Αυτές οι δουλειές δεν είναι μόνο για γυναίκες…

ΤΗΝ ΩΡΑ που η ανδρική φωνή την παρακάλεσε ευγενικά να ανοίξει την εξώπορτα,
νόμισε πως… παράκουσε. Από λεπτό σε λεπτό περίμενε τη νέα της καθαρίστρια. Ο
κύριος, που στάθηκε στο άνοιγμα της πόρτας του διαμερίσματος, ήταν γύρω στα
35, με συμπαθητικό παρουσιαστικό και… αμήχανος: «Με έστειλε το γραφείο που
ζητήσατε άνθρωπο για την καθαριότητα», της είπε. Κι εκείνη, έμεινε εμβρόντητη!
Άνθρωπο είχε ζητήσει. Αλλα αυτό που ακριβώς εννοούσε, ήταν γυναίκα καθαρίστρια.

Βρήκε μια πρόχειρη δικαιολογία, κάτι είπε ανάμεσα στα δόντια, ότι δεν ήταν
συμφωνημένη η συγκεκριμένη μέρα, ότι θα ξαναμιλήσει και πάλι με το γραφείο που
προμήθευε σε σπίτια οικιακούς βοηθούς, ζήτησε μια εξίσου πρόχειρη «συγγνώμη»
και τον… απέπεμψε!

Κατά βάθος, πέρα από το σάστισμα και την αμηχανία της, ένιωσε και εκείνη
άσχημα: «Αν με είχαν προετοιμάσει», ομολογεί, «θα είχα διαφορετική
αντιμετώπιση! Αλλά στο παρά πέντε, λίγο προτού να φύγω για τη δουλειά μου, μου
ήταν αδύνατον να εξοικειωθώ με την ιδέα και να αποδεχθώ ως κάτι σύνηθες ότι
ένας άνδρας θα καθάριζε το σπίτι μου και θα σιδέρωνε έναν… τόνο ρούχα ­
πουκάμισα, μεταξωτά, εσώρουχα…».

Η κ. Έμμα παραδέχεται, στην ουσία, ότι αυτό που τη σάστισε περισσότερο «δεν
ήταν η αμφιβολία ότι δεν θα κάνει καλά τη δουλειά του ­ αν δεν ήταν καλός, δεν
θα τον έστελναν ­ αλλά το γεγονός ότι εγώ δεν μπορούσα να παραδώσω το
διαμέρισμα, στην κατάσταση που ήταν, σε έναν… άνδρα! Ντράπηκα, πώς το λένε;
Πώς θα του έλεγα να πλύνει στο χέρι ορισμένα ευπαθή ρούχα;».

Τις ίδιες αντιλήψεις είχαν και οι φίλες και οι γνωστές της, όταν συζήτησε το
θέμα. Το έβρισκαν τολμηρό, «ακραίο». Είναι πράγματι τόσο τολμηρό ή μήπως μια
παγιωμένη κατάσταση, ως προς τους ρόλους ανδρών και γυναικών, επιδέχεται
δύσκολα αλλαγές; Γεγονός είναι ότι με τρομακτικές δυσκολίες προσχώρησαν και οι
γυναίκες σε επαγγέλματα που κατά τεκμήριο θεωρούνταν ανδρικά. Η δοκιμασία των
ανδρικών δυνάμεων, σε επαγγέλματα ιδωμένα μέσα από τον γυναικείο ρόλο και τα
γυναικεία πρότυπα, δεν ήταν κάτι αναμενόμενο από το κοινωνικό σύνολο. Και όταν
συμβαίνει, ξαφνιάζει: «Είναι ένα ζήτημα που αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη
καχυποψία από τον κόσμο», εξηγεί η κ. Βίβιαν Γρίβα, ψυχολόγος,
ψυχοθεραπεύτρια. «Ξενίζει τόσο όσο και η παλαιότερη εμφάνιση γυναικών σε
επαγγέλματα ανδρικά, ειδικά σε επαγγέλματα που απαιτούν μυϊκή δύναμη, ένα
προσόν που αποδιδόταν μόνο σε άνδρες. Από την άλλη πλευρά, επαγγέλματα που
έχουν σχέση με καθαριότητα, φροντίδα παιδιών ή στοργή προς ειδικές κατηγορίες
ανθρώπων, εντάσσονταν καθαρά στον γυναικείο ρόλο. Μια παρόμοια μεταστροφή
ανδρών προς τα παραπάνω επαγγέλματα θεωρούνταν “προσβολή”, μείωση της ανδροπρέπειας…».

ΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΤΑΜΠΟΥ ΡΑΓΙΖΟΥΝ

Όμως τα κοινωνικά ταμπού ραγίζουν. Διανύοντας το μεταβατικό στάδιο, μέσα στο
γενικότερο πλαίσιο αλλαγής των ρόλων που επέβαλαν οι γυναικείες κατακτήσεις,
διαφοροποιείται αναπόφευκτα και ο ρόλος του άνδρα: «Η γυναίκα τολμά και
κατακτά θέσεις ανδρικές και ο άνδρας δοκιμάζεται σε επαγγέλματα έως πρότινος
γυναικεία. Και ξαφνικά ανακαλύπτουμε ότι ένας άνδρας μπορεί να είναι απίστευτα
τρυφερός και προστατευτικός προς τα παιδιά, ότι μπορεί να φροντίζει εξίσου
αποτελεσματικά ή και καλύτερα ένα μωρό, να καθαρίζει σπίτια, να πλένει, να
σιδερώνει… Και κάτι τέτοιο δεν είναι προσβλητικό ή μειωτικό για κανέναν!».
Τα δύο φύλα έχουν πια τη δυνατότητα να δοκιμασθούν, με επιτυχία ή αποτυχία, σε
«απαγορευμένους» χώρους. Τα πάντα σε λίγα χρόνια θα είναι ζήτημα ικανοτήτων
και όχι φύλου: «Αυτό που μετράει είναι το αποτέλεσμα. Τα πράγματα τείνουν να
μιλούμε πια για ανθρώπους που λειτουργούν με τον άλφα ή βήτα τρόπο και όχι για
φύλα. Και είναι καιρός να δούμε ότι τα φύλα δεν έχουν μόνο διάφορες αλλά και
πολλά κοινά σημεία».

Έως πρόσφατα οι άνδρες ήταν εγκλωβισμένοι στον ρόλο τους και καταπιάνονταν
μόνο με όσα τους επέτρεπε αυτός ο ρόλος. Η απελευθέρωσή τους ίσως να
αντιστοιχεί και σε μεγαλύτερη προσωπική ­ και κοινωνική ­ ευτυχία…

Ο Γιάννης Καμάτσος

ΔΕΝ ΗΤΑΝ μια τυχαία επιλογή, μια σύμπτωση, μια συγκυρία. Ήταν σκοπός, στόχος,
επιδίωξη. Ήταν όνειρο ­ από τα πρώτα εφηβικά του χρόνια. Πάντα τον μάγευε η
μικρή κοινωνία των παιδιών. Το χαμόγελο, η αθωότητα, η αλήθεια τους.

Την εποχή που δήλωσε στις άμεσες επιλογές του τη Σχολή Νηπιαγωγών, οι φίλοι
και γνωστοί του έμειναν… άναυδοι! «Μα στη Σχολή αυτή πάνε μόνο γυναίκες, πώς
θα το αντέξεις;», αναρωτήθηκαν και προσπάθησαν να τον αποτρέψουν.

Ήταν αμετάπειστος ο Γιάννης Καμάτσος. Γιατί η επιλογή του ήταν επιλογή γνώσης,
επιλογή καρδιάς. Άλλωστε, ποτέ δεν το μετάνιωσε. Και αν ξανάρχιζε από την
αρχή, πάλι τα ίδια θα έκανε.

Τα φοιτητικά του χρόνια ήταν τα χρόνια που επένδυε στο μεγάλο του όνειρο. Με
τις συμφοιτήτριές του είχε άριστη σχέση. Το ίδιο και με τους καθηγητές του.
Και ποτέ κανείς δεν ρώτησε: «Πώς βρέθηκες εσύ εδώ;». Οι γονείς και η αδελφή
του στήριξαν από την αρχή την απόφασή του: «Οι δικοί μου με ενθάρρυναν, δεν
είδαν με σκεπτικισμό την απόφασή μου. Αλλά και στη Σχολή, ποτέ κανείς δεν
αναρωτήθηκε. Ξέρετε, το πρόβλημα το έχουν μόνο άνθρωποι έξω από τον χώρο. Που
ξενίζονται ή δεν μπορούν εύκολα να κατανοήσουν μια ανάλογη απόφαση…».

Εργάζεται ήδη ως νηπιαγωγός πέντε χρόνια. Δεν ταλαιπωρήθηκε να βρει δουλειά.
Τα δύο πρώτα χρόνια εργάστηκε σε ιδιωτικό παιδικό σταθμό στου Παπάγου, όπου η
ιδιοκτήτρια αναζητούσε έναν άνδρα νηπιαγωγό και βέβαια δεν υπήρχε και
μεγάλη… προσφορά! Κι αν εξαιρέσει κανείς την αρχική έκπληξη των γονιών των
παιδιών, όλα πήγαν θαυμάσια.

