Μετά το Χονγκ Κονγκ, η Ταϊβάν…

Τέσσερις μήνες μετά την επιστροφή του στην Κίνα ­ ύστερα από 155 χρόνια
αγγλικής κατοχής ­ το Χονγκ Κονγκ δείχνει να μην έχει αλλάξει.

ΠΟΛΛΟΙ Κινέζοι οδηγοί των κλιματιζόμενων κόκκινων ταξί συνεχίζουν να
προφασίζονται ότι δεν γνωρίζουν αγγλικά ­ μία συνήθεια από τότε που οι Άγγλοι
δεν επέτρεπαν τη διδασκαλία της «μάνταριν» στα σχολεία ­ και οι επιχειρηματίες
συνεχίζουν να κάνουν «μπίζνες, ως συνήθως».

Ο πυρετός στη θάλασσα του Χονγκ Κονγκ με τα χιλιάδες μικρά και μεγάλα σκάφη να
πηγαινοέρχονται, διασταυρούμενα στις ξέφρενες κούρσες ταχύτητας, και τα
ανεβοκατεβάσματα στο Χρηματιστήριο δίνουν και παίρνουν.

Αν τώρα θα μείνει ­ και έπειτα από είκοσι χρόνια ­ το Χονγκ Κονγκ στην
πρωτοπορία των οικονομικών δραστηριοτήτων της Κίνας, όταν πέντε προνομιούχες
οικονομικές ζώνες, η νήσος Χανάν, η Σαγκάη και η Σενζέν δραστηριοποιούνται με
ιλιγγιώδεις ρυθμούς, είναι δύσκολο κανείς να προβλέψει. Ωστόσο, μπορεί κάποιος
να διαβλέψει ότι η επιρροή «της νεανικής δημοκρατίας», την οποία μόλις τα
τελευταία χρόνια οι Άγγλοι έφεραν στο Χονγκ Κονγκ, και «το θέμα των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων» θα «παίξουν» στο επόμενο διάστημα, και θα αποτελέσουν ίσως ένα
αγκάθι για την Κίνα, όπως άλλωστε ένα μελλοντικό αγκάθι θα είναι και η υπόθεση
της επανόδου τής Ταϊβάν.

«ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ»

Πολλά Χονγκ Κονγκ. Η ηγεσία της Κίνας έδωσε το πράσινο φως τα τελευταία χρόνια, ώστε η Σαγκάη, η Σενζέν, η νήσος Χαϊνάν να στοχεύουν σε μιά υψηλή ανάπτυξη

Ο Μάρτιν Λι, ο κορυφαίος πολιτικός του Χονγκ Κονγκ, αρχηγός του δημοκρατικού
κόμματος, ο μεγάλος νικητής των εκλογών, αλλά και σφοδρός επικριτής της
κυβέρνησης του Πεκίνου, στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» δεν αφήνει περιθώρια για αμφιβολίες…

«Η μάχη για τη δημοκρατία είναι καθοριστική για το μέλλον της Κίνας. Και εμείς
δεν θα υποστείλουμε ποτέ τη σημαία γι’ αυτό», τονίζει ο Μάρτιν Λι, ένας
πολιτικός με μεγάλο κύρος στο Χονγκ Κονγκ, αλλά και στο Λονδίνο και την Ουάσιγκτον.

Ο κ. Λι πιστεύει ότι η Κίνα «ακολουθεί με συνέπεια έναν σκληρό καπιταλιστικό
δρόμο, παρά τις διακηρύξεις περί σοσιαλισμού».

«Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η Κίνα σήμερα με το 1,2 δισεκατομμύριο πληθυσμό
είναι μια χώρα που ακολουθεί την “ανοικτών θυρών” οικονομική πολιτική, όπως
την όρισε ο Τενγκ Σιάο Πινγκ.

Όμως, η Κίνα δεν είναι μια κομμουνιστική χώρα, όπως λένε. Είναι μια
καπιταλιστική χώρα, όπου υπάρχουν ορισμένες περιοχές πολύ γρήγορης ανάπτυξης
ελεγχόμενης από το Κέντρο, από το Πεκίνο.

