«Προνομιακές» ανισότητες

Μία πλευρά των Γενικών Εξετάσεων και του αριθμού των εισακτέων στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, πλευρά που δεν καταφέρνει να κερδίσει μια θέση στην
«πρώτη σελίδα» της δημοσιότητας, είναι οι εξετάσεις εισαγωγής στα ΑΕΙ-ΤΕΙ για
τα παιδιά των Ελλήνων του εξωτερικού, που διεξάγονται κάθε χρόνο τον Σεπτέμβριο.

ΣΥΜΦΩΝΑ με υπολογισμούς του πανεπιστημιακού Μιχάλη Δαμανάκη (Πανεπιστήμιο
Κρήτης), στην ελληνική Τριτοβάθμια Εκπαίδευση φοιτούν περίπου 10 χιλιάδες
ομογενείς φοιτητές, παιδιά Ελλήνων του εξωτερικού (π.χ. μεταναστών – εργατών
στη Γερμανία κ.λπ.) και Ελλήνων υπαλλήλων που υπηρετούν στο εξωτερικό (π.χ. διπλωματών).

Το ειδικό προνομιακό καθεστώς που έχει θεσπίσει η Πολιτεία για την εισαγωγή
των παιδιών αυτών στα ελληνικά πανεπιστήμια επιτρέπει στους 3 από τους 4
υποψήφιους να εισάγονται σ’ αυτά.

Ειδικά, ο αριθμός των εισακτέων Ελλήνων του εξωτερικού αποτελεί περίπου το 65%
όσων από αυτά συμμετέχουν στις Γενικές Εξετάσεις για την Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση και ο αριθμός των εισακτέων παιδιών των δημοσίων υπαλλήλων που
υπηρετούν στο εξωτερικό ανέρχεται στο 90% των υποψηφίων.

Η πρώτη εικόνα που σχηματίζει κανείς από την παράθεση των στοιχείων είναι ότι
υπάρχει μεγάλη ανισότητα ανάμεσα στις δύο ομάδες υποψηφίων, κοντολογίς,
ανάμεσα στα παιδιά των Ελλήνων που ζουν στην Ελλάδα από τη μια και στα παιδιά
των Ελλήνων που ζουν στο εξωτερικό ή υπηρετούν για ένα χρονικό διάστημα σε
ελληνικές δημόσιες υπηρεσίες στο εξωτερικό, ως προς τις ευκαιρίες πρόσβασης
στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

«ΔΩΡΟΝ ΑΔΩΡΟΝ»

Πόσο όμως, αυτό ισχύει στην πραγματικότητα; Σύμφωνα με στοιχεία που
αποκαλύπτει ο Μιχάλης Δαμανάκης στην έρευνά του «Ομογενείς φοιτητές σε
ελληνικά πανεπιστήμια», γίνεται φανερό ότι οι ειδικές εξετάσεις, που
παρέχονται από την Πολιτεία στα Ελληνόπουλα του εξωτερικού, αποτελούν στην
πραγματικότητα προνόμιο για τα παιδιά των Ελλήνων δημοσίων υπαλλήλων του
εξωτερικού και δώρον άδωρον για τα παιδιά των Ελλήνων εργατών του εξωτερικού.

Πίσω από την εύκολη πρόσβαση στα ελληνικά πανεπιστήμια απλώνεται το μαύρο
φόντο της υποβαθμισμένης εκπαίδευσης και των εκπαιδευτικών «εφοδίων», που
παρέχονται στα παιδιά των Ελλήνων μεταναστών στο εξωτερικό, που μπορεί να
αρκούν για την «ειδική» εισαγωγή τους σε κάποια από τις μαζικές σχολές της
Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, σε καμιά περίπτωση όμως δεν αρκούν για επιτυχείς
σπουδές σ’ αυτές.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός, ότι ενώ τα παιδιά των Ελλήνων δημοσίων
υπαλλήλων του εξωτερικού εισάγονται σχεδόν όλα στα ΑΕΙ και φοιτούν σε σχολές
κύρους (π.χ. Ιατρική, Πολυτεχνείο κ.λπ.), αντίθετα τα παιδιά των Ελλήνων
μεταναστών, π.χ. των εργατών της Γερμανίας, όταν καταφέρνουν να παρουσιαστούν
ως υποψήφιοι στη διεκδίκηση μιας θέσης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, εισάγονται
κυρίως στα ΤΕΙ ή στις μαζικές Σχολές Κοινωνικών ή Οικονομικών Σπουδών (π.χ.
Πάντειος κ.λπ.), από τις οποίες όμως, οι πιθανότητες αποφοίτησης είναι
ιδιαίτερα περιορισμένες και η γρήγορη εγκατάλειψη των σπουδών λιπαίνεται
«υπογείως» στο έδαφος της κοινωνικο-οικονομικής και εκπαιδευτικής τους υστέρησης.

