40 χρόνια: από τον Σπούτνικ στον Παθφάιντερ

3.000 φωτογραφίες. Ο Ιχνηλάτης φορτώνει τις μπαταρίες του για να στείλει και άλλο πληροφοριακό υλικό, λένε οι επιστήμονες

Στις εγκαταστάσεις της NASA στην Καλιφόρνια κανένας δεν θέλει να πιστέψει πως
έφθασε η ώρα του «τέλους». Έστω κι αν το αγαπημένο τους «παιδί», ο Ιχνηλάτης
(Παθφάιντερ) όπως τον ονόμασαν, έζησε τρεις φορές παραπάνω απ’ όσο όλοι τους πίστευαν.

«ΔΟΥΛΕΥΟΝΤΑΣ» μέρα και νύχτα, στέλνοντας ­ με το που πάτησε στο έδαφος ­
περισσότερες απο 3.000 φωτογραφίες. Έναν ποταμό πρωτόγνωρων πληροφοριών, ώστε
η επιστημονική κοινότητα στη Γη να γνωρίσει πια απο πρώτο χέρι το πρόσωπο του
Κόκκινου Πλανήτη, 21 χρόνια μετά τις αποστολές των διαστημοπλοίων Βίκινγκ.

Ο Παθφάιντερ (Ιχνηλάτης), λοιπόν, τα τελευταία πέντε 24ωρα δείχνει να…
ξαποσταίνει. Οι μπαταρίες του, όλο αυτό το διάστημα που μεσολάβησε απο τις 4
Ιουλίου, έπεσαν στο 30% της απόδοσής τους. Από το περασμένο Σάββατο, η ψηφιακή
επικοινωνία του με το ειδικό κέντρο της NASA, 500 εκατομμύρια χιλιόμετρα πιο
μακριά, άρχισε να παρουσιάζει προβλήματα. Το βράδυ της Δευτέρας (29/9),
έστειλε ένα αχνό σήμα και την Πέμπτη (2/10), με την ενεργοποίηση δεύτερου
μεταδότη, ένα ακόμη.

Κάποιοι άρχισαν να μιλούν για το τέλος της αποστολής, κάποιοι άλλοι για «μικρή
ξεκούραση», όπως ο Έλληνας καθηγητής στο Εργαστήριο Αστροφυσικής και
Διαστημικών Ερευνών του Πανεπιστήμιο του Σικάγο, Θανάσης Οικονόμου.

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ

Τι έγινε όμως αυτούς του τρεις μήνες; Πόσο περισσότερο εμπλούτισαν οι
επιστήμονες τις γνώσεις τους μέσα απο τις πληροφόρίες που έστελνε ο Ιχνηλάτης;

«Κατ’ αρχάς, δεν πιστεύω πως ο Ιχνηλάτης μάς πρόσφερε ό,τι μπορούσε να μας
προσφέρει. Οι ηλιακοί του συλλέκτες θα δώσουν την απαραίτητη ενέργεια και
νομίζω πως τις επόμενες μέρες θα ξεκινήσει πάλι το έργο του». Ο κ. Οικονόμου,
με πολύτιμη συμμετοχή στη δημιουργία του φιλόδοξου αυτού προγράμματος,
γνωρίζει απο πρώτο χέρι την αξία των πληροφοριών που είδε και έστειλε απο τον
Άρη ο Ιχνηλάτης.

«Τις πρώτες μέρες λαμβάναμε φωτογραφίες με γρήγορο ρυθμό, καθώς θεωρούσαμε ότι
η αποστολή είχε ημερομηνία λήξεως και θέλαμε να προλάβουμε τον χρόνο που
έτρεχε. Αργότερα, όμως, οι εικόνες που έφταναν είχαν πολύ περισσότερες
λεπτομέρειες με αποτέλεσμα να διαπιστώσουμε ότι τα όσα ξέραμε για τον Άρη μέσω
των Βίκινγκ δεν ήταν αληθή».

Ο κ. Οικονόμου, μιλώντας στα «ΝΕΑ», περιέγραψε την εικόνα της νέας κατάστασης.
«Κάνουμε συνεχώς αναλύσεις στα δείγματα των πετρωμάτων και διαπιστώνουμε την
προέλευσή τους. Έχουμε εξακριβώσει ότι πολλά από αυτά που έχουν έως τώρα
εξεταστεί προήλθαν από τις κορυφές των βουνών.

Έγιναν στον πλανήτη μεγάλες πλημμύρες και κατολισθήσεις. Άλλα πετρώματα
δείχνουν πως προήλθαν από κομήτες και μετεωρίτες που προσέκρουσαν στην
επιφάνεια του Άρη. Η εικόνα που έχουμε για τη σύσταση του εδάφους του Άρη
επιβεβαιώνεται από τις παρατηρήσεις των Βίκινγκ. Ο Ιχνηλάτης μάς έστειλε
πληροφορίες από τρία διαφορετικά σημεία του πλανήτη και συμπεραίνουμε ότι η
σύσταση του εδάφους είναι ομοιογενής σε πολύ μεγάλο μέρος της επιφανείας του.
Διαπιστώθηκε ακόμη ­ με τα μέχρι τώρα στοιχεία ­ πως η επιφάνεια του πλανήτη
πάγωσε πιο γρήγορα από αυτή της Γης».

