ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι κηλίδες της επιτυχίας

Με δύο χρόνια φυλάκιση, κράτηση τριών ημερών και πρόστιμο 20.000 δρχ.
καταδικάστηκαν δύο άτομα στη Θεσσαλονίκη, επειδή μοίραζαν προκηρύξεις εναντίον
της Ολυμπιάδας του 2004.

Ο ΣΚΟΥΡΙΑΣΜΕΝΟΣ νόμος που επιστρατεύθηκε για να συγκαλύψει την ιδεολογική
φόρτιση της συγκεκριμένης αστυνομικής και δικαστικής πράξης, βάζει τεράστια
ερωτηματικά ως προς την ουσία του δημοκρατικού μας πολιτεύματος.

Ο καθένας μπορεί να εκφράζει ελεύθερα τη γνώμη του, αρκεί αυτή να μην
επεκτείνεται σε ζητήματα που, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, λειτουργούν ως
διακυβεύματα εθνικού χαρακτήρα. Αυτό είναι το μήνυμα που, εμμέσως πλην σαφώς,
εκπέμπει η Πολιτεία, διά μέσου των οργάνων της, προς κάθε υποψήφιο
διαφωνούντα.

Έτσι, η εθνική ομοψυχία μεταφράζεται σε απόλυτη κυριαρχία μιας άποψης και το
δικαίωμα στη διαφορετικότητα θυσιάζεται στις σκοπιμότητες της συγκυρίας. Μέσω
του ιδίου μηχανισμού, το κυρίαρχο σύστημα προκαταλήψεων ανάγεται σε μοναδική
αλήθεια και η ομαδική στερεοτυπία αποκτά διαστάσεις δόγματος. Οι αιρετικοί,
όπως και στην περίοδο της Ιεράς Εξέτασης, πρέπει να οδηγηθούν στην πυρά, γιατί
αλλιώς το μικρόβιο της αίρεσης κινδυνεύει να διαδοθεί σε ολόκληρη την κοινωνία.

Ανεξάρτητα από το γεγονός αν η συγκεκριμένη ενέργεια ήταν μέρος ενός
γενικότερου σχεδίου φίμωσης της αντιπολιτευτικής έκφρασης, ή απλώς μία κίνηση
ad hoc, τα ερωτηματικά ως προς την ποιότητα της δημοκρατίας και των ορίων των
δικαιωμάτων των πολιτών παραμένουν. Διότι είναι εύλογο να υποθέσει κανείς ότι
το σύστημα των παραγόντων εξουσίας, που νιώθει να απειλείται από τις
προκηρύξεις μιας μικρής ομάδας πολιτών και μάλιστα την παραμονή της απόφασης
για την ανάληψη της Ολυμπιάδας (όπου τα πάντα έχουν σχεδόν κριθεί), είναι
τουλάχιστον ανασφαλές και καθόλου σίγουρο για την εγκυρότητα των επιλογών του.

Το ζήτημα βέβαια είναι ποιοι είναι αυτοί οι παράγοντες της εξουσίας και πώς
καταφέρνουν να επιβάλλουν το δικό τους στυλ, τη στιγμή μάλιστα που ο ίδιος ο
Πρωθυπουργός φροντίζει να αποστασιοποιηθεί από το κλίμα της «εθνικής υστερίας»
και προσπαθεί να φέρει την υπόθεση στα μέτρα της πραγματικότητας. Μήπως όμως
οι αποφάσεις σαν κι αυτήν δεν σηματοδοτούν μόνο τις δυσμορφίες του
δημοκρατικού μας πολιτεύματος, αλλά ενδεχομένως προετοιμάζουν και το μέλλον
της ίδιας της Ολυμπιάδας;

Ένα μέλλον δηλαδή που δεν θα διέπεται από τον ορθολογισμό και τη γόνιμη
αντιπαράθεση απόψεων, αλλά από την αμφιλεγόμενη δεοντολογία του «εθνικού
συμφέροντος», έννοια που συχνά επιστρατεύεται για να καλύψει την έλλειψη
επιχειρημάτων;

Είναι άλλωστε γνωστό ότι ο όρος «έργο εθνικής σημασίας» χρησιμοποιείται ενίοτε
για να χαρακτηρίσει επιλογές αμφιλεγόμενης οικονομικής ή λειτουργικής
σκοπιμότητας και να απομονώσει έτσι ­ και μάλιστα με το στίγμα του εθνικού
μειοδότη ­ όσους διαφωνούν ή καταθέτουν μια αντίθετη άποψη.

Ο γράφων ανήκει σε εκείνους που από την αρχή υποστήριζαν ότι οι Ολυμπιακοί
Αγώνες μπορεί να είναι είτε επωφελείς είτε επιβλαβείς για την πόλη, το
περιβάλλον, την οικονομία.

Πιστεύει πως μπορεί να είναι ένα εργαλείο για μια διαφορετική προσέγγιση στα
θέματα των υποδομών, της χωροταξίας, του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού, όπως
μπορεί κάλλιστα να γίνουν έρμαιο στα χέρια των κερδοσκόπων.

Το κατά πού θα γείρει η πλάστιγγα, είναι εν πολλοίς θέμα αρχικού σχεδιασμού,
κριτηρίων και δομών διαχείρισης. Για την τελευταία μάλιστα περίπτωση δεν αρκεί
ο διακομματικός χαρακτήρας των οργάνων ­ άλλωστε τα κόμματα δεν εκφράζουν παρά
ατελώς τη θέληση της κοινωνίας.

Χρειάζεται επιπλέον η εγκαινίαση ενός ευρύτατου και ανοιχτού διαλόγου, χωρίς
αποκλεισμούς, χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς αιφνιδιασμούς της τελευταίας στιγμής.

Έτσι, η Ολυμπιάδα του 2004 μπορεί να γίνει όχι μόνο η αφετηρία μιας
αναμόρφωσης του αθλητικού παραδείγματος, αλλά και ο στίβος μιας πολιτικής
πρακτικής που με δημοκρατικό τρόπο ενσωματώνει τις δημιουργικές ιδέες και
δυνάμεις της κοινωνίας.

Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι περιβαλλοντολόγος, τέως διευθυντής
της Greenpeace.