβιβάσθη στο
επίπεδο της στατιστικής και των δημοσκοπήσεων και έγινε μια «επιστήμη» διά της
οποίας αποδεικνύεις παν ό,τι θέλεις ν’ αποδείξεις! Αν παραβαίνω την αρχή μου
αυτή είναι διότι στο τελευταίο άρθρο της επικούρου καθηγήτριας της
διπλωματικής ιστορίας κ. Λένας Διβάνη ορισμένα «λάθη» δημιουργούν σ’ ένα
Μικρασιάτη την αγωνία και την απορία: μήπως θα φθάσουμε στη δικαίωση και
νομιμοποίηση της γενοκτονίας των Ελλήνων και Αρμενίων της Μ. Ασίας;

Μερικά από τα ­ κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον ­ λάθη της συγγραφέως είναι και
τα εξής:

Πρώτον: Γράφει: «Το 1915 περί τους 500 χιλιάδες Έλληνες… μετεκινήθησαν στο
εσωτερικό… διά λόγους ασφαλείας» κ.λπ., έτσι ο πρώτος μεγάλος διωγμός του
’15 υποβαθμίζεται σε απλή «μετακίνηση» και μάλιστα δικαιολογημένη! Κι ας
επρόκειτο αποδεδειγμένα για την εφαρμογή του πρώτου στην ιστορία οργανωμένου
σχεδίου γενοκτονίας που είχε καταστρωθεί από τη γερμανική αποστολή υπό τη
Σάνδερς Φον Λίμαν Λασσά ­ και η εφαρμογή του είχε ανατεθεί στους Ταλάατ και
Νουρεντίν ­ τη μετέπειτα Νέρωνα της Σμύρνης. Για τον διωγμό αυτόν υπάρχουν
επίσημα στοιχεία, ντοκουμέντα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, βάσει των οποίων
άλλωστε το διασυμμαχικό συμβούλιο απεφάσισε την αποστολή συμμαχικών
στρατευμάτων στη Μ. Ασία. (Σημ.: Τα ντοκουμέντα αυτά είναι στη διάθεση της συγγραφέως).

2 Μαΐου 1919. Από την παρέλαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη, κατά την απελευθέρωση της πόλης

Δεύτερον: Γράφει: «Οι πληθυσμοί αυτοί επέστρεψαν… Η οργή τους ήταν φυσικό να
ξεσπάσει… Έγιναν έκτροπα για τα οποία ειδική διασυμμαχική επιτροπή έριξε
βάρη στην ελληνική πλευρά…». Δυστυχώς, εδώ υπάρχει πλήρης σύγχυση και
διαστροφή διότι:

1 Ελάχιστοι επέστρεψαν στους τόπους τους. Οι «εκτοπισθέντες» στη
συντριπτική πλειοψηφία τους άφησαν τα κόκαλά τους στη μαρτυρική πορεία προς τη
σημερινή Συρία. (Σημ.: Επίσημες τουρκικές μαρτυρίες στη διάθεση της συγγραφέως).

2 Εκείνοι που επέστρεψαν ήταν 400.000-450.000 Έλληνες, που είχαν
καταφύγει στη Μυτιλήνη κυρίως και σ’ άλλα νησιά του Αιγαίου. Και δεν υπάρχει
ούτε μία καταγγελία περί εκτρόπων εκ μέρους τους. Το αντίθετο είναι η αλήθεια.
Συγκλονισμένοι έμαθαν ότι οι γυναίκες τους είχαν πουληθεί στα σκλαβοπάζαρα.

[Ζωρ Αλλώ: «Η κατάπτωσις του Ελληνισμού». «Οι Ελληνίδες πουλήθηκαν στα
σκλαβοπάζαρα του Ικονίου και του Μπαλούκ Εσέρ για 10 παράδες μόνον. Με το
ευτελές αυτό αντίτιμον οι Τούρκοι τακτοποιούσαν την συνείδησί τους προς το
Κοράνι, που τους απαγορεύει να έχουν φιλενάδες παντρεμένες γυναίκες, εκτός αν
τις αγοράσουν για σκλάβες. Αλλά κι όσες γλύτωσαν από τα σκλαβοπάζαρα, δεν
είχαν καλύτερη τύχη. Οι Ελληνίδες του Γενί Σεχίρ κλείσθηκαν με τη βία στα
χαμαιτυπεία, όπου οι μεθυσμένοι στρατιώται του Σουλτάνου γλεντούσαν με τα
κάλλη τους».

Και ο Ανρύ Μπαρμπύς στην «Ζουρνάλ» της 9ης Ιουνίου 1916 προσθέτει: «Σ’ όλες
τις πόλεις της Μικράς Ασίας ιδρύθηκαν, μετά τους διωγμούς του 1914 και 1915,
απέραντα σκλαβοπάζαρα. Παντρεμένες γυναίκες, νεαρά κορίτσια με την συστολή της
παρθενικότητάς τους και μικρά παιδιά ακόμη, περίμεναν καρτερικά τις ορδές των
Κούρδων ή τους Τσέτες, που μετά από κάθε επιδρομή περνούσαν από τα
σκλαβοπάζαρα για ν’ αρπάξουν τα λάφυρά τους»].