ΠΡΙΝ ΑΠΟ 30 χρόνια οι μετακινήσεις των Ελλήνων στο εξωτερικό αντιστάθμιζαν τη
φυσική αύξηση του πληθυσμού. Π.χ. το 1965 είχαμε πραγματική μείωση του
πληθυσμού της χώρας μας αφού η αποδημία ξεπερνούσε κατά πολύ τη φυσική αύξηση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΥΕ οι μεταναστευτικές έξοδοι για την περίοδο 1955
– 1977 αφορούσαν περίπου ένα εκατομμύριο Έλληνες που «εγκατέλειψαν» για ένα
μικρό ή μεγαλύτερο χρονικό διάστημα τη χώρα τους.

Η μετανάστευση στη χώρα μας ήταν συστατικό στοιχείο της διαμορφούμενης
οικονομικής διάρθρωσης που και αυτή αποτελούσε, την περίοδο εκείνη, στοιχείο
του καταμερισμού εργασίας και της θέσης που πήρε η Ελλάδα στη σφαίρα των
διεθνών συναλλαγών. Πίσω από τη «δυναμική» της ανακαλύπτουμε τη φτώχεια, την
ανεργία, την απώλεια κάθε προοπτικής άμεσης βελτίωσης του επιπέδου διαβίωσης
και παράλληλα τη σύμπτωση οικονομικών συμφερόντων του κράτους «υποδοχής» και
του κράτους «εξαγωγής». Εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες μετανάστευαν, σε μια
προσπάθεια «υπέρβασης» της πρότερης θέσης τους, ελπίζοντας στην κοινωνική
ανέλιξή τους μέσω της «προσωρινής» προλεταριοποίησής τους σε κάποια από τις
χώρες «υποδοχής», όπου μαζικά προσέφευγαν.

Το μεταναστευτικό ρεύμα θα περιοριστεί από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 και
οι παλιννοστούντες, έκτοτε, θα υπερκαλύπτουν σταθερά τις μεταναστευτικές εξόδους.

Για τους Έλληνες μετανάστες η επιστροφή στην πατρίδα ήταν το όραμα που
αντιστάθμιζε όλες τις στενοχώριες. Γύρω από αυτή την επιστροφή συνυφαίνεται
ένα ολόκληρο πλέγμα προσδοκιών.

Ανάμεσα στα 1971 και 1991 επανεγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα περίπου 700 χιλιάδες
Έλληνες κυρίως από τη Δυτική Ευρώπη και λιγότερο από τις υπερπόντιες χώρες.
Παράλληλα, σύμφωνα με την «Έκθεση για τον ΟΟΣΑ», που υποβλήθηκε από το ΥΠΕΠΘ
το 1995, κάθε χρόνο επαναπατρίζονται στην Ελλάδα, από διάφορες χώρες, περίπου
9 χιλιάδες Ελληνόπουλα. Από αυτά, 5 χιλιάδες επαναπατρίζονται από τη Γερμανία
και 4 χιλιάδες από τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία κ.α. Ένα μεγάλο μέρος
των παλιννοστούντων νέων συγκεντρώνονται στην ηλικία έως 14 ετών και φυσικά
είναι υπόχρεοι σχολικής φοίτησης.

Όμως το «σχολικό», κοντολογίς η εκπαιδευτική πορεία, δεν αποτελεί πρωταρχικό
πρόβλημα μόνο στην περίπτωση των «παιδιών της μετανάστευσης» αλλά και των
«παιδιών της παλιννόστησης» αφού, σύμφωνα με τα αποτελέσματα ερευνών,
αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα και στο ελληνικό σχολείο το οποίο
λειτουργώντας με τη μέθοδο του «Προκρούστη» ποτέ δεν πήρε στα σοβαρά τις
ιδιαιτερότητες του μαθητικού πληθυσμού των παλιννοστούντων.