[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΟΙ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ (θετικές) εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, θεωρούμενες από
μια διαφορετική οπτική γωνία, πιστοποιούν, σε συνάρτηση με εξελίξεις σε άλλες
«περιοχές πολιτικής», όπως η ανάπτυξη των πρωτοβουλιών για την προώθηση της
διαπεριφερειακής συνεργασίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τον σταδιακό
εκσυγχρονισμό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής προς την κατεύθυνση του
εξευρωπαϊσμού της πολιτικής (έστω κι αν ο όρος αυτός είναι ανοιχτός σε
παρερμηνείες). Εκσυγχρονισμός της πολιτικής σημαίνει πρώτα απ’ όλα προσαρμογή
της πολιτικής στα νέα δεδομένα, πραγματικότητες, κινδύνους και προκλήσεις του
περιφερειακού, ευρωπαϊκού και διεθνούς περιβάλλοντος, ιδιαίτερα στις
πραγματικότητες που έχουν διαμορφωθεί μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και την
υπέρβαση της διαίρεσης της Ευρώπης. Σημαίνει πολιτική με διευρυμένο
περιεχόμενο και στόχους (οικονομικό, εμπορικό, κ.λπ.) που αξιοποιεί όλα τα
μέσα των σύγχρονων τεχνολογιών επικοινωνίας και πληροφόρησης (π.χ. Internet).
Σημαίνει επίσης πολιτική που είναι προσανατολισμένη στην επίλυση και όχι
διαιώνιση των προβλημάτων (problem-solving policy). Για σημαντικό διάστημα
μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου (1989-1990), η Ελλάδα έδειξε αδυναμία να
αφομοιώσει τις νέες πραγματικότητες και δεδομένα. Λειτουργούσε περισσότερο με
τα στερεότυπα της ψυχροπολεμικής λογικής και σ’ ορισμένες περιπτώσεις με τη
λογική των αρχών του αιώνα (π.χ. πολιτική απέναντι στα Βαλκάνια). Λειτουργούσε
σε άλλες περιπτώσεις ως εάν να μην ήταν καν θεσμικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι η Ελλάδα εξασθένησε σε ισχύ και επιρροή στο ευρωπαϊκό,
περιφερειακό και διεθνές σύστημα. Επιπλέον, η χώρα έφθασε να θεωρείται ως
«παράδειγμα προς αποφυγήν στην Ευρώπη», ως το «μαύρο πρόβατο» της Ε.Ε. Είναι
ιδιαίτερα ενδιαφέρον να σημειώσει κανείς την αντιστροφή της τάσης αυτής. Έτσι,
π.χ. τελευταία οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, που φιλοδοξούν
να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως πλήρη μέλη, έχουν αρχίσει να βλέπουν την
Ελλάδα ως «παράδειγμα για αντιγραφή», ως υπόδειγμα σχετικά λιγότερο
αναπτυγμένης χώρας που κατάφερε να ενσωματωθεί στην Ένωση και τελικά να
αποδεχθεί τη λογική της προσαρμογής στις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα ανακτά την επιρροή και ισχύ στην περιοχή.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.