3 Η ειδική διασυμμαχική επιτροπή έριξε πράγματι τα βάρη στην ελληνική
πλευρά, αλλά για το επεισόδιο της 2ας Μαΐου 1919, όταν, κατά την παρέλαση των
ευζώνων του 1/38 στη Σμύρνη, οι Ιταλοί άνοιξαν τις ποινικές φυλακές και
Τούρκοι κατάδικοι όρμησαν κατά του πανηγυρίζοντος πλήθους κι έσφαξαν
γυναικόπαιδα μ’ αποτέλεσμα ν’ απαντήσουν οι Τσολιάδες.

4 Υπήρξαν, πράγματι, περιπτώσεις σκληρών αντιποίνων εκ μέρους του
Ελληνικού στρατού, όπως μετά τις θηριωδίες των Σωκίων και του Αϊδινίου. Γιατί
δεν περιγράφει και τα επεισόδια εκείνα; Μήπως γιατί θα έπρεπε ν’ αναφερθεί και
η αιτία;

Προσοχή: Μια υποβάθμιση του διωγμού του ’15 σε «εκτόπιση» θα δικαίωνε
αναδρομικά και τον Χίτλερ, που όταν οι στρατηγοί του θέλησαν να του
επισημάνουν τις αντιδράσεις που θα προκαλούσε στην παγκόσμια Κοινή Γνώμη η
«τελική λύση», δηλ., η εξόντωση των Εβραίων, απάντησε: «… Και ποιος θυμάται
σήμερα τη γενοκτονία των Αρμενίων και των Ελλήνων».

Τρίτον: Γράφει: «Ο εθνικισμός των Βαλκανικών Λαών…».

Δεν επρόκειτο περί «εθνικισμού» ­ άρα καταδικαστέου ­ αλλά περί
εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων των Βαλκανικών Λαών όπως… των Λίβυων, των
Αλγερινών, των Κουβανών, των Μάο-Μάο! Υποβάθμιση του εθνικοαπελευθερωτικού
χαρακτήρα τους σε «εθνικιστική» εκδήλωση θα έδινε θεωρητική θεμελίωση στον
ανιστόρητο και χυδαίο ισχυρισμό του Οζάλ, ότι όλοι οι Λαοί της Βαλκανικής,
περιλαμβανομένης και της Ελλάδος, προήλθαν από τη διάλυση της Οθωμανικής
Αυτοκρατορίας. Δηλαδή… ούτε Έλληνες, ούτε Βούλγαροι, ούτε Αλβανοί υπήρχαν
προ του Μωάμεθ!

Τέταρτον: Γράφει: «Δεν μπορούμε, ωστόσο, να ερμηνεύσουμε την αύξηση του
εκστρατευτικού σώματος από 90.000 σε 200.000, μετά την ήττα του Βενιζέλου».
Λάθος. Η Μεγάλη Στρατιά αριθμούσε, μέχρι το ’20, πάνω από 200.000 άνδρες. Μετά
τις εκλογές που κερδήθηκαν με το σύνθημα «απολυτήρια στους φαντάρους μας»,
μειώθηκε σε 90.000, για ν’ αυξηθεί και πάλι σε 200.000, όταν απεφάσισαν την
μοιραία εκστρατεία του Σαγγαρίου. Μετά τον Σαγγάριο, η Στρατιά ουσιαστικά
διελύθη. Οι στρατιώτες έπαιρναν υποχρεωτικές άδειες, γραμμένες πίσω από τα
κουτιά των τσιγάρων τους, και τα εδώ φρουραρχεία δεν τους επέτρεπαν να
επιστρέψουν στις μονάδες τους όταν έληγε η άδεια.

Σ’ ένα σημείο έχει μεγάλο δίκιο η συγγραφεύς: ότι δεν υπολογίσαμε τη λαϊκή
οργή, γιατί ο «ταπεινωμένος Τουρκικός Λαός» φαινότανε να δέχεται
«μοιρολατρικά» τα σχέδια των συμμάχων. Είναι η κακή εκτίμηση των προθέσεων του
αντιπάλου, που αποτελεί και τη βασική αιτία όλων των συρράξεων. Από τον κανόνα
αυτόν δεν ξέφυγε ούτε ο Χίτλερ, που εισβάλλοντας στην Πολωνία ήταν βέβαιος ότι
ο ειρηνιστής Τσάμπερλαιν και οι «ηττοπαθείς» Άγγλοι δεν θ’ αντιδρούσαν.

Μήπως, όμως, αυτή η ορθή διαπίστωση την οδηγεί συνειρμικά και σ’ άλλες
διαπιστώσεις σχετικά με τη σημερινή μας πολιτική και την εσφαλμένη εικόνα των
προθέσεών μας που δημιουργούμε; Θα διάβαζα μ’ ενδιαφέρον ένα τέτοιο άρθρο της,
αν έγραφε. Αλλά δεν… θα γράψει.

Έχω ακόμα και άλλες παρατηρήσεις, αλλά σταματάω εδώ, αναλογιζόμενος την οργή
τού επί της ύλης της εφημερίδας για το μακροσκελές της απάντησης.