ΤΟ ΑΚΡΙΒΕΣ ΧΡΩΜΑ

Το τελευταίο διάστημα οι φωτογραφίες που έστελνε ο Ιχνηλάτης ήταν
«τραβηγμένες» με τη χρήση φίλτρων διαφόρων χρωμάτων (κόκκινου – γαλάζιου) ώστε
να εξακριβωθεί το ακριβές χρώμα των πετρωμάτων.

«Επιπλέον, το σύστημα stereo του Ιχνηλάτη μάς έχει δώσει τρισδιάστατες
εικόνες, ενώ αν όλα πάνε καλά οι φωτογραφίες που θα ακολουθήσουν θα είναι
ακόμη πιο λεπτομερείς απ’ όσες έχουμε λάβει έως τώρα».

Ακολουθώντας του παράδειγμα του Ιχνηλάτη, η NASA προγραμματίζει για το άμεσο
μέλλον την πραγματοποίηση ανάλογων αποστολών που θα κινούνται γύρω από το
τρίπτυχο ταχύτητα, μικρό κόστος, αποτέλεσμα.

95 ημέρες. Η αποστολή του Ιχνηλάτη συνεχίζεται πάνω στον Άρη. Και παρ’ όλα αυτά, στη NASA πιστεύουν ότι έχει ακόμη πολλά να δώσει

ΗΤΑΝ Παρασκευή βράδυ, 4 Ιουλίου και ώρα Ελλάδας 8.07, όταν ο Ιχνηλάτης
προσεδαφιζόταν στην κοίτη ενός αρχαίου ποταμού, στον Άρη. Το πρώτο βήμα αυτού
του μοναδικού εγχειρήματος, που στοίχισε περί τα 50 δισεκατομμύρια δραχμές,
στεφόταν με επιτυχία.

Δύο μέρες αργότερα, την Κυριακή 6 Ιουλίου, στις 8.59 το πρωί, η πόρτα του
μικρού διαστημικού οχήματος άνοιγε και το εξάτροχο όχημα μήκους 65 εκατοστών,
εφοδιασμένο με υπερσύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό, πατούσε στην επιφάνεια του
πλανήτη. Λίγες ώρες αργότερα (2 π.μ. ώρα Ελλάδας) άρχισε η αποστολή των πρώτων
φωτογραφιών.

Νωρίτερα, τρεισήμισι ώρες μετά την προσεδάφιση, η ψηφιακή επικοινωνία με τη Γη
είχε αρχίσει.

Η εικόνα, που έφτασε στους επιστήμονες της NASA, 21 χρόνια έπειτα από αυτές
που είχαν στείλει τα δύο «Βίκινγκ», έδειχνε ένα πετρώδες τοπίο. Κόκκινες
ερημικές πεδιάδες κάτω από ένα ροζ ουρανό. Ένας λόφος ύψους 300 μέτρων σε
απόσταση 45 χιλιομέτρων από το σημείο τις προσεδάφισης, δύο βράχοι με σκούρο
μπλε χρώμα.

Τις ώρες που προηγήθηκαν της προσεδάφισης στον Άρη, αλλά και αυτές που
ακολούθησαν, παρατηρήθηκε ένας χωρίς προηγούμενο «συνωστισμός» στο Ίντερνετ.
Εκατομμύρια χρήστες σ’ ολόκληρο τον κόσμο έβλεπαν λεπτό προς λεπτό στην οθόνη
του υπολογιστή τους κάθε καινούργια πληροφορία σχετικά με την εξέλιξη της
αποστολής, που προηγούμενό της δεν είχε υπάρξει.

Η on line πρόσβαση, μέσω του δικτύου, στις πληροφορίες γύρω από κάθε στάδιο
της αποστολής ήταν ενδεικτική του παγκόσμιου ενδιαφέροντος που αυτή είχε
προκαλέσει. Και όχι μόνο στην επιστημονική κοινότητα.

ΕΔΩ ΚΑΙ λίγες ημέρες, μια άλλη διαστημοσυσκευή, που ονομάζεται ο «Τοπογράφος
του Άρη», μπήκε σε τροχιά γύρω από τον Κόκκινο Πλανήτη, στο πλαίσιο της…
εργασίας του, που δεν είναι άλλη από το να χαρτογραφήσει στα επόμενα δύο
χρόνια τον συγκεκριμένο πλανήτη.

Οι υπεύθυνοι της αποστολής στη NASA ανακοίνωσαν την περασμένη εβδομάδα πως ο
τοπογράφος εντόπισε στην επιφάνεια του Άρη ένα φαράγγι που υπολογίζεται ότι
έχει βάθος περί τα 4 χιλιόμετρα, δύο με τρεις φορές βαθύτερο από το Γκραντ Κάνιον.