ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ (Αχ)άριστη εξουσία;

Πολλούς τούς ξεπέρασε η εποχή. Μερικοί δεν είχαν τ’ αποθέματα. Ορισμένοι δεν
άξιξαν. Τι έγιναν όμως οι «άλλοι»; Αυτοί που μας είχαν αγγίξει, γοητεύσει, κινητοποιήσει;

Μάχομαι

τα αντικείμενα

της μιάς χρήσεως

(Θαν. Τζούλη, Και γάμον Έβρου του ποταμού)

Πού πήγαν οι ήρωες των αγώνων της μεταπολεμικής ­ τουλάχιστον ­ Ελλάδας; Γιατί
σίγησαν ή σιωπούν; Νομίζω πως η εξήγηση είναι μία. Υποκαταστάθηκαν.
Τεχνηέντως. Με μία επιχειρηματολογία που δεν πείθει.

Η θεωρητική κατασκευή της προβολής και καταξίωσης των «πετυχημένων της ζωής»
σε μια κοινωνία διακριτών διαστρωματώσεων και σε μια χώρα μεγάλων πολιτικών
ανατροπών (εμφύλιος, δικτατορία) καταλήγει στο αμφίβολης ηθικής αποτέλεσμα της
επιβράβευσης, είτε των άκαπνων γόνων ψευτομεγαλοαστικής προέλευσης είτε των
καπάτσων/σαλταδόρων/μαυραγοριτών/αστέρων μίας «θεοποιημένης» παρα-οικονομίας.

Η ανάδειξη των τεχνοκρατών σε μαγικό passe-partout για την επίλυση
ιστορικοδομικών κοινωνικών προβλημάτων όχι μόνο δίνει εξουσία σε άτομα
μονόχνωτης φιλοσοφίας, αλλά και προσδίδει στις πολιτικο-ιδεολογικές διεργασίες
χαρακτήρα προγνώσιμων ­ άρα και ελέγξιμων ­ αυτοματοποιημένων συστημάτων.

Η εμμονή σε «γραμμικές λογικές», σε σύγχρονες αλήθειες και σε «τετράδια
απόδοσης» ­ σε συνδυασμό με μια κυριλέ σοβαροφάνεια ­ αφενός καλλιεργεί μία
εφήμερη και επίπλαστη politically correct συμπεριφορά κι αφετέρου διακρίνει
τους πολιτικούς/πολίτες σ’ αυτούς που υποκρίνονται ότι «έπιασαν το μήνυμα των
καιρών» και σ’ αυτούς που τους κατηγορούν ότι είναι αδύνατον οι ίδιοι (και οι
συγγενείς τους) ­ χωρίς αυτοκριτική ή συγγνώμη ­ να αλλάζουν επί 23 χρόνια
ερμηνευτικές μεθόδους και ιδεολογικά ματογυάλια, αλλά να παραμένουν οι μόνοι
αυθεντικοί αναλυτές.

Η σύνεση των ίσων αποστάσεων και της σύμπλευσης με το παγκόσμιο γίγνεσθαι
αφήνει αδικαίωτους τους αγώνες (και τους αγωνιστές) υπέρ ελευθερίας ­ ανθρώπων
και λαών ­, παραγράφει ιστορικά εγκλήματα, αναγορεύει την ισορροπία ως τέχνη
επιβίωσης και ­ εμμέσως πλην σαφώς ­ στιγματίζει την αμφισβήτηση, τη ρήξη, την
αντίσταση, ως παιδιαρίσματα των «κουζουλών».

Η μέτρηση της ζωής (και της ευτυχίας;) με τον πήχυ και την οκά μοιάζει να
ξεχνάει ότι η πολιτική αφορά ανθρώπους με μοναδικότητα και όχι
εμπορεύματα/αγαθά με τυποποιημένα χαρακτηριστικά (εκτός εάν ως «αγαθοί» έχουμε
ενταχθεί και εμείς στα «εντός συναλλαγής» προϊόντα). Η αριστοποίηση των
δεικτών δεν καθιστά την εξουσία άριστη. Η λειτουργία των αρμοδίων οργάνων και
φορέων δεν σημαίνει παραγωγή έργου και προαγωγή των δίκαιων και ικανών. Η
αναγνώριση από τους (πρώην;) πολιτικούς αντιπάλους δεν συνιστά εγγύηση ορθής
πορείας. Κάτι λείπει. Τ’ αξιώματα δεν ταυτίζονται με τις αξίες. Η διαρροή των
νεανικών ονείρων προς τεχνητούς παραδείσους συνεχίζεται, παρά τις αλλαγές στο
Λύκειο και τις διαβεβαιώσεις διαφόρων Παιδαγωγικών Ινστιτούτων περί της
αντοχής του κρατούντος κώδικος επικοινωνίας. Η στροφή των αναγνωστών προς τα
περιοδικά τής (μόνης;) γυμνής πραγματικότητας (virtual ή magic) σηματοδοτεί το
τέλος των ηρώων. Οι χάρτινοι ή ηλεκτρονικοί ήρωες του τέλους (εποχής) μάς
ενοχοποιούν αντί να μας σώζουν. Δεν φταίνε οι συχνότητες και τα καλώδια. Απλώς
είμαστε λάθος δικτυο(απομονω)μένοι.

Τα γραβατωμένα, αγχωμένα και άτολμα «ρομποτάκια» των μεγάλων γραφείων, των
ξένων οίκων, του Χρηματιστηρίου ανεβοκατεβαίνουν τις κλίμακες της (ατομικής
τους) επιτυχίας λαδώνοντας συχνά-πυκνά τις κλειδώσεις τους. Κάτι λείπει. Τ’
αγάλματα δεν κάνουν τους ήρωες.

Αφού είμαστε σοβαροί, εγκρατείς, συνετοί, μετρημένοι, αποδεκτοί, κομφορμιστές,
σύγχρονοι, τι στο καλό (μάς) λείπει και δεν μας πιστεύουν τα παιδιά μας; Τι
στο καλό (μάς) λείπει και ανησυχούμε όταν αρχίζουν να μας μιμούνται;

Γιατί ώρες-ώρες μοιάζουμε στους «ανθρώπους με τα μαύρα» που κυνηγάνε/με τον
γήινο εαυτό τους/μας; Αφού πάντα συμφωνούσαμε με την Αρχή και δεν ενιστάμεθα
επί των αρχών γιατί έχουν όλα αρχίσει να γίνονται άναρχα;

Επειδή στον άναρχο κόσμο που φτιάχνουμε δεν θα κυβερνούν οι αναρχικοί, αλλά οι
αόρατοι των σκληρών δίσκων, είναι καιρός να καταλάβει η (αχ)άριστη εξουσία ότι
η δικαίωσή της θα έρθει από την Ιστορία και τους μπροστάρηδες και όχι από τη
συγκυρία και τους χαμάληδες.

Ας στραφεί λοιπόν σ’ αυτούς που παίρνουν «10» στα νυχτέρια των ονείρων τους
για έναν «εξανθρωπισμένο άνθρωπο» κι ας απεμπλακεί από αυτούς που
πλαστογραφούν τη βαθμολογία προόδου της κοινωνίας επειδή ­ απλά και μόνο ­
γνωρίζουν τον κωδικό του ηλεκτρονικού υπολογιστή ή επωφελούνται από τις
αυταπάτες του τηλε-χρήστη.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.