Αριστερός ρεαλισμός

Λιονέλ Ζοσπέν: «Να βρούμε την ισορροπία μεταξύ κράτους και αγοράς». (Φωτό Ρώυτερ)

Κάθε χρόνο τέτοια εποχή, πάνω που τελειώνει το καλοκαίρι, οι Γαλλοι
σοσιαλιστές πολιτικοί ­ άλλος σχετικά οργανωμένος, άλλος επιστρέφοντας «επ’
αυτοφώρω» από διακοπές ­ συρρέουν σε ένα είδος συνεδρίου / συμποσίου με τον
ακαδημαϊκό τίτλο «Θερινό Πανεπιστήμιο», για να επισφραγίσουν με εισηγήσεις και
ανταλλαγή ιδεών μια σειρά από διαλέξεις που, συνήθως, έχουν τον χαρακτήρα
μαθημάτων για τους νεοσσούς του κόμματος.

ΣΤΗ γραφική Λα Ροσέλ, όπου συγκεντρώθηκαν και πάλι το τελευταίο τριήμερο, τα
στελέχη του κυβερνώντος κόμματος της Γαλλίας δεν φωτίστηκαν πολύ ως προς τις
λεπτομέρειες του προγράμματος του Λιονέλ Ζοσπέν για τους αμέσως επόμενους μήνες.

Αυτές αφέθηκαν στη δικαιοδοσία των αρμόδιων υπουργών, για να συζητηθούν
διεξοδικά από την επόμενη εβδομάδα, ώστε να προχωρήσει μέσα στον Σεπτέμβριο
και τον Οκτώβριο η ψήφιση μερικών από τα πιο επείγοντα νομοσχέδια.

ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΟΣ

Αλλά το «Θερινό Πανεπιστήμιο» τίμησε επαξίως το όνομά του: αποτέλεσε για άλλη
μια φορά κέντρο θεωρητικής επεξεργασίας των κατευθύνσεων που κατά τους
κληρονόμους του Φρανσουά Μιτεράν θα πρέπει ν’ ακολουθήσει ο σοσιαλισμός, η
κεντρική αυτή «ιδεολογία του αιώνα» (εν όψει βέβαια και του επόμενου αιώνα).

Ο καθηγητής Ζοσπέν συνήρπασε και πάλι το ακροατήριό του με την ανάλυση πρώτα
των δυσκολιών που αντιμετωπίζει μια σοσιαλιστική κυβέρνηση από την επέλαση του
(νεο)φιλελευθερισμού και από την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, και έπειτα
των τρόπων αντιμετώπισης αυτών των δυσκολιών.

Ποια πρέπει να είναι σήμερα η πολιτική ενός σοσιαλιστικού κόμματος; Ο Ζοσπέν
θέλησε να μην απομακρυνθεί υπερβολικά από την αριστερή «παράδοση», αλλά και να
μη γυρίσει την πλάτη στην πραγματικότητα της αγοράς και της μετά το Τείχος
Ευρώπης. Πρότεινε λοιπόν ένα νέο «κλειδί».

Το όνομα αυτού: «Ρεαλισμός της Αριστεράς».

Στις τρεις αυτές λέξεις, όσο και αν επιδέχονται ποικίλες ερμηνείες,
περικλείεται ο ενδεδειγμένος τρόπος δράσης των σοσιαλιστικών στελεχών.

ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ, ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ

«Έχω ήδη μιλήσει για τον ρεαλισμό της Αριστεράς ­ είπε. Με τον όρο αυτό εννοώ
το είδος της πολιτικής βούλησης που είναι συναρμοσμένη με την πραγματικότητα.
Αν θέλουμε να μεταβάλουμε τα πράγματα, πρέπει να ξεκινάμε από αυτά, από τα
ίδια τα πράγματα. Και πιστεύω ότι αυτό (τον αριστερό ρεαλισμό) το εκδηλώσαμε
ήδη στον τρόπο που αντιμετωπίσαμε ορισμένα καυτά θέματα, όπως είναι η
απασχόληση και το πρόβλημα των μεταναστών».

