Το όζον πάει… βόρεια

Τα μέτρα εναντίον του νέφους, που έχουν λάβει οι αρμόδιοι την τελευταία
πενταετία, δεν έχουν προκαλέσει μεταβολές μόνο στις τιμές των ρύπων, αλλά και
στη γεωγραφία της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Αθήνα.

ΤΟ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ του θείου, ο καπνός και το μονοξείδιο του άνθρακα μειώθηκαν ή
σταθεροποιήθηκαν στις περισσότερες περιοχές του Λεκανοπεδίου. Αντίθετα, το
διοξείδιο του αζώτου σταθεροποιήθηκε στο κέντρο αλλά αυξήθηκε στην περιφέρεια,
ενώ το όζον μειώθηκε στο κέντρο και αυξήθηκε στα βόρεια προάστια.

«Σε γενικές γραμμές η συγκράτηση των τιμών των ρύπων στα ίδια επίπεδα, τα
τελευταία πέντε χρόνια, είναι επιτυχία», τονίζει ο κ. Γιάννης Ζιώμας,
αναπληρωτής καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. «Δεν έχουμε
ούτε δραματικές αυξήσεις ούτε δραματικές μειώσεις και η κατάσταση δεν έχει
ξεφύγει εκτός ελέγχου. Από εδώ και πέρα όμως θα πρέπει ο στόχος να είναι η
μείωση των ρύπων σε όλες τις περιοχές, κάτι που απαιτεί λήψη νέων μέτρων».

Πάντως η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα μειώθηκε σημαντικά το 1995 σε σχέση
με άλλα χρόνια. Αποτέλεσμα της μείωσης ήταν ότι εκείνη τη χρονιά, στο 95% των
ημερών, η ρύπανση κυμάνθηκε σε χαμηλά ως μέτρια επίπεδα, ενώ τα δύο
προηγούμενα χρόνια το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 89%.

Τις ενδείξεις των αυξομειώσεων του νέφους δίνουν τα στοιχεία που έχει συλλέξει
το Τμήμα Ποιότητας της Ατμόσφαιρας στη Διεύθυνση Ελέγχου Ατμοσφαιρικής
Ρύπανσης και Θορύβου του ΥΠΕΧΩΔΕ, από το 1984 ώς το 1995. Για την τελική
επεξεργασία των στοιχείων συνεργάστηκαν οι κ.κ. Λοΐζος Βύρας, Παναγιώτης
Βίγκλας και Γρηγόρης Νικολιδάκης και η κ. Μυρτώ Φρούσσου.

Οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις του μονοξειδίου του άνθρακα παρατηρούνται στους
κεντρικούς σταθμούς, ενώ στην περιφέρεια είναι χαμηλές. Τα τελευταία χρόνια
παρατηρείται μια τάση μείωσης ή σταθεροποίησης στο κέντρο και ιδιαίτερα στον
σταθμό Πατησίων. Αυτό οφείλεται κυρίως στην αντικατάσταση του στόλου των
βενζινοκίνητων αυτοκινήτων με αυτοκίνητα νέας τεχνολογίας και της εφαρμογής
του μέτρου της κάρτας ελέγχου καυσαερίων.

Η μείωση που παρατηρείται στις τιμές του καπνού την τελευταία δεκαετία πρέπει
να αποδοθεί στα μέτρα ελέγχου εκπομπής καπνού από διάφορες πηγές (βιομηχανικές
και οικιακές εστίες, πετρελαιοκίνητα οχήματα, χρήση καυσίμων με καλύτερες
προδιαγραφές, κάρτα καυσαερίων κ.λπ.). Το διάστημα 1992 – 1994 υπήρξε μια
μικρή αύξηση στην Πατησίων αλλά το 1995 οι τιμές μειώθηκαν.

«Εξαίρεση για τον καπνό αποτελεί ο Πειραιάς λόγω του λιμανιού» διευκρινίζει ο
κ. Ζιώμας. «Λόγω των πλοίων και της μεγάλης κίνησης, ιδίως το καλοκαίρι, ο
καπνός αυξάνεται πολύ. Πρέπει οι έλεγχοι να επεκταθούν και στα πλοία και να
ληφθούν πρόσθετα μέτρα».

Το διοξείδιο του θείου μειώθηκε σε ολόκληρη την Αττική, μετά το 1984, λόγω των
πετυχημένων επεμβάσεων στα χρησιμοποιούμενα καύσιμα, δηλαδή της μείωσης της
περιεκτικότητας του πετρελαίου σε θείο. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο μία
υπέρβαση σημειώθηκε το 1991 – 1992 στον σταθμό της Πατησίων.

Το διοξείδιο του αζώτου σταθεροποιήθηκε στο κέντρο της Αθήνας, λόγω του
κορεσμού του από αυτοκίνητα. «Δεν μπορεί πια το κέντρο να χωρέσει άλλα
αυτοκίνητα». Αντίθετα, στην περιφέρεια αυξήθηκε, επειδή ακριβώς αυξήθηκαν τα
αυτοκίνητα σε αυτές τις περιοχές. Παρ’ όλα αυτά το 1995 οι τιμές του ρύπου
παρέμειναν κάτω από το όριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλους τους σταθμούς. Η
άνοδος μάλιστα των τιμών στην περιφέρεια είναι μικρότερη του αναμενόμενου
επειδή τα καινούργια αυτοκίνητα είναι καταλυτικά.

Το πρόβλημα του όζοντος είναι μεγαλύτερο στα βόρεια προάστια από ό,τι στο
κέντρο, όπου παρουσιάζει μικρή μείωση. Στο Μαρούσι και τις άλλες γειτονικές
περιοχές ευθύνεται η αύξηση των αυτοκινήτων, ενώ μια μικρή αύξηση στη Νέα
Σμύρνη οφείλεται στην κυκλοφορία των οχημάτων στην παραλιακή λεωφόρο. Ο ρύπος
αυτός εξακολουθεί να παρουσιάζει υψηλές τιμές, λόγω της αυξημένης ηλιοφάνειας
στο Λεκανοπέδιο, που επηρεάζει και περιοχές απομακρυσμένες από πηγές ρύπανσης.
Οι μέγιστες τιμές για το όζον παρουσιάστηκαν την περίοδο 1988 – 1990 λόγω της
παρατεινόμενης ξηρασίας και των υψηλών θερμοκρασιών που επικρατούσαν εκείνα τα
χρόνια. Η ίδια αύξηση παρατηρήθηκε σε όλη την Ευρώπη, σύμφωνα με τον κ. Ζιώμα.