ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Γιατί ο Τσε;

Το «Νιούζγουικ» τον έκανε εξώφυλλο: «Ο Τσε ζει!». Το «Σπίγκελ» το ίδιο, το
«Νουβέλ Ομπσερβατέρ» επίσης… Σε όλο τον κόσμο μοιάζει να ξαναγεννιέται μια
Τσε-μάνια, καθώς συμπληρώνονται μεθαύριο 30 χρόνια από τον θάνατό του και ­ τι
σύμπτωση ­ οι εορτασμοί κορυφώνονται με τον επίσημο ενταφιασμό των μόλις
ανευρεθέντων οστών του «γκεριγέρο ερόικο»…

Μια δωδεκάδα νέες βιογραφίες του, μια πλημμυρίδα προϊόντων με το όνομα και την
εικόνα του (από μπουκάλια μπίρας και κουτιά καφέ, μέχρι ρολόγια Σουότς και
πέδιλα του σκι), ένα υπερφορτωμένο website στο Ίντερνετ με 256.000 σελίδες,
και εκατοντάδες εκδηλώσεις στη μνήμη του, από την Αβάνα ως το Βαλεγκράντε της
Βολιβίας όπου σκοτώθηκε, από το Σαντιάγο της Χιλής ως το Παρίσι… Γιατί;

Τα παιδιά που πριν από 25 χρόνια άναβαν φωτιές στους δρόμους στο όνομά του
κουράστηκαν και γύρισαν στο σπίτι. Οι γκερίγες της Λατινικής Αμερικής
εξέπνευσαν, και ο μόνος «διάδοχος» του Τσε, ο κομαντάντε Μάρκος των Τσάπας,
δεν του μοιάζει διόλου. Η παλιά διάσπαση της πάλαι ποτέ Αριστεράς σε
επαναστάτες και μεταρρυθμιστές, «ειρηνιστές» και «ενόπλους», διάσπαση στην
οποία εκείνος συμβόλιζε το σύνορο, έχει φύγει από το προσκήνιο. Οι νέοι
πόλεμοι δεν μοιάζουν διόλου με τις τιτανομαχίες μεταξύ ιμπεριαλιστών και
ελεύθερων λαών του Τρίτου Κόσμου, που εκείνος ονειρευόταν. Και ο εθνικισμός
του συρμού κάνει να ηχούν εκτός τόπου και χρόνου οι δηλώσεις του «πατρίδα μου
είναι η Λατινική Αμερική, κι όλη η Αφρική και η Ασία, ολόκληρος ο Τρίτος
Κόσμος». Γιατί, λοιπόν, ανασταίνεται η εικόνα του Τσε;

Ένας Αμερικανός δημοσιογράφος έγραψε ότι η εικόνα του Τσε ­ η εικόνα του
επαναστατημένου ρομαντικού, που θέλησε να ζήσει γρήγορα και να πεθάνει νέος ­
επανέρχεται όχι ως προφήτης επαναστάσεων, αλλά ως καταναλωτικό πρότυπο, όπως
τόσοι άλλοι διάσημοι αιώνια νέοι ­ ο Τζέιμς Ντιν, η Μέριλιν, ο Τζιμ Μόρισον.
Ότι ο Τσε γίνεται και πάλι Εικόνα, ακριβώς επειδή τώρα πια δεν απειλεί
κανέναν, ενώ βοηθά να πουλιούνται τι-σερτς.

Οι αμετανόητοι υποστηρίζουν, αντίθετα, ότι η αναγέννηση της πανίσχυρης,
παγκόσμιας εικόνας του, συμβαδίζει με μια νέα εγρήγορση των νέων του κόσμου,
με το τέλος της ομοιομορφίας στη σκέψη και τη συμπεριφορά. Ο Τσε είναι ένα
αιώνιο αγκάθι στα πλευρά του κόσμου της ενιαίας σκέψης, της ενιαίας αγοράς,
της ενιαίας αλήθειας και του ενιαίου χωροφύλακα ­ έγραφε ο Βάσκεθ Μονταλμπάν.
«Είναι μια διαρκής προβοκάτσια κατά της Ιεράς Εξέτασης της νεοφιλελεύθερης
ολοκλήρωσης». Θα είναι πάντα το σύμβολο της άρνησης να υποταχθείς.

Οι νεκροί είναι πάντα βολικοί: Μπορούν να συμβολίζουν κάτι διαφορετικό για τον
καθέναν. Με την περίπτωση του Τσε, όμως, τα σύμβολα μοιάζουν σαφή. Αν η εικόνα
του Τσε άντεξε στο χρόνο, είναι γιατί η εικόνα αυτή μας παραδόθηκε ως
πολιτιστικό κι όχι πολιτικό σύμβολο. Ως ηθική στάση και όχι ως πολιτική
πρόταση. Τίποτε απ’ όσα ο ίδιος πίστευε δεν συγκινούν ιδιαίτερα ­ ούτε η
εξαγωγή της ένοπλης επανάστασης, ούτε ο «νέος σοσιαλιστικός άνθρωπος», ούτε η
διά σιδηράς πειθαρχίας σχεδιασμένη οικονομία. Συγκινεί η ζωή ενός ανθρώπου,
που κυνήγησε την περιπέτεια, που θεωρούσε τον εαυτό του Δον Κιχώτη, που πέταξε
δυο φορές την ήσυχη ζωή για να ρισκάρει τον θάνατο, που συγκρούστηκε με ό,τι
θεώρησε κατεστημένο, ακόμη και μέσα στον κόσμο της δικής του επανάστασης.

Ο Τσε ως ηθική στάση, όχι ο Τσε ως πολιτική πράξη, είναι που ανασταίνεται
σήμερα. Ο Τσε ως μέγας ερωτικός. Ο Τσε ως διασταύρωση του Καρόλου Μαρξ με τον
Αρθούρο Ρεμπό ­ όπως πάλι ο Βάσκεθ Μονταλμπάν έχει γράψει.

Μα ακριβώς γι’ αυτό, είναι βαθύτατα πολιτικό το μήνυμα της (πρόσκαιρης;)
ανάστασής του σε όλο τον κόσμο. Μια χαραμάδα φωτός, μια ηθική στάση
διαφοροποίησης από τον τρέχοντα, μοιραίο συντηρητισμό δεξιών τε και αριστερών.