Τον Μάιο του ’96 ο Γιάννης Καμάτσος διορίστηκε στον Β’ Κρατικό Παιδικό Σταθμό
Δάφνης. Και έκτοτε, υπηρετεί εκεί: «Την πρώτη μέρα που έφεραν οι γονείς τα
παιδιά τους και τα υποδέχθηκα, υπήρξε ένα έντονο σάστισμα. Και ήταν φυσικό,
δεν είχαν συνηθίσει στην παρουσία άνδρα νηπιαγωγού. Στα παιδιά, θα ‘λεγα,
άρεσε η ιδέα. Γιατι τους αρέσουν οι εκπλήξεις. Στην αρχή, το παιδικό μάτι
εστιάστηκε στη βιολογική διαφορά. Είχαν να κάνουν με ένα σωματώδες άτομο, πιο
“ισχυρό”, με δυνατή φωνή και επιβλητική παρουσία. Αυτό σύντομα ξεπερνιέται. Με
το που πέφτουν οι μάσκες, αρχίζει η συναισθηματική επαφή με τα παιδιά. Η σχέση
πλάθεται μέρα με τη μέρα. Δυναμώνει. Για να καταλήξει σε ένα ισχυρό
συναισθηματικό δέσιμο…».

Η έκπληξη των παιδιών δεν συνεχίσθηκε. Ο κύριός τους, ήταν δεδομένος.
Καθημερινά κοντά τους. Δικός τους άνθρωπος: «Δημιουργήσαμε μια καταπληκτική
ομάδα, από την πρώτη κιόλας στιγμή. Είναι καταπληκτικά παιδιά…». Είκοσι
πέντε στο σύνολο «μικροί» άνθρωποι ­ όπως τους αποκαλεί ­ τεσσεράμισι έως
πέντε χρόνων! Που έχουν προβλήματα, αγωνίες, ερωτήματα. Και τον κοιτάζουν
πάντα στα μάτια. Γυρεύοντας απαντήσεις: «Γι’ αυτά τα παιδιά είμαι ο πρώτος
τους δάσκαλος. Περιμένουν πολλά από μένα. Με καλυτερεύουν ως άνθρωπο. Θέλω να
τους δώσω πολλά, να τους διδάξω ότι είμαστε μια μικρή ομάδα, με όλες τις
ομοιότητες και τις αντιθέσεις μας… Είναι μια μικρή κοινωνία στην οποία
καλείσαι να φέρεις τα χαρακτηριστικά της κοινωνίας των μεγάλων. Κι οφείλεις να
είσαι ευαισθητοποιημένος στην κοινωνία των μεγάλων, να τη γνωρίζεις καλά, να
βελτιώνεσαι μέσα σ’ αυτήν για να μπορέσεις να συμβάλεις ουσιαστικά στην
κοινωνία των μικρών… ».

Δεν εντοπίζει καμιά διαφορά ανάμεσα σε έναν άνδρα και σε μια γυναίκα
νηπιαγωγό. Την ίδια τεχνική κατάρτιση και εκπαίδευση έχουν. Ποτέ δεν προέκυψε
πρόβλημα διχογνωμίας ή αντίθεσης. Λειτουργούν, πιστεύει, εξίσου
αποτελεσματικά, αρκεί να πιστεύουν και να αγαπάνε αυτό που κάνουν. Είναι τόσο
ευτυχής μέσα από το επάγγελμα που εξασκεί, ώστε οι φίλοι του «με… ζηλεύουν
πια! Η καθημερινή μου ενασχόληση με μικρά παιδιά με κάνει καλύτερο και
πλουσιότερο άνθρωπο…».

Υπάρχουν οι στιγμές του παιχνιδιού, της χαράς, της φωνής, της αταξίας. Αλλά
και οι στιγμές των ορίων και των κανόνων. Η ευτυχέστερη στιγμή του είναι όταν
βλέπει τα παιδιά να γελάνε: «Μπαίνουν κάθε πρωί στην αίθουσα με γέλια και
τραγούδια και σε κάνουν να ξεχνάς τα δικά σου προβλήματα. Ένα τραγούδι είναι η
ζωή μας. Αλλά και το κλάμα, την ομορφαίνει! Αυτό που με μαγεύει στα παιδιά
είναι η εκπληκτική διαδοχή γέλιου και κλάματος…».

