ΑΥΤΟΙ

… ερμηνείας (όπως το μισογεμάτο ή μισοάδειο μπουκάλι) η απόφαση του Ζοσπέν
να τοποθετήσει στο 2000 την καθιέρωση του 35ώρου. Μερικοί την εμφάνισαν ως
νίκη των συνδικάτων και του ίδιου του Ζοσπέν ­ αφού είχε υποσχεθεί προεκλογικά
τη μείωση. Άλλοι βλέπουν ήττα αφού, λένε, πρόκειται ουσιαστικά περί αναβολής.
Νίκη ή ήττα, η ρύθμιση περικλείει πάντως τον κίνδυνο να εφαρμοσθεί καθ’
υπερβολήν: Το 35ωρο να γίνει 30ωρο ή 25ωρο, και μάλιστα όχι αζήμια: Να
μεταπέσει δηλαδή, ουσιαστικά, σε μερική απασχόληση. Όσο και αν αυτή θεωρείται,
επίσης, στρατήγημα κατά της ανεργίας, η εξάπλωσή της θ’ απειλούσε όχι μόνο το
βιοτικό επίπεδο εκατομμυρίων εργαζομένων ­ ιδίως γυναικών ­ αλλά και αυτήν την παραγωγικότητα.

… απασχολούμενος λύνει μερικώς το πρόβλημά του. Τα ωράρια είναι συχνά τέτοια
που δεν του επιτρέπουν ένα πλήρες εισόδημα. Όλοι τον θέλουν «μερικώς» τις
ίδιες ώρες. Η δουλειά είναι συνήθως βαρειά. Ακόμη και αν βρεθεί δεύτερος
εργοδότης, ο υπάλληλος έχει αποκάμει από τον πρώτο. Η «Λιμπερασιόν» γράφει ότι
ο Ζοσπέν θαυμάζει το ολλανδικό μοντέλο. «Η Ολλανδία ­ έγραφε πράγματι ο ίδιος
στην εφημερίδα αυτή στις 17/5 ­ κατάφερε να μειώσει μέσα σε 15 χρόνια την
ανεργία από το 12% στο 6%, ενώ στο ίδιο διάστημα οι Γάλλοι άνεργοι αυξήθηκαν
από 8% σε 13%. Οι Ολλανδοί λοιπόν μας δείχνουν τον δρόμο: Δραστική μείωση
ωραρίων και συμμετοχή όλων των κοινωνικών εταίρων στο κόστος».

… συνδικάτα έχουν ιδρύσει ένα πολύ αξιόλογο Ινστιτούτο Οικονομικών και
Κοινωνικών Ερευνών, το «Ιρές», που μελέτησε εξονυχιστικά την ολλανδική
περίπτωση. Διαπίστωσε ­ όπως γράφει το «Νουβέλ Ομπσερβατέρ ­ ότι δεν είναι
διόλου απλή. Η ανεργία, όντως, εμφανίζεται μειωμένη. Αλλά αυτό επιτεύχθηκε εις
βάρος της πλήρους απασχόλησης ­ και όχι χωρίς επιπτώσεις στα εισοδήματα ­ και
εις βάρος, επίσης, των γυναικών. Στην αγορά εργασίας μετέχει μόνο το 53% από
τις Ολλανδέζες. Ενώ οι Γαλλίδες και οι Γερμανίδες μετέχουν κατά 70%. Επειτα, η
μερική απασχόληση (μερική ανεργία;) αφορά στην Ολλανδία το 67% των γυναικών,
και μόνο το 16% των ανδρών. (Γαλλία: 29% προς 5%). Πάσχει όμως και η
στατιστική της Χάγης. Αγνοεί τους «πρωτοανέργους» ­ τα άτομα που δεν
εργάστηκαν ποτέ ­ όπως και ορισμένες κατηγορίες επιδοτούμενων (λόγω ασθενείας,
εκπαίδευσης, οικογενειακής κατάστασης κ.λπ.). Αν υπολογισθούν και αυτοί, η
ανεργία είναι 20%.

… λοιπόν, πέρα από την αναγκαστική υπάρχει και μια «επιλεχθείσα» ανεργία,
που θολώνει τα νερά. Υπάρχουν πολλές εξηγήσεις. Οι Ολλανδοί στον πόλεμο ήταν
ουδέτεροι ­ δεν χρειάστηκε να βγουν μαζικά οι γυναίκες στην παραγωγή, ελλείψει
ανδρών. Είναι επίσης ιδιαίτερα θρησκευόμενοι και «παραδοσιακοί». Το να
εργάζεται η γυναίκα, σε πολλές οικογένειες θεωρείται ήττα, όχι κατάκτηση
δικαιώματος. Επί δεκαετίες, το ολλανδικό φεμινιστικό κίνημα απαιτούσε μείωση
ωραρίων για όλους, έτσι ώστε άντρες και γυναίκες ν’ ασχολούνται περισσότερο με
τα παιδιά και με το σπίτι. Δεν είναι λοιπόν και τόσο τέλειο το ολλανδικό
μοντέλο, λέει το Ιρές. Ούτε είναι μεταφυτεύσιμο αυτούσιο. Η μάχη κατά της
ανεργίας έχει κανόνες γενικούς, αλλά έχει και τοπικούς. Και δεν αποτελεί
σωτηρία η τυχόν γενίκευση της μερικής απασχόλησης (διά του μειωμένου ωραρίου)
ούτε βέβαια η εκ νέου περιθωριοποίηση της γυναίκας. Η στρατηγική πρέπει να
είναι ανάλογη προς το κάθε πεδίο μάχης.