ΠΡΟΣΩΠΑ Εκδότρια «παράνομων» βιβλίων

Αϊσέ Ζαρακολού. Εναντίον της εκκρεμούν 22 προσφυγές στα τουρκικά δικαστήρια

Η Αϊσέ Νουρ Ζαρακολού εκδίδει βιβλία στην Τουρκία· όταν, βεβαίως, δεν
βρίσκεται στη φυλακή.

ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ του εκδότη είναι από τα πιο επικίνδυνα στη γειτονική χώρα, καθώς
οι τουρκικοί νόμοι περί Τύπου τιμωρούν τους συγγραφείς που εκφράζουν ειλικρινά
τις απόψεις τους για τα κοινωνικά και τα πολιτικά προβλήματα της χώρας.
Σύμφωνα με την Ένωση Εκδοτών της Τουρκίας, τουλάχιστον 100 δημοσιογράφοι
βρίσκονται σήμερα στη φυλακή για πράξεις που θεωρούνται νόμιμες σε όλες τις
δυτικές χώρες. «Θέλουμε να απαλλάξουμε την Τουρκία από την ντροπή να είναι μια
χώρα όπου συγγραφείς και διανοούμενοι υποφέρουν στις φυλακές», δήλωσε πρόσφατα
ο Σεζέρ Ντουρού, πρόεδρος της Ένωσης των Τούρκων Συγγραφέων. «Η μεγαλύτερη
επιθυμία μας είναι να ζήσουμε σ’ ένα σύγχρονο, πολιτισμένο, δημοκρατικό και
ειρηνικό περιβάλλον».

Η Αϊσέ Νουρ Ζαρακολού είναι από τους σφοδρότερους επικριτές των τουρκικών
νόμων περί Τύπου. Άνοιξε το 1976 τον εκδοτικό οίκο της, ο οποίος σήμερα
λειτουργεί σ’ ένα υπόγειο στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης. Τα τελευταία
χρόνια εξέδωσε βιβλία τα οποία καταγγέλλουν τον πόλεμο της τουρκικής
κυβέρνησης εναντίον των Κούρδων ανταρτών, κατηγορούν τις τουρκικές δυνάμεις
ασφαλείας για συμμετοχή σε «αποσπάσματα θανάτου» και τεκμηριώνουν τη
γενοκτονία των Αρμενίων. Γι’ αυτό το «έγκλημα» έχει εκτίσει τέσσερις ποινές
φυλάκισης, ενώ πολύ πρόσφατα καταδικάσθηκε επειδή εξέδωσε μια έκθεση για τα
ανθρώπινα δικαιώματα, στην οποία διπλωμάτης που δεν κατονομαζόταν χαρακτήριζε
κάποιους Τούρκους στρατιώτες «κακοποιούς». Είκοσι δύο προσφυγές εκκρεμούν
εναντίον της, αλλά η ίδια δεν αποθαρρύνεται και υπόσχεται να συνεχίσει, έστω
κι αν αυτό σημαίνει κι άλλες φυλακίσεις. Δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική
δημοκρατία στην Τουρκία, τονίζει, «όσο ο κόσμος δεν μπορεί να εκφράσει την
ταυτότητά του και τις απόψεις του».

Τον περασμένο μήνα, το τουρκικό Κοινοβούλιο ψήφισε μια αμνηστία: από τους
τουλάχιστον 100 φυλακισμένους βάσει του νόμου περί Τύπου, με την αμνηστία αυτή
αποφυλακίσθηκαν μόνον έξι διευθυντές εφημερίδων, οι οποίοι είχαν φυλακισθεί
επειδή δημοσίευσαν «παράνομα άρθρα». Ο νόμος περί Τύπου δεν άλλαξε στο
παραμικρό και οι έξι προειδοποιήθηκαν ότι θα επιστρέψουν αμέσως στη φυλακή αν
γράψουν ή δημοσιεύσουν κι άλλα «παράνομα» άρθρα. Ο Οτσάκ Ισίκ Γιουρτσού ήταν
ανάμεσα στους έξι. Γιατί οι τουρκικές κυβερνήσεις δεν επιτρέπουν μεγαλύτερη
ελευθερία στον Τύπο; τον ρώτησε ο Στίβεν Κίνζερ της «Νιού Γιόρκ Τάιμς». «Δεν
μπορώ να πω», του απάντησε ο δημοσιογράφος, ο οποίος έμεινε περισσότερο από
τρία χρόνια στη φυλακή. «Σας παρακαλώ, καταλάβετε ότι βρίσκομαι υπό δικαστική
επιτήρηση. Και ξέρετε τι σημαίνει αυτό».