Απαντώντας στις επικρίσεις της αριστερής πτέρυγας για το ότι η κυβέρνηση δεν
κατήργησε ακόμη τους νόμους Πασκουά – Ντεμπρέ περί αστυνόμευσης των μεταναστών
που είχαν προκαλέσει κατακραυγή, ο Ζοσπέν παρατήρησε:

«Είχα πει, ναι, ότι θα καταργήσω αυτόν τον νόμο. Αλλά, αν προσέξατε, είχα πει
επίσης ότι θα τον αντικαταστήσω με έναν νέο νόμο. Ο οποίος θα σέβεται βέβαια
τα δικαιώματα των μεταναστών».

Το θέμα λοιπόν παραμένει υπό ρύθμιση, επιεικέστερη προφανώς για τους
μετανάστες απ’ ό,τι ήταν η ως τώρα νομοθεσία.

Αλλά στο συνέδριο ακούστηκε και ένα άλλος όρος – κλειδί: η «ισορροπία».

Η «ρεαλιστική Αριστερά», την οποία προκήρυξε ο Ζοσπέν, πρέπει να είναι μία
«ισορροπημένη» Αριστερά. Τι σημαίνει αυτό, εξήγησε σε μια άλλη αποστροφή του:
«Πρέπει να βρούμε το σημείο όπου ισορροπούν από τη μια μεριά το κράτος, χωρίς
να είμαστε κρατιστές, και από την άλλη η αγορά, χωρίς να είμαστε νεοφιλελεύθεροι».

Αυτό το τελευταίο, πρόσθεσε ο Γάλλος πρωθυπουργός, «βρίσκεται πολύ μακριά» από
τη φιλοσοφία της κυβέρνησής του, η οποία θέλει να παραμείνει μια κυβέρνηση που
θα υπηρετεί τα συμφέροντα «των ευρέων στρωμάτων της κοινωνίας μας».

ΤΟ ΗΧΗΡΟ «όχι» των Γάλλων σοσιαλιστών στον νεοφιλελευθερισμό ακούστηκε στη Λα
Ροσέλ σε ποικίλους τόνους από τους διάφορους ομιλητές, αλλά ο ίδιος ο Ζοσπέν
και ο υπουργός του των Οικονομικών, Ντομινίκ Στρος – Καν, ήταν μάλλον
κατηγορηματικοί στο σημείο αυτό.

Και οι δύο μίλησαν για ένα «πρόγραμμα κοινωνίας», που κατά τον Ζοσπέν σημαίνει
ότι «η αγορά δεν πρέπει να επισκιάσει την ισχύ του κοινωνικού μας συμβολαίου».

Οι Γάλλοι Σοσιαλιστές, είπε, «δεν θα γίνουν ποτέ νεοφιλελεύθεροι».

Αλλά η αγορά υπεισέρχεται παντού. Και ο Στρος – Καν δεν παρέλειψε να δώσει
μερικές κατευθύνσεις για τη δημοσιονομική πολιτική:

«Υπάρχει ­ είπε ­ η βασική ιδέα ότι τα συστήματα φορολόγησης θα πρέπει να
ανταμείβουν τις επιχειρήσεις που με τα προγράμματά τους δημιουργούν θέσεις
εργασίας.

Είναι μια περίφημη ιδέα, αλλά πρέπει να παραδεχθούμε ότι δεν είναι και τόσο
εύκολη στην εφαρμογή της».

Ένα από τα βάσανα που περιμένουν την κυβέρνηση Ζοσπέν τον ερχόμενο χειμώνα
είναι, ακριβώς, να βρει τρόπους να τονώσει την απασχόληση επηρεάζοντας θετικά
τους επιχειρηματίες.