Πρέπει ωστόσο να επισημανθεί ότι μπορεί η κυβέρνηση να μιλάει συνεχώς για
οικονομικά ανοίγματα, αλλά φοβάται να μη χαθεί ο έλεγχος της χώρας, τον οποίο
σήμερα έχει το κομμουνιστικό κόμμα».

Ο Μάρτιν Λι ­ με πολλές εμφανίσεις στο CNN τα τελευταία χρόνια ­ πιστεύει ότι
«η Κίνα αλλάζει συνεχώς και με εντυπωσιακούς ρυθμούς».

Μόνον που αν κοιτάξουμε τα πενήντα τελευταία χρόνια, αυτά δηλαδή που βρίσκεται
στην εξουσία το κομμουνιστικό κόμμα, «τότε θα δούμε την πορεία της σαν ένα
εκκρεμές. Άλλοτε να πηγαίνει αριστερά και άλλοτε δεξιά. Όταν πηγαίνει προς τα
δεξιά, τότε υπάρχουν ελπίδες για ανάπτυξη, μια καλύτερη ζωή, κάποια πολιτικά
ανοίγματα. Και ελπίζω να μην ξανασυμβεί αυτό που έγινε στην Τιεν Αν Μεν. Θα
ήταν μια τραγωδία. Η Κίνα δεν είναι δημοκρατική χώρα, αλλά δεν θα πρέπει
τουλάχιστον να πισωγυρίσει στο ’89».

­ Μιλάτε για δημοκρατία, αλλά στο Χονγκ Κονγκ μόλις πριν από λίγα χρόνια οι
Άγγλοι έκαναν αυτό το δημοκρατικό άνοιγμα…

«Το Χονγκ Κονγκ, το οποίο σήμερα έχει φθάσει να έχει 6,5 εκατομμύρια πληθυσμό,
είναι διαφορετικό. Ήταν αγγλική αποικία. Σκεφθείτε όμως ότι γίνονται δεκαετίες
τώρα ελεύθερες εκλογές στην Ινδία. Εκλογές γίνονται στο Πακιστάν, στη Σρι Λάνκα…».

­ Ναι, αλλά πόσες φορές δολοφόνησαν τους ηγέτες τους…

«Και όμως σε δημοκρατικά συστήματα υπάρχουν και δολοφονίες. Δεν έχει
δημοκρατία η Αμερική επειδή δολοφονήθηκαν οι Κέννεντυ; Προφανώς υπάρχει
δημοκρατία… Έπειτα, οι περισσότερες χώρες στην Ανατολική Ασία έχουν
δημοκρατία. Γιατί όχι να μην έχει και η Κίνα;».

Ο Μάρτιν Λι τονίζει, πάντως, ότι «το Χονγκ Κονγκ δεν ήταν ποτέ δημοκρατικό
κάτω από την αγγλική διοίκηση».

Υποστηρίζει, ωστόσο, ότι «υπήρχε μια αγγλική κυβέρνηση στη μητρόπολη, η οποία
εκλεγόταν και εκλέγεται κάτω από άρτιες δημοκρατικές διαδικασίες. Υπάρχει εκεί
­ στην Αγγλία ­ ένα Κοινοβούλιο που θαυμάζει ο κόσμος. Έτσι, οι κάτοικοι του
Χονγκ Κονγκ είχαν ελευθερίες, χωρίς να υπάρχει δημοκρατικό σύστημα.

Δείτε την Κίνα σήμερα. Λείπει η δημοκρατία. Βεβαίως, το 15ο Συνέδριο του
Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας βάζει τη σφραγίδα του για αλλαγές προς τα
δεξιά και ελπίζω ότι έτσι θα ανοίξει και ο δρόμος για δημοκρατικές αλλαγές.
Όμως, επιτρέψτε μου να έχω επιφυλάξεις. Δεν ξέρεις ποτέ τι θα γίνει με την
Κίνα. Και αυτή είναι η ανησυχία μου με το Χονγκ Κονγκ.

Στην Αμερική δεν σταματάνε και δεν συλλαμβάνουν κανέναν για τις πολιτικές
πεποιθήσεις του, όπως γίνεται στην Κίνα. Δεν είναι το ίδιο στη Σιγκαπούρη, στη
Μαλαισία, παρά το ότι υπάρχουν δικτατορίες».

