Αρχίζουν ναρκωτικά στα 13-15 χρόνια τους

Τον περασμένο Απρίλη «διάλεξε» να φύγει ο Θανάσης. Ήταν στα δεκάξι. Τώρα, τον
Σεπτέμβρη, η Μαρία. Ισχυρότερο το σοκ: στα 13 της εκείνη!

ΚΑΙ η σκιά ­ του πόνου και της ντροπής ­ που απλώθηκε αρχικά πάνω από την
Αθήνα, ταξίδεψε αυτή τη φορά και «έπνιξε» τη Θεσσαλονίκη. Για να ενώσει τις
δύο πόλεις με μια αδιόρατη γραμμή τρόμου.

Ενδιάμεσα, λίγο πριν, λίγο μετά, υπήρξαν πολλά άλλα παιδιά. Η 16χρονη που
μεταφέρθηκε αρχές του περασμένου Δεκέμβρη, σε κώμα από παραισθησιογόνα, στο
Τζάνειο Νοσοκομείο.

Ο 8χρονος Λευτέρης που λιποθύμησε καπνίζοντας χασίς και είχε προμηθευτή έναν
17χρονο. Δύο μαθητές που συλλαμβάνονται για κατοχή χασίς… Ύστερα κι άλλοι
μαθητές. Και θάνατοι, πολλοί θάνατοι… Όπως του 17χρονου Γιάννη στην πλατεία
Βάθης. Που σύντομα τον ακολούθησε ο συνομήλικός του Νίκος. Νεκρός βρέθηκε κι
αυτός, στο Δημοτικό Σχολείο Αγίων Αναργύρων.

Παιδιά, που μόλις πρόλαβαν να δρασκελίσουν τα πρώτα σκαλοπάτια της εφηβείας,
νεκρά από ηρωίνη!

Σε μια αίθουσα του Τεχνικού Λυκείου της Ν. Φιλαδέλφειας βρέθηκε ο Θανάσης. Σε
ένα πάρκο της Θεσσαλονίκης η Μαρία… Για να μας ξαναθυμίσει η μικρότερη όλων
ότι τα ναρκωτικά είναι εδώ. Με χειρότερο από ποτέ «προφίλ». Αφού οι ηλικίες
των χρηστών και των θυμάτων που φθάνουν στη δημοσιότητα εντοπίζονται όλο και
κοντύτερα στην παιδική ηλικία.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ – ΣΟΚ

Έξι στους δέκα έφηβους χρήστες ξεκινούν τη χρήση ναρκωτικών ουσιών σε ηλικία
13 έως 15 ετών ­ 60%. Ένας στους δέκα (10%) πρωτοδοκιμάζει ναρκωτικά πριν από
τα δώδεκά του χρόνια.

Στοιχεία που εντείνουν το σοκ. Δεν υπάρχει «ξύπνημα» απ’ αυτόν τον εφιάλτη. Σε
διάστημα τριών χρόνων (1994-96), 458 συνολικά έφηβοι κατέφυγαν στο Κέντρο
Ενημέρωσης και Εισαγωγής του Θεραπευτικού προγράμματος «ΣΤΡΟΦΗ» και δέχθηκαν
να πάρουν μέρος στην έρευνα για τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά των
έφηβων χρηστών της «Στροφής». Με βάση την ανάλυση των στοιχείων που προκύπτουν
από τις προσωπικές συνεντεύξεις των 458 εφήβων:

* Επτά στους δέκα ξεκινούν τη χρήση με κάνναβη, στα 15 τους χρόνια.

* Τρεις στους δέκα, με χάπια στα 14.

* Τέσσερα στα δέκα αγόρια και τρία στα δέκα κορίτσια έχουν το χασίς ως κύρια
ουσία χρήσης, κατάχρησης και εξάρτησης.

* Ο μέσος όρος ηλικίας έναρξης της ηρωίνης είναι τα 17 χρόνια. Της κάνναβης,
τα 16. Και των χαπιών, τα 15.

* Επτά στους δέκα εφήβους κάνουν χρήση και δεύτερης ουσίας, ενώ σχεδόν οι
μισοί κάνουν χρήση και τρίτης ουσίας!

* Τα χάπια κατά πρώτο λόγο και η κάνναβη κατά δεύτερο αποτελούν τη
δευτερεύουσα ουσία χρήσης.

Οι έξι στους δέκα από όσους κάνουν ενέσιμη χρήση κάνουν κοινή χρήση σύριγγας
με άλλους.

Η μέση ηλικία της πρώτης ενέσιμης χρήσης είναι για τα αγόρια τα 16,6 χρόνια
και για τα κορίτσια τα 16,3 χρόνια!