Η αίσθηση που παίρνει τα μεσημέρια του αποχωρισμού, ότι κάτι κέρδισαν κι αυτή
τη μέρα τα παιδιά, τον ξεκουράζει και τον επανατροφοδοτεί με ενέργεια. Τα
απογεύματα προετοιμάζεται πώς θα φερθεί την επομένη, με τι καινούργιο θα τους
εκπλήξει, πώς θα βρει λύσεις σε συγκεκριμένα προβλήματα των παιδιών.

Είναι μόλις 28 χρόνων. Με πολλά αποθέματα. Κι ασίγαστο μεράκι. Έχει και έναν
δικό του γιο. Τον Φώτη. Που είναι τεσσεράμισι. Τον παίρνει κάθε μέρα στον
σταθμό και μαζί του «εξασκείται» τα απογεύματα σ’ αυτο που λέγεται
διαπαιδαγώγηση μικρών ανθρώπων!

Επάγγελμα πεντικιουρίστ. Ο Σταύρος Γιαλίζης, εδώ και δέκα χρόνια, ασχολείται με ένα αντικείμενο που θεωρείται… γυναικείο. Για να αποδείξει ότι σε κάθε κανόνα υπάρχουν και οι εξαιρέσεις

ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ του πατέρα του και της μητέρας του δεν διέφερε από αυτό των
περισσότερων γονιών: να δουν τον «κανακάρη» τους έναν πετυχημένο γιατρό ή
δικηγόρο ή, έστω, να πετύχει στο Δημόσιο για να «εξασφαλιστεί». Ο κ. Σταύρος
Γιαλίζης όχι μόνο δεν τους έκανε το χατίρι, αλλά αποφάσισε να ασχοληθεί
επαγγελματικά με ένα αντικείμενο που θεωρείται γυναικείο, το πεντικιούρ.

Ευτυχώς γι’ αυτόν, οι γονείς του, μετά το πρώτο… σοκ, του συμπαραστάθηκαν
και τον υποστήριξαν με κάθε τρόπο. Όμως, ακόμα και σήμερα, μετά δέκα χρόνια
στο επάγγελμα, όταν, σε μια παρέα, τον ρωτάνε με τι ασχολείται, αντιμετωπίζει
ένα ειρωνικό μειδίαμα, μια αντίδραση που μοιάζει να του λέει: «Καλά, δεν
βρήκες να ασχοληθείς με τίποτα καλύτερο;». Ο ίδιος, όμως, δεν πτοείται. Έχει
ήδη καταφέρει να κάνει όνομα στον χώρο και τέτοια σχόλια και αντιδράσεις κάθε
χρόνο γίνονται και λιγότερα. Άλλωστε, καμιά δουλειά δεν είναι ντροπή, πόσο
μάλλον όταν κάποιος εξασκεί ένα επάγγελμα που του αρέσει. «Πιστεύω ότι η επαφή
που έχει ένας άντρας με μια γυναίκα που έρχεται για να περιποιηθεί τα πόδια
της είναι διαφορετική. Δεν καταλαβαίνω γιατί να μην εμπιστεύεται έναν άντρα
πεντικιουρίστ, τη στιγμή που εμπιστεύεται τον κομμωτή ή τον μόδιστρό της»,
λέει ο κ. Γιαλίζης.

Παντρεμένος, με ένα παιδί («σημειώστε το, γιατί πολλοί παρεξηγούν την παρουσία
ενός άντρα σε ένα επάγγελμα που θεωρείται γυναικείο»), ασχολείται με την
περιποίηση των ποδιών πριν ακόμα το κάνει επάγγελμά του. Σήμερα, στο κατάστημά
του στο κέντρο της Αθήνας, δεκάδες γυναίκες, αλλά και άντρες έρχονται για να
«ανακουφιστούν από κάποιον πόνο στα πόδια τους, αλλά και να τα περιποιηθούν».

Οι γυναίκες πελάτισσές του βλέπουν, κυρίως, στο πρόσωπό του έναν καλό φίλο.
«Αυτό είναι και το μυστικό της δουλειάς μου, μόνο που μου έρχεται αυθόρμητα,
δεν το επιδιώκω. Το πεντικιούρ είναι ένα αντικείμενο που δεν έχει μυστικά. Δεν
αφορά την κυτταρίτιδα ή το στήθος, αλλά το πόδι. Δυστυχώς, στην Ελλάδα
ξοδεύουμε πολλά χρήματα και χρόνο για το ντύσιμο, τη δίαιτά μας, τα καλλυντικά
μας και το τελευταίο που σκεφτόμαστε είναι τα πόδια μας, ακόμα και σε απλά
πράγματα, όπως είναι το παπούτσι που φοράμε».

