ΑΥΤΟΙ

… λόγος δεν έχει περισσότερες πιθανότητες να είναι ορθός απ’ ό,τι ο διαυγής.
Κρύβει ευκολότερα μάλιστα τις ατέλειες της σκέψης ­ ή τον δόλο. Το λέει ένας
εξπέρ: ο Άλαν Σόκαλ, καθηγητής της μοριακής φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Νέας
Υόρκης. Ο Σ. είχε δημοσιεύσει πέρυσι ένα βαρύγδουπο «φιλοσοφικό» άρθρο με
τίτλο «Προς μια Μετασχηματισμική Ερμηνευτική της Κβαντικής Έλξης». Εισέπραξε
αμέσως βροχή σχολίων, «τεκμηριωμένων» απαντήσεων και, κυρίως, συγχαρητηρίων.
Λίγο αργότερα ανακοίνωσε ότι το άρθρο του ήταν καθαρή απάτη. «Αν προσέξετε,
δεν λέει τίποτα, μόνο βλακείες. Ήθελα απλούστατα να γελοιοποιήσω τους
δοκησίσοφους». Και το πέτυχε.

… κόσμος των ΗΠΑ φρύαξε, αλλά ο Σ. είναι αμετανόητος. Ανησυχώντας μήπως το
μήνυμά του δεν φτάσει και στην Ευρώπη, αποκεφαλίζει τώρα ­ ονομαστί ­ μερικά
από τα ιερότερα φιλοσοφικά τέρατα, κυρίως της Γαλλίας, με το βιβλίο του
«Πνευματικές Απάτες», που εκδίδεται πρώτα στο Παρίσι. Δεν είναι απλώς
μεγαλόστομοι τιποτολόγοι, λέει ο Σ., είναι και απατεώνες. Αυτό φαίνεται ιδίως
όταν μεταφέρουν στις κοινωνικές επιστήμες έννοιες των θετικών, τις οποίες
κατάφωρα αγνοούν ή διαστρέφουν. Υπάρχει κανένας σοβαρός άνθρωπος ­ ρωτά ο Σ. ­
που να μπορεί να μας εξηγήσει τι εννοεί λ.χ. ο Ζακ Μπωντριγιάρ όταν μιλά περί
«υπερχώρου πολλαπλής διάθλασης» ή περί «αναστρεψιμοποίησης νόμου»; Μήπως ήθελε
να γράψει… ποίηση; Αν ναι, είναι και κακή. Και ο πολύς Ζακ Λακάν, ο
φιλόσοφος-ψυχαναλυτής, τι ακριβώς μας κατέλιπε; «Μεταξύ μας, αναρωτιέμαι αν
είναι δυνατόν να μεταφράσεις ορισμένα κομμάτια του στα αγγλικά χωρίς να
σκάσεις στα γέλια».

… που έγραψε τις «Απάτες» του με συνεργό ένα Βέλγο, επίσης φυσικό, δεν
ορρωδεί ούτε προ της Ζούλια Κρίστεβα, του Ζακ Ντερριντά ή του Ζιλ Ντελέζ. Η
ασχετοσύνη τους, λέει, δεν έχει όρια. Ο Ντελέζ φιλοσοφεί επί του… διαφορικού
λογισμού, τον οποίο όμως αγνοεί. Όπως ο (σοβαρότερος πάντως) Ανρί Μπεργκσόν,
που εννοούσε να γράφει περί σχετικότητας ώσπου πήγε και τον βρήκε ο ίδιος ο
Αϊνστάιν για να του εξηγήσει τι είναι αυτό το πράγμα. «Και πάλι δεν
συμφώνησαν», λέει ο Σ. σε συνέντευξή του στο «Νουβέλ Ομπσερβατέρ». Ο Μπεργκσόν
επέμενε να εμφανίζει τη διαφορά τους ως «φιλοσοφική», ενώ κατά τον Αϊνστάιν
ήταν θέμα στοιχειώδους γνώσης εννοιών της φυσικής. Όμως, γιατί αυτός ο
πόλεμος; Γιατί τόση χολή από ένα Αμερικανό διανοούμενο ενάντια στα ευρωπαϊκά «στοιχειά»;

… πλέον συγχωρητά τα «λεκτικά παιχνίδια» που σερβίρονται ως βαθύς στοχασμός,
λέει ο Σ. Και διότι εν τέλει «η ανεντιμότητα των διανοουμένων δηλητηριάζει την
πνευματική ζωή και υποθάλπει την έντονη αντιπνευματικότητα που ήδη απλώνεται
παντού». Αυτές οι φιλοσοφικές πομφόλυγες απειλούν και την Αμερική, λέει ο Σ. ­
τουλάχιστον ας σωθεί αυτή. Μήπως, όμως, παραείναι δεξιός; Κάθε άλλο. Αριστερός
θεωρείται, σχεδόν αριστεριστής. Επί Ορτέγα, ο Σ. πήγε και στη Νικαράγουα, να
διδάξει εκεί και να βοηθήσει τους Σαντινίστας. Ας μη μας κάνουν λοιπόν τους
αριστερούς οι αερολόγοι, συνιστά. «Η στρυφνότητα, η σύγχυση φρενών, η
αντιεπιστημονικότητα δεν είναι πράγματα αριστερά. Ούτε είναι της αριστεράς η
προσωπολατρεία για “μεγάλους στοχαστές”». Φαντάζεστε τι έχει να γίνει μόλις
κυκλοφορήσει το βιβλίο, την Τετάρτη… (Α. Sokal, J. Bricmont: «Impostures
intellectuelles», Odile Jacob).