* Έξι στους δέκα εφήβους δεν κάνουν εξετάσεις για ηπατίτιδα C και AIDS. Και
απ’ όσους εξετάζονται, ένας στους δέκα (10%) είναι φορέας της ηπατίτιδας C.

* Από τους χρήστες ναρκωτικών ουσιών, δύο στα δέκα κορίτσια ανέφεραν χρήση
ουσιών και από αδελφό ή αδελφή! Ένας στους δέκα εφήβους, κατάχρηση αλκοόλ από
τον πατέρα. Και ένα στα δέκα κορίτσια ψυχολογικά προβλήματα της μητέρας.

* Όχι, δεν είναι παιδιά διαλυμένων οικογενειών οι έφηβοι χρήστες ναρκωτικών:
το 90% των εφήβων ζει μαζί με τους γονείς του. Επτά στα δέκα αγόρια και οκτώ
στα δέκα κορίτσια ζουν και με τους δύο γονείς τους.

* Από το σύνολο των εφήβων χρηστών, μία στους τρεις είναι γυναίκα. Οι εννέα
στους δέκα κατοικούν στην Αθήνα. Οι τρεις στους δέκα πάνε σχολείο, πάνω από το
50% διακόπτουν το σχολείο στα 15,6 χρόνια τους, τρεις στους δέκα είναι
απόφοιτοι μόνο του Δημοτικού και περισσότεροι από τους μισούς δεν έχουν καμιά
εργασιακή απασχόληση. Το σημαντικότερο όλων: οι οκτώ στους δέκα ζητούσαν πρώτη
φορά βοήθεια για το πρόβλημά τους…

* Οι πέντε στους δέκα έφηβοι οδηγούνται στη «Στροφή» από την οικογένειά τους,
οι τρεις στους δέκα πάνε μόνοι τους, ενώ ένα στα δέκα αγόρια ύστερα από
παραπομπή δικαστικής υπηρεσίας.

* Ο μέσος όρος ηλικίας έναρξης της χρήσης ναρκωτικών ουσιών είναι τα 14,7
χρόνια για τα αγόρια και τα 14,8 χρόνια για τα κορίτσια. Ο μέσος όρος ηλικίας
προσέλευσης των εφήβων στο θεραπευτικό πρόγραμμα είναι τα 18,4 έτη ­ ύστερα
από τέσσερα χρόνια χρήσης…

ΣΤΗ ΘΕΣΗ της Μαρίας θα μπορούσε να είναι η Έλενα. Σχεδόν 15 χρόνων πια η
Έλενα, μαθήτρια της Β’ Γυμνασίου σε δημόσιο σχολείο των βορείων προαστίων,
περιέπαιζε τη ζωή και τον θάνατο από τα 11,5 της χρόνια! Ξεγλίστρησε πολλές
φορές από τη ζωή κι άγγιξε άλλες τόσες τον θάνατο: «Ήταν ένας εφιάλτης που
ζήσαμε στην πιο αποτρόπαια μορφή του εμείς και το μεγαλύτερό μας παιδί»,
ομολογεί σήμερα στα «ΝΕΑ» η μητέρα της.

Δεν ήταν κάποιο «παρατημένο» παιδί η Έλενα, ούτε παιδί χωρισμένων γονιών.
Μισθοσυντήρητοι οι γονείς της, άνθρωποι δίχως ίχνος προσωπικής ζωής, που
πάσχιζαν ημέρα και νύχτα για την επιβίωση και τα δύο τους παιδιά. Δεν
στερήθηκε τίποτα η Έλενα, ούτε ο 18χρονος αδελφός της: «Έφτασα κι εγώ στα
πρόθυρα της αυτοκτονίας όταν η Έλενα έφυγε από το σπίτι και χάσαμε τα ίχνη
της… Κι αν δεν είχα την ανάλογη υποστήριξη στην πορεία από ψυχολόγο δεν θα
σας μιλούσα τώρα. Έψαχνα με τόση απελπισία να βρω τι έφταιξε. Με “έπνιγαν”
τύψεις και ενοχές. Πίστευα ότι εγώ ήμουν υπεύθυνη…».

ΜΕ ΑΓΑΠΗ

Είναι μόλις 38 χρόνων η μητέρα τής Έλενας, μα δείχνει τουλάχιστον δεκαπέντε
χρόνια μεγαλύτερη: «Θεωρούσα ότι μεγάλωνα τα παιδιά μου με τόση αγάπη και τόση
κατανόηση, που τα ναρκωτικά ποτέ δεν θα χτυπούσαν την πόρτα μου. Δεν ήταν
κανένα δύστροπο παιδί η Έλενα, ούτε εμφάνιζε τάσεις εσωστρέφειας και
απομόνωσης. Ήταν ένα ενεργητικό και γελαστό παιδί, που λίγο πριν μπει στην
εφηβεία άρχισε να παρουσιάζει έντονες αλλαγές στην προσωπικότητά της…».

