Ο θεσμός της σχολικής «απόρριψης» και η ελεύθερη πρόσβαση στα πανεπιστήμια

Η ΠΡΟΣΦΑΤΗ κατάργηση του θεσμού των ανεξεταστέων από τον υπουργό Παιδείας,
αποτελεί μία θαρραλέα και καινοτόμο απόφαση, που βρίσκει την αποδοχή του
μεγαλύτερου μέρους των (σκεπτόμενων) εκπαιδευτικών – γονιών – μαθητών.

Ο αναβρασμός και η σύγχυση που εκδηλώθηκαν αμέσως μετά την εξαγγελία,
οφείλεται κυρίως στο ότι δημιουργήθηκε ο φόβος, πως με την κατάργηση των
ανεξεταστέων, θα προκύψει μεγάλος όγκος «απορριπτόμενων» μαθητών, ώστε να
μειωθεί ο αριθμός των αποφοίτων, για να εξασφαλισθεί έτσι η περιλάλητη
ελεύθερη πρόσβαση στα Πανεπιστήμια.

Μια τέτοια λύση, αν την επιλέξει το υπουργείο (προσωπικά δεν το πιστεύω
καθόλου) θα ήταν ίσως άστοχη επιλογή, με σαφή αντιπαι-δαγωγικό και
αντικοινωνικό χαρακτήρα.

Πράγματι. Ο θεσμός της «απόρριψης» είναι ο πλέον αναχρονιστικός θεσμός που
παραμένει ακόμα στο παρωχημένο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα (απόρριψη:
συνώνυμο των απορριμμάτων δηλ. των σκουπιδιών). Βρίσκεται στη βάση μιας
αυταρχικής λογικής, που θέλει το σχολείο να τιμωρεί το παιδί που δεν μπορεί να
αποδώσει σ’ ένα γνωστικό αντικείμενο – σχολικό μάθημα, αγνοώντας την
ιδιαιτερότητα του κάθε ανθρώπου και τους ποικίλους (προσωπικούς,
οικογενειακούς, ψυχολογικούς και γενετικούς ακόμη) λόγους που ευθύνονται για
την αποτυχία αυτή. Ο ρόλος ενός σχολείου γενικής παιδείας, είναι να βοηθά τα
άτομα να ωριμάζουν, να αναπτύσσονται και να εντάσσονται ομαλά στο κοινωνικό
και εργασιακό περιβάλλον και όχι βέβαια να τα τιμωρεί για την αποτυχία τους,
στερώντας τους πολύτιμους χρόνους από τη ζωή τους ή εξαναγκάζοντάς τα να
εγκαταλείψουν το σχολείο.

Μέσα στον παιδαγωγικό και κοινωνικό ρόλο του σχολείου εντάσσεται και η
αξιολόγηση που γίνεται στον μαθητή (μέσω των βαθμών). Η απόρριψη όμως σαφώς
και δεν είναι αξιολόγηση, αποτελεί καίριο πλήγμα για τον ίδιο τον μαθητή και
την οικογένειά του (μεγάλα οικονομικά και ψυχολογικά προβλήματα, σε μερικές
περιπτώσεις αυτοκτονίες κ.λπ.).

Το σχολείο πρέπει να λειτουργεί ως εξισωτής των ταξικών και κοινωνικών
ανισοτήτων και αντιθέσεων, και όχι ως μηχανισμός περιθωριοποίησης μιας
κατηγορίας ατόμων.

Είναι χίλιες φορές προτιμότερο, για την κοινωνία μας, να έχουμε οδοκαθαριστές
που θα έχουν απολυτήριο Λυκείου (και την αντίστοιχη κουλτούρα), παρά το αντίθετο.

Γι’ αυτό η πρόταση είναι να καταργηθεί η απορριπτική δύναμη του βαθμού, ώστε
όλοι να μπορούν να παίρνουν το απολυτήριο του Λυκείου.

Η διαφοροποίηση που απαιτείται για την εισαγωγή των αποφοίτων στα πανεπιστήμια
ή την πρόσληψή τους στις δημόσιες ή ιδιωτικές υπηρεσίες και επιχειρήσεις, θα
γίνεται μέσω της βαθμολογίας που έχουν και όχι μέσω της κατοχής ή όχι του
απολυτηρίου. Έτσι, καμία τράπεζα, υπουργείο, πανεπιστήμιο δεν θα δέχεται έναν
απόφοιτο με βαθμό απολυτηρίου π.χ. 06, 07 κ.λπ., ο οποίος θα στρέφεται έτσι σε
άλλα επαγγέλματα. Θα πρέπει όμως να έχει το δικαίωμα, μια φορά το χρόνο, να
προσέρχεται σε εξετάσεις, αν το επιθυμεί, για να μπορεί να βελτιώσει κάποιους
από τους βαθμούς του.

Η παραπάνω πρόταση, σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής κοινωνίας,
προσδίδει αξία και κύρος στους βαθμούς του Λυκείου (δεν υπάρχει πια λόγος για
πλασματικούς βαθμούς), ενισχύει τον κοινωνικό ιστό, μειώνει δραστικά την
προσέλευση των μαθητών στα φροντιστήρια και δημιουργεί ένα πολύ καλύτερο κλίμα
εμπιστοσύνης μεταξύ μαθητών, των οικογενειών τους και του σχολείου, εντελώς
απαραίτητο στη σύγχρονη πολύπλοκη πραγματικότητα.

Ο Δ. Φατσέας είναι καθηγητής Φυσικής στο 1ο Λύκειο Ηλιούπολης.