Ο πρόεδρος του δημοκρατικού κόμματος του Χονγκ Κονγκ πιστεύει ότι «το εκκρεμές
συνεχίζει την τροχιά του». «Δεν ξέρεις πότε θα ξαναβρεθεί στην άλλη πλευρά.
Κάθε δέκα χρόνια υπάρχει ένας κύκλος. Ας μας αφήσουν μόνους να έχουμε
ελευθερία, αυτό θέλουμε. Το Χονγκ Κονγκ να τραβήξει τον δρόμο του.

Ο Τουνγκ ­ ο Κινέζος κυβερνήτης του Χονγκ Κονγκ, οποίος διαδέχθηκε τον Πάτον ­
επιλέχθηκε από τον Ζιαν Ζε Μιν. Δεν εξελέγη από τον κόσμο του Χονγκ Κονγκ.
Ουσιαστικά είναι ως δικτάτορας».

Ο Μάρτιν Λι θέτει ως καθοριστικό το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κυρίως
μετά την Τιεν Αν Μεν.

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

«Θέλουμε την Κίνα ισχυρή, αλλά να προσέξει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Θέλουμε
ένα μεγάλο έθνος, αλλά αυτό πρέπει να συμβεί με παράλληλη κατάκτηση της
δημοκρατίας. Έτσι είναι βέβαιο ότι θα υπάρξει και ειρήνη. Έπειτα, για να δούμε
τι θα γίνει και με την Ταϊβάν. Πώς θα επιστρέψει στην Κίνα, όταν η ίδια έχει
δημοκρατία και η Κίνα δεν έχει; Και εμείς θέλουμε να γυρίσει η Ταϊβάν. Αλλά
χρειάζεται προσοχή. Υπάρχει και ένα άλλο ζήτημα. Στην Κίνα υπάρχει διαφθορά.
Υπήρχε και εδώ στο Χονγκ Κονγκ, το 1960, αλλά έγιναν αλλαγές και υπήρξε εξυγίανση».

Πάντως, ο Μάρτιν Λι πιστεύει ότι ούτως ή άλλως η επάνοδος του Χονγκ Κονγκ στην
Κίνα θα επηρεάσει οικονομικά θετικά την περιοχή της Γκουαντόγκ ­ όπου
βρίσκεται και η Καντόνα, με τη Σενζέν και το Μακάου ­ ωστόσο, θα υπάρξουν
«τριγμοί, λόγω της διαφοράς των πολιτικών συστημάτων».

Άλλωστε, «δεν είναι εύκολη υπόθεση, το “μία χώρα με δύο συστήματα”. Αν και
όπως είχε πει ο Τενγκ Σιάο Πινγκ, όταν υπάρχει ένα καλό σύστημα, μπορεί να
ξεπεραστεί το πρόβλημα αν εμφανισθούν κακοί ηγέτες. Αν όμως το σύστημα είναι
κακό, τότε το κακό δεν διορθώνεται, έστω και αν οι ηγέτες είναι καλοί».

«Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ στο Χονγκ Κονγκ δεν έχει αλλάξει, μετά την 1η Ιουλίου. Η
οικονομία συνεχίζει την ανοδική της πορεία», τονίζει στα «ΝΕΑ» ο υπουργός
Εξωτερικών της Κίνας Τσιεν Τσι Τσεν. «Άλλωστε το Χονγκ Κονγκ απολαμβάνει όλων
των πολιτικών, οικονομικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων που είχε και πριν. Και
θα αποκτήσει σταδιακά ένα δημοκρατικό σύστημα, το οποίο θα ανταποκρίνεται στις
ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν εκεί.Το Χονγκ Κονγκ θα παραμείνει μία
ξεχωριστή περιοχή ως προς τα θέματα της φορολογίας των επενδύσεων. Και
βεβαίως, ως λιμάνι, θα συνεχίσει να απολαμβάνει των προνομίων που είχε. Το
Χονγκ Κονγκ θα παραμείνει ένα διεθνές χρηματιστηριακό και ναυτιλιακό κέντρο,
το οποίο θα διατηρεί και αυτόνομα τις οικονομικές σχέσεις του με διάφορες
περιοχές του κόσμου ­ και χώρες. Φυσικά, τα συμφέροντα των ξένων χωρών, αλλά
και των εταιρειών που έχουν επενδύσει στο Χονγκ Κονγκ, θα προστατευθούν».