Τα πρώτα συμπτώματα που διέγνωσε η μητέρα της ήταν μια έντονη νευρικότητα,
συχνές εκρήξεις με κλάματα, «κλείσιμο» στο δωμάτιό της: «Νόμισα ότι ήταν η
εφηβεία. Προσπάθησα να την πλησιάσω, αλλά δεν με άφηνε. Γινόταν έξαλλη κάθε
φορά που προσπαθούσα να της μιλήσω…».

Δέχθηκε το πρώτο σοκ όταν την κάλεσε η διευθύντρια του Γυμνασίου και την
ενημέρωσε ότι η μικρή είχε πάρα πολλές απουσίες: «Μία ημέρα πήγαινε στο
σχολείο, δύο δεν πήγαινε. Έπεσα από τα σύννεφα. Έκλαιγα στον δρόμο για το
σπίτι. Το βράδυ προσπάθησα να της μιλήσω και είχε μια τρομερή έκρηξη…».

Άναυδη και σοκαρισμένη παρακολουθούσε τον «χαμό» του παιδιού της, χωρίς να της
περνά από το μυαλό η ιδέα των ναρκωτικών. Η Έλενα κάπνιζε ήδη χασίς και
έπαιρνε χάπια: «Αυτά τα μάθαμε έξι μήνες αργότερα. Δεν είχε κλείσει ακόμη τα
13 όταν πρωτοέκανε ένεση ηρωίνης…».

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ

Άργησαν να μπουν ψύλλοι στα αυτιά τους και τότε βάλθηκαν να την παρακολουθούν.
Για να τους οδηγήσει με τα δικά της βήματα «σε δύσβατα μονοπάτια. Σε
ανεγειρόμενες οικοδομές με “παράξενες” παρέες. Σε κάτι χαμόσπιτα στο
Μεταξουργείο.

Στα Εξάρχεια, στην πλατεία Βάθης, αλλά και στην πλατεία Κηφισιάς. Ήταν ένα
τρομακτικό όνειρο από το οποίο δεν μπορούσαμε να ξυπνήσουμε. Δεν δεχόταν
κουβέντα. Συμβουλευτήκαμε ειδικό.

Μας είπε, μην την τρομάξετε, σταθείτε δίπλα της, βοηθείστε την, περνά δύσκολη εφηβεία…».

Είχε τρεις ημέρες να φανεί στο σπίτι η Έλενα. Κατήγγειλαν την εξαφάνισή της
στο Αστυνομικό Τμήμα της περιοχής. Άρχισαν να την ψάχνουν σε όλα τα «στέκια»
που σύχναζε: «Ήταν άφαντη… Μέχρι που κάποιος “άγνωστος” μάς τηλεφώνησε και
μας έδωσε τη διεύθυνση ενός σπιτιού στο Χαλάνδρι».

Στο σπίτι που πήγαν βρήκαν μια παρέα παιδιών, «όλα μαστουρωμένα. Η Έλενα δεν
ήταν εκεί. Τα άλλα παιδιά μάς είπαν ότι είχε φύγει το προηγούμενο βράδυ με
έναν 28χρονο…».

«Απέδρασαν» και οι λιγοστές τους ελπίδες. Η Έλενα «βρέθηκε» 20 ημέρες
αργότερα. Σε άθλια σωματική και ψυχική κατάσταση. Ένα παιδί – κουρέλι: «Είναι
αδύνατον να αφηγηθώ λεπτομέρειες. Το παιδί μας έκανε τα “πάντα” για να
εξασφαλίσει τη δόση του. Τα πάντα. Δέχθηκε κάθε είδους ταπείνωση και εξευτελισμό…».

8-10 ΕΝΕΣΕΙΣ

Ήταν 13,5 χρόνων. Και είχε ζήσει τα «πάντα». Δεν υπήρχε αύριο, ούτε όνειρα:
«Το ευτύχημα είναι ότι δεν είχε εθιστεί για τα καλά στην ηρωίνη.

Από τα τρυπήματα που βρέθηκαν στα χέρια της, πιθανολογούμε ότι δεν έχει κάνει
περισσότερες από 8-10 ενέσεις. Αλλά το πώς επέζησε σε αυτή την ηλικία, είναι θαύμα…».

Η Έλενα είναι «καθαρή» εδώ και 8 μήνες. Τα «γιατί» αυτής της ιστορίας δεν
διαλευκάνθηκαν έως τώρα. «Δεν ξέρω γιατί, μαμά. Δεν είχα κανένα πρόβλημα.