Μήπως, όμως, οι γυναίκες συνάδελφοί του τον βλέπουν ανταγωνιστικά; «Η πίτα
είναι μεγάλη και μας χωράει όλους», λέει ο κ. Γιαλίζης, που φαίνεται να το
φιλοσοφεί όταν τον ρωτάει κανείς γιατί διάλεξε αυτό το επάγγελμα. «Το
πεντικιούρ είναι ένα ευχάριστο αντικείμενο για μένα. Αλλά και οικονομικά να το
δει κανείς, με συμφέρει. Δηλαδή, περισσότερα χρήματα θα έβγαζα αν ήμουν
υπάλληλος; Απλώς για να λέω ότι κάνω ένα “αντρικό” επάγγελμα…».

Αποφεύγει να πηγαίνει σε σπίτια, λόγω έλλειψης χρόνου, αλλά και επειδή τα
απαραίτητα εργαλεία της δουλειάς του είναι δύσκολο να μεταφερθούν. Έχει
πελάτισσες που είναι νέες κοπέλες, αλλά οι περισσότερες είναι κάποιας ηλικίας:
«Όλες αισθάνονται άνετα απέναντί μου».

Θανάσης Γκόρος. Με κέφι και με το χαμόγελο στα χείλη, ο κ. Γκόρος εργάζεται τα απογεύματα ως οικιακός βοηθός

ΤΟ ΠΡΩΙ δουλεύει σε εργοληπτική εταιρεία, όμως το απόγευμα μετατρέπεται σε…
οικιακό βοηθό. Λένε ότι «πενία τέχνας κατεργάζεται», όμως ο καθαρισμός των
σπιτιών για τον Θανάση Γκόρο είναι ευχαρίστηση.

Αρνείται να… φορέσει τις παντόφλες και να κάτσει μπροστά στην τηλεόραση,
όταν έχει ελεύθερο χρόνο. Αντί γι’ αυτό, αρπάζει την σκούπα και την
αφουγγαρίστρα και βοηθάει την γυναίκα του στον καθαρισμό σπιτιών. «Οι
ιδιοκτήτες των σπιτιών που πηγαίνουμε, αντιμετωπίζουν το θέμα με χαμόγελο. “Να
σου ζήσει ο άνδρας”, λένε στη γυναίκα μου», λέει ο κ. Γκόρος.

«Σπεσιαλιτέ» του είναι το καθάρισμα των παντζουριών. Όμως, ανάλογα με το
μέγεθος του σπιτιού που έχουν αναλάβει, μπαίνει και στα… χωράφια της
γυναίκας του. «Οι δουλειές του σπιτιού δεν είναι μόνο για τις γυναίκες», λέει.
«Δεν μπορώ να καταλάβω, γιατί έχει υπερισχύσει αυτή η άποψη. Ο ένας πρέπει να
βοηθάει τον άλλον».

Εκτός από τα παντζούρια, ο κ. Γκόρος σκουπίζει, σφουγγαρίζει και καθαρίζει το
μπαλκόνι. Όλα αυτά σε συνεργασία με την γυναίκα του, που μοιάζει να
απολαμβάνει την συντροφιά του συζύγου της. Δεν είναι μόνο η προθυμία του, αλλά
και το γεγονός ότι η δουλειά έτσι γίνεται πιο καλά και τελειώνει πιο εύκολα.

Το δόγμα «όλοι για έναν και ένας για όλους» ισχύει και εν οίκω. Οι δουλειές
μοιράζονται. Και όχι μόνον αυτό. Τα δύο κορίτσια της οικογένειας έχουν μάθει
να κάνουν κι αυτά ό,τι μπορούν. Μπορεί στο μαγείρεμα οι γονείς να
εναλλάσσονται, όμως υπάρχουν πράγματα που είναι σε θέση να κάνουν κι αυτά.

Τα σπίτια που καθαρίζει ο κ. Γκόρος συνήθως βρίσκονται στο Παγκράτι και στην
Αγία Παρασκευή. Το μεροκάματο δεν είναι άσχημο, όμως το μεγάλο πρόβλημα για
τον κ. Γκόρο είναι οι φίλοι του. Οι περισσότεροι «δαγκώνονται», όταν η
συζήτηση πάει στην ισότητα που ισχύει στο σπίτι του. «Εσύ θα μας βάλεις
φωτιές», συνηθίζουν να του λένε φίλοι και γνωστοί. Κι εκείνος απλώς χαμογελά…