ΑΥΤΟΙ

… βρήκε ένα τρόπο (ελπίζει) για να γίνει ο κόσμος λιγότερο άδικος, και ν’
αποφύγουμε τη «σύρραξη πολιτισμών» που κατά τον Σάμουελ Χάντινγκτον θα
σημαδέψει τις επόμενες δεκαετίες. Μισόν αιώνα μετά τη Διακήρυξη των
Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο Σμιτ προτείνει μια Διακήρυξη των Υποχρεώσεων. Την
πρόταση του άλλοτε καγκελλαρίου προς τις κυβερνήσεις συνυπογράφουν πρώην
ηγέτες (Γκονζάλες, Ζισκάρ, Κάλλαχαν, Κάρτερ, Πέρες κ.λπ.), που μαζί του έχουν
συστήσει κάτι σαν διεθνή όμιλο δημογερόντων ­ με τίτλο Δια-Δραστικό Συμβούλιο
(Inter-Action Council). Καλή είναι η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων, λένε, αλλά η
λογική της πάσχει. Το θέμα δεν είναι τι δικαιούται ο αδύναμος, αλλά αν έχει,
τελικά, καμμιά υποχρέωση ο ισχυρός….

… ακριβώς αυτό: «Ένα διεθνώς αποδεκτό μίνιμουμ ηθικών επιταγών, που θα
ισχύουν όχι μόνο για τα άτομα αλλά και για τις κυβερνήσεις, για τους
θρησκευτικούς ηγέτες, για τις πολυεθνικές εταιρίες και για τις ομάδες
συμφερόντων, που συχνά κερδοσκοπούν ασύδοτα». Έτσι, είπε ο Σμιτ, θα εφαρμοσθεί
επιτέλους και η βασική αρχή των μεγάλων θρησκειών από την οποία ο ιδρυτής της
κριτικής φιλοσοφίας, ο Καντ, αντλεί την «κατηγορική προσταγή» του: που δεν
είναι άλλη από το ευαγγελικό «ο συ μισείς ετέρω μη ποιήσης». Η νέα Χάρτα θα
ορίζει ρητώς τι οφείλει να ποιεί ο υπόχρεως. Το Άρθρο 9 λόγου χάρη, στο σχέδιο
που εισηγείται η ομάδα του Σμιτ, θεσπίζει τη «θεμελιώδη υποχρέωση παντός
δυναμένου, να καταπολεμά την ένδεια, την αμάθεια, την πείνα και την
ανισότητα». Το Άρθρο 15 καλεί τους λειτουργούς και τους πιστούς κάθε θρησκείας
«να ανέχονται χωρίς διακρίσεις ή προκαταλήψεις τους ανήκοντες σε άλλη
θρησκεία». Το Άρθρο 13 καλεί τους εργοδότες «να αγωνισθούν συνειδητά για τη
δημιουργία νέων θέσεων εργασίας». Αλλά και τους εικονικούς ανέργους «να
εγκαταλείψουν την τακτική της μαύρης εργασίας, με παράλληλη είσπραξη
επιδομάτων ανεργίας, και να βάλουν μια ηθική τάξη στις εργασιακές τους
σχέσεις». Αγγελισμός, στο βασίλειο του πονηρού….

… κρύβει για τον άνθρωπο ένα μεγάλο κίνδυνο: της απομόνωσης. Μοναξιά βέβαια
υπάρχει και στη γη, αλλά πουθενά δεν νοιώθεις πιο έρημος απ’ ό,τι σε άλλο
πλανήτη. Είναι μια μοναξιά θανατερή, λέει ο Ραίυ Μπράντμπερυ. Τόσο δυνατή που
καταντά αξιωτική. Αυτός που τη βιώνει μπορεί να αισθανθεί, τελικά, ένα είδος
υπεροχής απέναντι σ’ όλους τους άλλους. Και μαζί, μια τάση να τους αγνοήσει,
αν όχι να τους εκδικηθεί.

… των «Αρειανών Χρονικών» μιλάει για την εξουθενωτική μοναξιά των
διαστημικών αποίκων στο νέο βιβλίο του «Κατά τ’ άλλα καλά». Ο Μπ., που βρέθηκε
στο Παρίσι για τη γαλλική έκδοση (R. Bradbury: «Mais à part ça
tout va bien», Denoël), είναι από τους πιο διορατικούς προφήτες. Όταν το
παρόν ήταν ακόμη μέλλον, είχε περιγράψει (στο «Φαρενάιτ 451») την ομιλούσα
κάσκα που, λίγο αργότερα, την πήραν ως πρότυπο οι Ιάπωνες σχεδιαστές του
Γουώκμαν. Μια άλλη ιδέα του, το «τοιχόραμα», η επίπεδη κρεμαστή τηλεόραση
τοίχου, εφαρμόστηκε πρακτικά από μεγάλες εταιρίες ηλεκτρονικών και ήδη αρκετά
μοντέλα κυκλοφορούν στην αγορά. Ο 77χρονος τρίτος της «Μεγάλης Τριάδας» της
επιστημονικής φαντασίας (με τον Ισαάκ Ασίμωφ και τον Άρθουρ Κλαρκ) πιστεύει
ότι ο άνθρωπος του μέλλοντος, σε σχέση με τον σημερινό, θα είναι αγνώριστος.
«Ουσιαστικά ­ λέει ­ βρισκόμαστε ακόμα στην εποχή που μόλις βγαίνουμε από τα σπήλαια….».