Ξεκίνησα έτσι…», ήταν η απάντηση που έδωσε στη μητέρα της: «Δεν ωφελούσε να
ξαναρωτήσω.

Το ευτύχημα είναι ότι βρήκαμε έγκαιρα την Έλενα. Ότι πασχίσαμε όλοι μαζί να
επουλώσουμε τις δικές της πληγές. Και τις δικές μας. Που είναι πολύ πρόσφατες
και πολύ μεγάλες…».

Η χρονιά που έχασε η Έλενα στο σχολείο ήταν το μικρότερο χτύπημα. Ύστερα από
πολύμηνη θεραπεία και ψυχολογική υποστήριξη, ξαναγύρισε φέτος στο Γυμνάσιο.
Αλλά η εμπιστοσύνη είναι μια υπόθεση που ακόμη δεν έχει κατακτηθεί…

ΤΟ 1996 σημειώθηκε αύξηση της τάξης του 69% στην προσεύλεση των εφήβων χρηστών
στο Κέντρο Ενημέρωσης του Θεραπευτικού Προγράμματος «Στροφή», σε σχέση με το
1995. Η αύξηση, σε σύγκριση με το 1994, είναι πολύ μεγαλύτερη, αγγίζει το
116%. Αλλά και στο Κέντρο Συμβουλευτικής και Θεραπείας Οικογενείας στο οποίο
ζητούν βοήθεια οι γονείς των εφήβων – χρηστών, η αύξηση στη προσέλευση είναι
ιδιαίτερα σημαντική: 108% σε σύγκριση με το 1995 και 176% σε σύγκριση με το 1994.

Μόνο μέσα στο 1996, 245 συνολικά έφηβοι κατέφυγαν στο Κέντρο Ενημέρωσης
«Στροφής». Το 80% των εφήβων, πήγαν για πρώτη φορά. Εξήντα έφηβοι εισήχθησαν
στην Ανοιχτή Θεραπευτική Κοινότητα και 78 έφηβοι παραπέμφθηκαν στο Κέντρο
Δευτερογενούς Πρόληψης.

Η αύξηση, ανά χρόνο, των περιπτώσεων εφήβων που ζητούν βοήθεια στη «Στροφή»
είναι ιδιαίτερα μεγάλη, όπως μας ενημερώνουν οι αρμόδιοι του θεραπευτικού
προγράμματος. Από το 1988 έως και το 1996 οι άνθρωποι της «Στροφής»
ασχολήθηκαν με 1.581 περιπτώσεις χρηστών. Αναλυτικά: με 37 περιπτώσεις το
1988, με 79 το 1989, με 152 το 1990, με 91 το 1991, με 95 το 1992, με 222 το
1993, με 284 το 1995 και με 480 το 1996. Η καταγραφή των περιπτώσεων δεν
αντιστοιχεί σε άτομα. Πολλοί έφηβοι ζητούν και δυο και τρεις φορές βοήθεια
μέσα στον χρόνο.

ΑΠΟ τους 245 εφήβους που προσέγγισαν το θεραπευτικό πρόγραμμα «Στροφή» στη
διάρκεια του 1996, τα κορίτσια αριθμούσαν 70 και τα αγόρια 175.

Το 90,6% κατοικούσε στην πρωτεύουσα και το 7,8% στις λοιπές αστικές περιοχές.
Με την οικογένειά τους ζούσε το 85,7%. Το 13,5% ανέφερε ότι συμβίωναν με
κάποιον άλλο χρήστη, ενώ το 3% ήταν άστεγοι.

Προγενέστερη προσπάθεια θεραπείας είχε κάνει το 21,2%.

Το 33,7% των αγοριών και το 37,1% των κοριτσιών ανέφερε ως κύρια ουσία της
εξάρτησης την ηρωίνη.

Από αυτούς, το 5,3% είχε ηλικία κάτω των 16 ετών!

Το συγκλονιστικότερο στοιχείο είναι ότι στη συντριπτική τους πλειονότητα οι
έφηβοι χρήστες (75,8%) ανέφεραν ότι δεν είχαν κανένα απολύτως πρόβλημα όταν
άρχισαν τη χρήση ναρκωτικών ουσιών!

Πάντως, το 95,7% των εφήβων χρηστών, δήλωσαν ότι κάπνιζαν ­ σε ποσοστό 46,2%
από τα 14 τους χρόνια ­ ενώ εξίσου μεγάλη φαίνεται να είναι και η χρήση αλκοόλ
(70,7%) με συχνότητα μέθης «σχεδόν πάντα» στο 9,3% των αγοριών και στο 20,5%
των κοριτσιών!