ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Φως στα εγκλήματα του απαρτχάιντ

Οι κατηγορούμενοι. Ο Γιάνους Ουάλους (αριστερά) και ο Κλάιβ Ντέρμπι-Λιούις οι λευκοί εξτρεμιστές που σκότωσαν τον Κρις Χάνι, ενώπιον της Επιτροπής για την Αλήθεια και τη Συμφιλίωση

Θυμός και απογοήτευση κυριαρχούν στη Νότια Αφρική μετά τις συνεδριάσεις της
Επιτροπής για την Αλήθεια και τη Συμφιλίωση, που αναβλήθηκαν τελικά για τον Νοέμβριο.

ΟΙ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΙΣ αυτές ήταν αφιερωμένες στον φόνο του Κρις Χάνι, μιας από τις
δημοφιλέστερες φυσιογνωμίες του αγώνα κατά του απαρτχάιντ. Ο φόνος αυτός, ο
οποίος διαπράχθηκε το 1993, είναι μία από τις πιο ευαίσθητες υποθέσεις που
έχει εξετάσει ως τώρα η επιτροπή αυτή, έργο της οποίας είναι να ρίξει φως στα
εγκλήματα του ρατσιστικού καθεστώτος. Οι δύο εβδομάδες που αρχικά
προβλέπονταν, δεν φάνηκαν αρκετές για να εκδοθεί απόφαση και η επιτροπή
υποχρεώθηκε την περασμένη Πέμπτη να αναβάλει για τον Νοέμβριο την τελική
εξέταση της υπόθεσης. Οι λευκοί εξτρεμιστές αυτουργοί της δολοφονίας
καθυστέρησαν τις συνεδριάσεις, θέτοντας διαρκώς διαδικαστικά ζητήματα και
προσπαθώντας στο τέλος να μετατρέψουν το εδώλιο σε πολιτικό βήμα στην υπηρεσία
της ρατσιστικής ιδεολογίας τους.

Όντας καταδικασμένοι σε ισόβια κάθειρξη, οι Κλάιβ Ντέρμπι-Λιούις και Γιάνους
Ουάλους, ζητούν να περιληφθούν στην αμνηστία που μπορεί να χορηγήσει η
επιτροπή. Για να συμβεί κάτι τέτοιο, δεν απαιτείται από αυτούς καμία
μεταμέλεια. Οι ομολογίες τους αρκούν, με τον όρο ότι τα κίνητρα του εγκλήματος
ήταν πολιτικά. Έτσι, αντί να απαρνηθούν τις πεποιθήσεις τους, οι δύο δολοφόνοι
δεν έπαψαν να υπερασπίζονται, ψυχρά και αλαζονικά, μια «πράξη πολέμου» που
είχε στόχο, σύμφωνα με τους ίδιους, να αποφευχθεί η έλευση στην εξουσία της
μαύρης πλειοψηφίας της χώρας.

Η δολοφονία του Κρις Χάνι είχε προκαλέσει πολύ έντονη συγκίνηση στους μαύρους
Νοτιοαφρικανούς και παραλίγο να καταποντίσει τη διαδικασία της
διαπραγμάτευσης. Αρχηγός του Κομμουνιστικού Κόμματος και πρώην ηγέτης του
ένοπλου τμήματος του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου (ANC), ο Χάνι εθεωρείτο ως
ο δελφίνος του Νέλσον Μαντέλα και χρειάστηκε όλη η επιρροή αυτού του
τελευταίου για να ηρεμήσουν τα πνεύματα.

Τέσσερα χρόνια μετά, η προκλητική στάση των δολοφόνων του Χάνι ξυπνά την οργή
ενός τμήματος του μαύρου πληθυσμού και τροφοδοτεί την, έτσι κι αλλιώς, έντονη
αντίδραση στη διαδικασία της αμνηστίας. Αρκετοί τη θεωρούν όχι ως μέσο για τη
συμφιλίωση, αλλά ως παραχώρηση προς την παλιά εξουσία των λευκών. Οι
αποκαλύψεις για τις ωμότητες που διαπράχθηκαν τον καιρό του απαρτχάιντ και η
σχεδόν συστηματική απουσία μεταμέλειας από την πλευρά των αυτουργών τους, το
μόνο που πετυχαίνουν είναι να επιδεινώνουν την ήδη τεταμένη κατάσταση.

Για τον λόγο αυτό, όπως ακριβώς και η οικογένεια Χάνι, πολλοί στα γκέτο
αντιτίθενται στην αμνήστευση των δολοφόνων του αντιρατσιστή ηγέτη. Το αίσθημα
αυτό ενισχύεται ακόμη περισσότερο καθώς η κοινή γνώμη έχει την πεποίθηση ότι
οι δολοφόνοι δεν ομολόγησαν τα πάντα. Δήλωσαν ότι ενήργησαν μόνοι τους, ενώ η
οικογένεια του θύματος υποστηρίζει πως υπήρξε συνωμοσία με τη συμμετοχή των
πολιτικών αρχών της εποχής εκείνης. Οι συνεδριάσεις των δύο τελευταίων
εβδομάδων δεν βοήθησαν να φωτιστεί η δολοφονία του Κρις Χάνι. Και, όπως
υπογραμμίζουν οι επικριτές της επιτροπής, έτσι δεν προωθείται ούτε η αλήθεια
ούτε η συμφιλίωση…